Ushbu maqolada uyqu chaqiruvchi dori preparatlari haqida kengroq tasnif berilgan. Ularning sinflari haqida ma’lumotlar keltirilgan va zamonaviy tibbiyotda ulardan foydalanishning ilmiy asoslari keltrilgan. Uyqu chaqiruvchi dori preparatlaring farmakologik xususiyatlari haqida ma’lumot berilgan. Shu bilan bir qatorda uyqu chaqiruvchi dori preparatlarining doimiy qo’llanilishi natijasida inson organizmda sodir bo’ladigan mexanizmlari va salbiy oqibatlari haqida yoritilgan. Uyqu chaqiruvchi preparatlardan qanday foydalanish va bunday kuchli ta’sirga ega bo’lgan dori preparatlarining dorixona faoliaytidagi chakana savdosi qanday amalga oshirilishi bayon etilgan. O’zbekiston Respublikasi davlat reystridan o’tgan uyqu chaqiruvchi dorilar ro’yhati ko’rsatilgan. Shu qatorda bunday prepatlarni uy sharoitida qanday saqlanishi haqida ham maslahatlar ko’rsatib o’tilgan.

Mazkur tezisda o'quv yuklamasi va uyqu tartibi o'rtasidagi bog'liqlik psixologik jihatdan tahlil qilinadi. Talabalarning haddan tashqari intellektual yuklama ostida qolishi uyquning qisqarishiga, natijada diqqat, xotira va emotsional barqarorlikning pasayishiga olib kelishi ta’kidlanadi. Tadqiqotning maqsadi — o’quv yuklamasi va uyqu davomiyligi o’rtasidagi munosabatni aniqlash hamda sog’lom uyqu me’yorlari bo’yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Natijalar o’quvchi va talabalarning samarali ta'lim olish jarayonida uyqu gigiyenasiga rioya qilish zarurligini ko’rsatadi.

Ushbu maqolada xotira va uning samaradorligiga ta’sir qiluvchi omillar tahlil qilingan. Xotiraning zaiflashishi va buzilishi nafaqat kasalliklar, balki stress, noto‘g‘ri uyqu tartibi, zararli odatlar va turmush tarziga bog‘liq ekanligi yoritilgan. Shuningdek, maqolada xotira buzilishlariga sabab bo‘luvchi asosiy omillar, jumladan, miya patologiyalari, gipoksik holatlar, ruhiy buzilishlar, zararli odatlar va stressli vaziyatlar haqida batafsil ma’lumot berilgan. Maqolada xotirani yaxshilashning tabiiy usullari, jumladan, uyqu gigienasini saqlash, jismoniy faollik, to‘g‘ri ovqatlanish va aqliy mashg‘ulotlar muhimligi ta’kidlangan. Xotira buzilishlarini oldini olish va samaradorligini oshirish uchun muntazam intellektual faoliyat bilan shug‘ullanish, stress omillarini kamaytirish hamda sog‘lom turmush tarziga rioya qilish tavsiya etiladi. Maqola xotiraning salomatlik va kundalik hayotdagi ahamiyatini tushunishga, uni yaxshilash yo‘llarini ko‘rsatishga qaratilgan.

Ushbu maqolada melatonin gormonining inson organizmidagi biologik ritm va uyqu jarayonlarini tartibga solishdagi o‘rni ilmiy jihatdan yoritilgan. Melatoninning epifiz bezida ishlab chiqarilishi, u qanday omillar ta’sirida faoliyat ko‘rsatishi, va uni sun’iy ravishda qo‘llashning afzalliklari hamda ehtiyot choralariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, uyqu buzilishlari va biologik soat buzilishi kabi holatlarda melatoninning samaradorligi tahlil qilinadi..

Sog‘liqni saqlashda IoT texnologiyalarining qo‘llanishi diagnostika va monitoring samaradorligini oshirishda dolzarb yo‘nalish hisoblanadi. “Tadqiqotning maqsadi – tibbiyotda keng ishlatiladigan IoT sensorlari (glyukoza, yurak urishi, jismoniy faoliyat va uyqu sifati)ning imkoniyatlarini o‘rganish va ularning amaliy ahamiyatini baholashdir”. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, IoT texnologiyalari kasalliklarni erta aniqlash, bemor sog‘ligini uzluksiz nazorat qilish va shaxsiylashtirilgan davolash strategiyalarini ishlab chiqishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi. Xulosa qilib aytganda, IoT asosidagi tibbiy sensor tizimlari sog‘liqni saqlash tizimini raqamlashtirish va bemorlar hayot sifatini yaxshilashda dolzarb yechimdir

Smartfonlar orqali inson salomatligini nazorat qilish tizimlari hayotimizni o'zgartirayotgan va bizning salomatligimizga ko'p imkoniyatlar taqdim etayotgan yangiliklaridan biridir. Bugungi kunda, har bir inson smartfonga ega va bu tizimlardan foydalanishimiz bizning salomatligimizni saqlashga yordam beradi. Smartfonlar salomatlik tizimlari uchun qulay va kuchli vositalardir. Bu tizimlar sizning salomatlik holatingizni nazorat qilish va yangiliklardan xabardor bo'lishingizga yordam beradi. Bu maqola smartfonlar orqali inson salomatligini nazorat qilish tizimlarining muhimligi haqida. Yurish tezligi, kaloriya miqdori, tashvish darajasi, stres, uyqu va faoliyat rejimi kabi ko'plab hayot ko'rsatkichlari smartfon yordamida nazorat qilinishi mumkin. Bu tizimlar insonlarga salomatlikni saqlash uchun ko'plab imkoniyatlar taqdim etishga yordam beradi va hayotlarini sifatliroq va sog'liqni saqlab qolishiga yordam beradi.

Ushbu maqolada “Yosh ipakchilar” to‘garagi qoshida ochilgan, shuningdek, Qishloq xo‘jaligi terminologiyasiga bag‘ishlangan “Taiyanghua” xitoy tili to‘garagida o‘qitish jarayonlari, Xitoydagi maktablarda ta’lim berishda ko‘plab uchraydigan uyqu metodining afzalliklari haqida so‘z boradi.

Ushbu ishda (yoki tadqiqotda, maqolada) ekran qaramligi (gadjetlarga, mobil qurilmalarga, kompyuter o'yinlariga bo'lgan haddan tashqari bog'liqlik) ning shaxslar, xususan, bolalar va o'smirlar rivojlanishiga ta'sir etuvchi salbiy oqibatlari tahlil qilinadi. Ekran vaqti me'yoridan ortishi natijasida kelib chiqadigan ruhiy, fiziologik va ijtimoiy-kommunikativ muammolar yoritiladi. Xususan, uyqu buzilishlari, ko'rish qobiliyatining yomonlashishi, diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar, o'quv faoliyatining pasayishi, real hayotdagi ijtimoiy ko'nikmalarning zaiflashishi kabi jihatlarga e'tibor qaratiladi. Shuningdek, ekran qaramligini oldini olish va kamaytirish bo'yicha amaliy tavsiyalar, jumladan, samarali raqamli gigiyena qoidalari, ota-onalar va ta'lim muassasalari uchun intervensiya strategiyalari hamda nazorat mexanizmlari taklif etiladi.

Adenoid giperplaziyasi — bu burun-halqum sohasida joylashgan adenoid to‘qimalarining patologik kattalashuvi bo‘lib, asosan bolalar orasida keng tarqalgan. Ushbu holat nafas olish, eshitish va uyqu sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Adenoidlar giperplaziyasi nafas yo‘llarining to‘silishi, burun orqali nafas olishning buzilishi, tungi horlama, eshitish qobiliyatining pasayishi, surunkali otit va yuz-jag‘ skeletining rivojlanishida muammolar keltirib chiqarishi mumkin. Klinik belgilar kasallik darajasiga bog‘liq bo‘lib, odatda doimiy burun bitishi, og‘iz orqali nafas olish, uyqu buzilishlari va surunkali infeksiyalar bilan ifodalanadi. Diagnostika uchun rinoskopiya, lateral rentgen, endoskopiya va audiometriya usullari qo‘llaniladi. Davolash dastlab konservativ usullar (yallig‘lanishga qarshi terapiya, immunokorreksiya) bilan boshlanadi, biroq og‘ir holatlarda yoki uzoq davom etuvchi simptomlarda adenoidektomiya — ya’ni adenoid to‘qimasini jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash samarali usul hisoblanadi. Maqolada adenoid giperplaziyasining klinik ko‘rinishlari, diagnostik usullari va jarrohlik davosi samaradorligi haqida tahliliy yondashuv asosida fikr yuritiladi.

Hozirgi  globallashuv jarayonida oqilona tashkillashtirilgan kun tartibi inson salomatligini saqlash, sog’lom va barkamol zukko qobiliyatli avlodni yetishtirish sog’liqni saqlash masalasi eng dolzarb muammolardan biri bo’lganligi sababli, uni nafaqat tibbiy nuqtai nazardan o’rganish balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan ham bu muammoga yondashish davr talabi bo’lib bormoqda.

Ushbu maqolada internet va ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar psixologiyasiga ko‘rsatadigan ta’siri har tomonlama tahlil qilinadi. Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylangan bo‘lib, ular nafaqat muloqot vositasi, balki shaxsiy indentifikatsiya, dunyoqarash va ijtimoiy me’yorlarning shakllanishida muhim rol o‘ynamoqda. Zamonaviy texnologiyalar, ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlarning keng tarqalishi yoshlarning ruhiy holati, ijtimoiylashuvi va shaxsiy rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlarga qaramlik, muloqotdagi o‘zgarishlar, yolg‘izlik hissi, depressiya, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi kabi psixologik holatlar o‘rganiladi.

Texnologiyalarning bolalar ruhiy salomatligiga ta’siri va ushbu salbiy ta’sirlarni oldini olish choralarini o’rganishga bag’ishlangan. Bugungi kunda bolalar turli yosh bosqichlarida smartfonlar, planshetlar, kompyuter o’yinlari hamda ijtimoiy tarmoqlardan keng foydalanilmoqda. Tadqiqotda texnologiyalardan ortiqcha foydalanishning bolalarda paydo qilishi mumkin bo’lgan psixologik muammolar- e’tibor buzilishi, ijtimoiy izolyatsiya, xavotir, uyqusizlik va agressivlik holatlari-nazariy jixatdan taxlil qilingan.

Mazkur maqolada ijtimoiy gadjetlardan foydalanishning inson psixologiyasiga ta’siri masalasi yoritiladi. Bugungi kunda raqamli texnologiyalar, xususan, smartfon va boshqa mobil qurilmalardan keng foydalanish yoshlarning hayot tarziga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, talabalar orasida gadjetlardan haddan tashqari foydalanish diqqat tarqoqligi, uyqu buzilishi, hissiy zo‘riqish hamda ijtimoiy qaramlik kabi muammolarni yuzaga keltirishi mumkin.

O‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi (OSOK) nafaqat nafas yetishmovchiligi bilan, balki ruhiy holat buzilishlari bilan ham kechishi ko‘plab klinik kuzatuvlarda isbotlangan. OSOK bilan og‘rigan bemorlarning 65-70% ida depressiya, 40-50% ida tashvish buzilishlari aniqlangan. Uzoq muddatli gipoksemiya va giperkapniya markaziy asab tizimi faoliyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatib, kognitiv pasayish, xotira buzilishlari va diqqat susayishi bilan kechadi. Bizning klinik kuzatuvimizda 120 nafar OSOK bemori tekshirildi. Dinamik tahlil shuni ko‘rsatdiki, qon gazlaridagi kislorod yetishmovchiligi darajasi oshgani sari kognitiv funksiyalar pasayishi ham keskinlashadi. Bundan tashqari, surunkali gipoksiya bemorlarda depressiv holat, xavotir va uyqu buzilishlarini kuchaytiradi. Natijalarga ko‘ra, bemorlarda ruhiy buzilishlarning rivojlanish tezligi OSOK bosqichi va gipoksiyaning og‘irlik darajasiga bog‘liq....

Homiladorlik va onalik ayol hayotidagi eng muhim davrlardan biri bo‘lishiga qaramay, u turli xil psixologik muammolarni ham keltirib chiqarishi mumkin. Tug‘ruqdan keyingi depressiya ko‘plab ayollarda uchraydigan holat bo‘lib, uning rivojlanishiga gormonal o‘zgarishlar, stress, uyqu yetishmovchiligi va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning yetarli emasligi sabab bo‘lishi mumkin. Ushbu maqolada tug‘ruqdan keyingi depressiyaning asosiy belgilari, rivojlanish mexanizmlari va diagnostikasi yoritiladi. Shuningdek, bu holatning ayolning umumiy ruhiy va jismoniy salomatligiga ta’siri tahlil qilinadi. Depressiyaning oldini olish va davolash usullari – psixoterapiya, farmakologik vositalar va turmush tarzini o‘zgartirish kabi yo‘nalishlarda ko‘rib chiqiladi. Psixoterapevtik yondashuvlar, jumladan, kognitiv-behavioral terapiya va oilaviy qo‘llab-quvvatlash usullari muhim ahamiyatga ega. Maqolada, shuningdek, turli davlatlarda tug‘ruqdan keyingi depressiyani kamaytirish bo‘yicha olib borilayotgan tadqiqotlar va ularning natijalari haqida ham ma’lumot beriladi..

Nafas olish tizimi organizmning kislorod bilan ta’minlanishi va karbonat angidridni chiqarib yuborish jarayonlarini boshqaruvchi muhim fiziologik tizim hisoblanadi. Ushbu maqolada nafas olishning asosiy bosqichlari – tashqi va ichki nafas olish, alveolyar gaz almashinuvi, nafas olish harakatlari va ularni boshqaruvchi markazlar haqida ma’lumot beriladi. Shuningdek, nafas olish jarayonining markaziy asab tizimi tomonidan qanday muvofiqlashtirilishi, kimyoviy va mexanik retseptorlarning roli, reflektor javoblar va ularning funksional ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Turli holatlardagi (jismoniy yuklama, uyqu, stress) nafas olish o‘zgarishlari, patologik sharoitlarda (astma, gipoksiya) buzilish mexanizmlari ham tahlil qilinadi. Nafas olish fiziologiyasini chuqur tushunish nafaqat klinik amaliyotda, balki sport, reabilitatsiya va anesteziologiyada ham katta ahamiyatga ega.

Ushbu tezisda bolalarda ekran qaramligining rivojlanishga salbiy ta’siri va uni kamaytirish bo’yicha tavsiyalar  haqida ma’lumotlar beriladi. Bolalarda ekran qaramligi bolaning jismoniy, aqliy va ijtimoiy rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatadi, jumladan uyqu buzilishi, semirish, maktabda oʻzlashtirishning pasayishi, ijtimoiy koʻnikmalarning zaiflashuvi va xulq-atvor muammolariga olib keladi. Uni kamaytirish uchun ekran vaqtini cheklash, oilaviy muloqotni kuchaytirish, jismoniy faollikni ragʻbatlantirish va farzandlar bilan ochiq suhbatlashish muhimdir.

Расстройства аутистического спектра (РАС) представляют собой сложные нейроразвивающиеся состояния с растущей распространённостью во всём мире. В обзоре представлены современные данные о многофакторной патогенезе РАС с акцентом на генетические, нейроиммунные и экологические влияния. Дополнительно рассматриваются распространённые неврологические коморбидности, такие как эпилепсия, сенсорные нарушения, моторные и речевые отклонения, а также расстройства сна. Освещаются современные терапевтические подходы и значение раннего мультидисциплинарного вмешательства. Подчёркивается необходимость дальнейших исследований биомаркеров и персонализированных методов лечения аутизма

Hayot, umr, turmush va sog’lik masalalarida har birimiz oz bo’lsada mulohaza yuritsak yaxshi natijalarga erisha boshlaymiz.