Мақолада маҳаллий ва хорижий олимларнинг мавзуга доир тадқиқот
ишлари ҳамда молия бозори жорий ҳолати таҳлил қилинган. Молия бозори
инструментлари орқали молиялаштириш давлат ва корпоратив сиёсатнинг комплекс
механизмининг восталаридан бири сифатида о‟рганилган, Америка Қо‟шма
штатларида молия бозоридан капитал жалб қилиш тажрибаси орқали сог„лом
рақобатни юзага келтиришга доир хулосалар, илмий таклиф ва амалий тавсиялар
келтирилган.

Ушбу мақолада тижорат банкларининг халқаро молия бозоридаги иштироки, уларнинг глобал молиявий интеграция жараёнларидаги ўрни ҳамда халқаро капитал ҳаракатида тутган роли таҳлил қилинади. Мақолада банкларнинг хорижий инвестицияларни жалб этишдаги фаолияти, халқаро тўлов тизимларидаги иштироки, валюта операциялари ва экспорт-импорт молиялаштиришдаги механизмлар ёритилган. Шунингдек, халқаро молия институтлари билан ҳамкорликнинг афзалликлари, рискларни бошқариш стратегиялари ҳамда Ўзбекистон тижорат банкларининг халқаро молия бозорига чиқиш имкониятлари ўрганилган. Тадқиқот натижалари банк секторида рақобатбардошликни ошириш, молиявий барқарорликни мустаҳкамлаш ва глобал молия тизимига интеграциялашувни чуқурлаштиришга қаратилган таклифларни ўз ичига олади.

Мамлакатда иқтисодий ислоҳатларни янада чуқурлаштириш, макроиқтисодий барқарорлик ва изчил суръатларини таъминлаш йўналиши алоҳида ахамиятга эга бўлиб, бунга маҳаллий бюджет даромадлар манбаини ошириб бориш хамда ишлаб чиқаришни ривожлантириш орқали эришилади.  

Иқтисодиётнинг молия секторини ривожлантириш мамлакат иқтисодиётини барқарор ривожлантиришнинг зарурий шартларидан бири ҳисобланади. Бунда иқтисодиётнинг етарли даражада пул маблағлари билан таъминлаш, давлат бюджетининг мутаносиблигини таъминлаш, миллий валюта алмашув курсларининг барқарорлигига эришиш, инфляциянинг паст ва барқарор даражасини таъминлаш молия секторини ривожлантиришнинг долзарб масалалари ҳисобланади.

В данной статье рассматривается работа в сфере бухгалтерского учета и финансов в условиях инновационной экономики, ее актуальные проблемы, концепция цифровой трансформации в Узбекистане, механизмы совершенствования цифровизации в инновационной экономике. На основе концепций инновационной экономики была рассмотрена методологическая основа повышения эффективности развития финансового и бухгалтерского секторов.

Ушбу мақолада инновацион иқтисодиёт шароитида бухгалтерия ҳисоби ва молия соҳаларида иш юритиш, унинг долзарб масалалари, Ўзбекистонда рақамли трансформация тушунчаси, инновацион иқтисодиётда рақамлаштиришни такомиллаштириш механизмлари ёритилган. Инновацион иқтисодиёт концепциялари асосида молия ва бухгалтерия ҳисоби соҳаларини ривожлантириш самарадорлигини оширишнинг услубий асослари бўйича фикр юритилган.

Мамлакат иқтисодиётининг ривожланишида молия бозорининг ўрни катта ҳисобланади. Молия бозори бу олди-сотди объекти пул ёки пулга тенглаштирилган қоғоз билан боғлиқ бўлган бозордир. Молия бозорининг асосий таснифлари қуйидагилардан иборат. 1. Капитал бозори, 2. Қимматли қоғозлар бозори, 3. Валюта бозори, 4. Олтин бозори, 5. Суғурта бозори. Замонавий иқтисодиётда молия бозорини шаклланиши ва унинг устувор йўналишларидан бири бу капитал ёки фонд бозори ҳисобланиб, уни ривожлантириш орқали миллий иққтисодиётнинг ривожланиши, аҳоли даромадларининг кўпайиши, корхона ва корпорацияларнинг эса қўшимча маблағлар жалб этишига замин яратади. Бунда иқтисодий муносабатлар нафақат пул, балки бошқа турдаги молиявий инструментлар, жумладан, қимматли қоғозлар орқали ҳам савдо қилиш имкониятини яратади.

Корпоратив қимматли қоғозлар корпоративлар томонидан эмиссия қилинган қимматликларга доир шартномалар тузиш ва амалга ошириш билан боғлик бўлган фаолиятдир. Корпоратив қимматли коғозларнинг мазмуни шундан иборатки, улар компаниялар ва акциядорлик жамияти томонидан чиқарилади.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида иқтисодиёт эркинлашуви ва солиқ тизими модернизациясининг ҳозирги босқичида солиқ таваккалчилигини бошқаришнинг ҳозирги замон муаммолари ҳамда уларни ижобий ҳал этиш масалалари илмий асослаб берилган.

Мамлакатимизда сунъий интеллект технологияларини, айниқса робот-маслаҳатчиларни молия соҳасида жорий этиш ва ривожлантириш орқали иқтисодий ўсишни рағбатлантириш ва ижтимоий муаммоларни ечишга интилмоқда. Бироқ, сунъий интеллектни, шу жумладан робот-маслаҳатчилар фаолиятини тартибга солиш учун зарур бўлган замонавий ҳуқуқий база етишмаслиги кўзга ташланади. Мавжуд меъёрий-ҳуқуқий қонунлар сунъий интеллект тизимларининг, айникса машина ўрганиши ва нейрон тармоқлари каби замонавий имкониятларини ҳисобга олмайди ва робот-маслаҳатчилар бозорининг ривожланишига тўсиқ бўлиб туриши мумкин. Шу нуқтаи назардан, муаллиф сунъий интеллект соҳасида, робот-маслаҳатчилар фаолиятида ва уларнинг молия секторида қўлланилишидаги ахлоқий меъёрларни белгиловчи янги махсус қонунчиликни — "Сунъий интеллект тўғрисида"ги қонун, "Робот-маслаҳатчилар фаолияти тўғрисида"ги низом ва тавсия сифатидаги "Ахлоқий меъёрий қоидалар"ни ишлаб чиқиш ва қабул қилишни зарур деб ҳисоблайди.

Мақолада кичик бизнес молиясини бошқариш тизимининг ҳозирги замон хусусиятлари ва муаммолари корпоратив молия нуқтаи-назаридан кўриб чиқилган. Рақобатли бозор иқтисодиётига ўтиш жараёнларини тезлаштириш ва иқтисодиётда хусусий секторни жадал ривожлантириш устуворлиги кичик бизнес молиясини бошқариш тизимини такомиллаштиришнинг концептуал асосларини яратишни талаб этади.

Мақолада хўжалик юритувчи субъектнинг ташқи иқтисодий фаолиятини комплекс таҳлилига эътибор қаратилган. Комплекс таҳлилга ташқи иқтисодий фаолият тушунчасига эътибор қаратилиб, қонунчиликда ва адабиётларда қайд этилган назарий қарашлардан келиб чиқиб ёндошилган. Ташқи иқтисодий фаолиятнинг комплекс таҳлилини ўзига хос жиҳатлари ва устунликлари кўрсатилган. Таҳлил натижаларига асосланган хулосалар – ташқи иқтисодий фаолиятнинг йўналишларидан келиб чиқиб умумлаштирилган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида иқтисодиёт эркинлашуви ва модернизациясининг ҳозирги босқичида корхоналарнинг солиқ мажбуриятлари тизими ва уларнинг солиқ имкониятларини самарали бошқариш тадбирлари ҳамда ўзига хос хусусиятлари илмий асослаб берилган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида иқтисодиёт эркинлашуви ва солиқ тизими модернизациясининг ҳозирги босқичида иқтисодиёт тараққиётини солиқлар орқали тартибга солиш ва рағбатлантириш самарали тадбирларига креатив ёндошувнинг устунликлари ҳамда ўзига хос хусусиятлари илмий асослаб берилган.

Ҳозирги кунда рақамли технологиялар ҳаётимизнинг барча жабҳаларига кириб борди. Жумладан, молия бозори, хусусан фонд бозори ҳам бу жараёндан четда қолмаган. Дунёдаги етакчи давлатлар, айниқса АҚШ, Сингапур, Япония ва Европа мамлакатлари ўз молиявий тизимларини рақамлаштириш орқали фаол ва шаффоф бозор механизмларини шакллантиришга эришмоқда. Бундай жараён Ўзбекистонда ҳам кечаётган бўлиб, мамлакатда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш, молия соҳасини инновацион ечимлар билан бойитиш борасида изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Тезисда солиқ-бюджет сиёсатига стратегик ёндашувни татбиқ этиш мақсадида ўрта муддатли бюджет асосларини ишлаб чиқиш ҳамда йиллик бюджетни шакллантиришнинг янги гендер тенгликка асосланган Дастурий бюджетлаштириш тизимини жорий этишнинг афзалликлари назарий-ҳуқуқий жиҳатдан баҳоланган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида иқтисодиёт эркинлашуви ва солиқ тизими модернизациясининг ҳозирги босқичида солиқ органлари ва солиқ тўловчилар ўртасидаги муносабатларнинг янги тизими шароитида солиқ назоратининг ўзига хос хусусиятлари илмий асослаб берилган.

Тезис дастурий бюджетлаштириш тизимини жорий этиш юзасидан амалга оширилаётган ислоҳотларга бағишланган.

Мақолада тижорат банкларида муаммоли кредитлар билан ишлаш ва уларни ундириш тартиби, уларни бошқариш амалиёти, муаммоли кредитларнинг банклар фаолиятига салбий таъсири, шунингдек кредит таваккалчилиги бўйича риск-аппетити миқдорий кўрсаткичлари таҳлилий маълумотлар асосида ёритиб ўтилган.

Ушбу мақолада кичик бизнесни молиялаштиришнинг тарихий ривожланиши, замонавий хусусиятлари ва миллий тажрибаси таҳлил қилинган. Тадқиқотда кичик бизнеснинг иқтисодий тизимдаги ўрни, унинг самарадорлик, инновация ва ижтимоий барқарорликка қўшадиган ҳиссаси асосланган. Ўзбекистонда кичик бизнесни қўллаб-қувватлашнинг институционал асослари, молиявий ёрдам воситалари, рақамли трансформация жараёнлари ҳамда ҳудудий ривожланишдаги фарқлар очиб берилган. Шунингдек, узоқ муддатли кредит маҳсулотлари, рақамли инфратузилма, касбий таълим ва экспорт салоҳиятини ривожлантириш бўйича тавсиялар берилган.

Кейинги йилларда банк тизимида жадал давом эттирилаётган янги ислоҳотлар аввало соҳага замонавий бозор механизмларини кенг жорий этишда намоён бўляпти. Бу ўз навбатида узоқ йиллар давомида республикамиз йирик банклари капиталининг асосий қисми давлатга тегишли бўлиб келгани билан изоҳлаш мумкин. Ушбу ҳолат эса республикамиз банк тизимида соғлом рақобатга ҳамда хизмат кўрсатиш сифатига салбий таъсир кўрсатиб келаётган эди. Бинобарин, олиб борилаётган янги ислоҳотларнинг кенг кўламида банклар фаолияти, айниқса, уларнинг инвестицион жараёнлардаги иштирокини кенгайтиришга қаратилган муҳим институционал ўзгаришлар амалга оширилаётнини кузатиш мумкин. Ушбу ислоҳотлар орқали Марказий банк халқаро молия институтлари кўмагида банк-молия тизимини ривожлантириш бўйича узоқ муддатли стратегия ишлаб чиқмоқда

Жаҳон тажрибаси, ҳамда рақамлаштиришда эришилаётган натижалар Ўзбекистон иқтисодиёти тармоқларини рақамлаштириш, маълумотлар алмашинувини кескинлигини таъминлаш, шунингдек, булутли технологиялар, сунъий интеллект ҳамда катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлаш технологиялари “Big Data”ни қўллаш замон талаби бўлиб келмоқда.  Иқтисодиёт тармоқларининг рақамлаштириш энг аввало тадбиркорлик фаолият турларини ҳам рақамли маконга кўчириш имконини беради.                             

Мазкур мақолада маъмурий суд ишларини юритишда судловга тааллуқлиликнинг айрим жиҳатлари ҳуқуқий тавсифининг таҳлили келтирилган. Шунингдек, судловга тааллуқлиликка оид қоидаларни маъмурий судлар амалиётида қўллаш юзасидан амалий мисол таҳлили келтирилган.

Мазкур мақолада давлат пенсия таъминоти тизими самарадорлигини баҳолаш кўрсаткичлари таҳлил қилинган ва баҳолаш услубияти очиб берилган. Пенсия тизимининг самарадорлик мезонлари ва уларнинг ўзаро боғлиқлиги тадқиқ қилинган ҳамда пенсия тизимининг ҳолати ва истиқболларини унинг самарадорлиги мезонлари асосида таҳлил қилиш алгоритми ишлаб чиқилган.

Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 243 моддасига асосан умумий фойдаланишдаги йўловчи ташиш шаҳар транспортида, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан белгиланадиган тарифлар бўйича йўловчи ташиш хизматларини реализация қилувчи ташкилот сифатида “Тошкент метрополитени”ДУК айланма солиқ солишдан озод этилган.