Мақолада мулкни қасддан нобуд қилиш жиноят атрофлича таҳлил этилиб, жиноят таркиби элементлари таҳлил этилган. Таҳлиллар натижасида жиноятни квалификация қилишда, уни ўхшаш таркибли жиноятлардан фарқлашда муаммолар етарлича эканлигини аниқланган. Шунингдек, моддада ўзганинг мол-мулкини қасддан йўқ қилиш ёки шикастлашнинг айрим турлари учун жавобгарлик дифференциация қилиниши лозимлиги юзасидан таклифлар асослантирилган.

Мақолада мулкни оператив бошқариш ҳуқуқи масалаларининг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Шунингдек оператив бошқарув ҳуқуқи вужудга келишининг асослари ва уни бошқаришга оид фикрлар берилган.

Мақолада суғориладиган ерларда ўзбошимчалик билан қурилган ёки  қурилаётган уй-жой, бошқа бино, иншоот ҳамда ўзга кўчмас мулкни  аниқлаш ва бартараф этишни ташкил этишга қаратилган қонунчилик ҳужжатлари билан боғлиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мазмун-моҳияти очиб берилган. Ўзбошимчалик билан қурилган иморатни аниқлаш ва бартараф этиш билан боғлиқ масалаларни тартибга солишнинг ҳуқуқий манбалари белгиланиши ва соҳага оид қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштиришга оид фикрлар билдирилган.

Мақолада ички ишлар органлари мулкини оператив бошқариш масалаларининг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Шунингдек ички ишлар органларида мулк ҳуқуқи вужудга келишининг асослари ва уни бошқаришга оид фикрлар берилган.

Мулкнинг дaхлсизлигини тaъминлaш дaвлaт сиёсaти вa Ўзбекистoн Республикaси ҳуқуқни муҳoфaзa қилувчи oргaнлaр фaoлиятининг устувoр йўнaлишлaридaн ҳисoблaнaди. Кўплaб дaвлaтлaр қaтoри Ўзбекистoндa ҳaм ўзлaштириш вa рaстрaтa қилиш oрқaли мулкни тaлoн-тoрoж қилиш жинoятлaрииинг сoдир этилиши жaмиятининг ижтимoий-иқтисoдий сoҳaсидaги энг oғриқли нуқтaлaридaн биридир. Бу бoрaдa муҳтaрaм президентимиз, Шaвкaт Мирoмoнoвич тaъкидлaгaнлaридек, “oлдимиздa тургaн янa бир вaзифa хусусий мулк вa тaдбиркoрликни ривoжлaнтиришгa хaлaқит берaётгaн бaрчa тўсиқ вa чеклoвлaрни бaртaрaф этишдaн ибoрaт”,[1] дея тaъкидлaб ўтгaнлaр. Дaрҳaқиқaт иқтисoдий жинoятлaргa қaрши курaшиш фaoлияти ҳaр дoим, хусусaн иқтисoдий-сиёсий вa суд-ҳуқуқ сoҳaсидa жaдaл ислoҳoтлaр aмaлгa oшaётгaн дaврдa дoлзaрблик кaсб этaди

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 233-моддасида назарда тутилган банд солинган мулкни қонунга хилоф равишда тасарруф этиш жиноятлари учун жазо тайинлаш амалиёти кўриб чиқилган. Жумладан, тергов даврида ЖК 233-модда билан қўйилган айбловлар, судда айблов таркибидан чиқарилаётганлиги ёки шу айблов бўйича оқлов ҳукми чиқаётганлиги, рағбатлантирувчи нормаларни ҳам кўриб чиқиш зарурлиги таҳлил қилинган.

Мақолада     мулк ҳуқуқи дахлсизлиги, уни ноқонуний тажовузлардан ҳимоя қилиш кафолатларнинг ҳуқуқий асослари ҳамда бу борадаги айрим муаммолар ва уларни бартараф этиш юзасидан айрим тавсиялар мушоҳада қилинган.

Қонунга кўра, алдаш ёки ишончни суистеъмол қилиш йўли билан ўзганинг мулкини ёки ўзганинг мулкига бўлган хуқуқни қўлга киритиш фирибгарлик дейилади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Фирибгарликка оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида” ги 2017 йил 11 октябръ 35-сонли қарорида фирибгарликка қуйидагича таъриф берилган: “Фирбгарлик ўзганинг мулкини ёки мулкка бўлган хуқуқини алдаш ёки ишончни суистеъмол қилиш йўли билан ҳақ тўламай эгаллашда ифодаланиб, бунинг таъсирида мулк эгаси ёки бошқа шахс ёхуд ваколатли хокимият органи мулкни ёки унга бўлган мулкни бошқа шахсга беради ёинки ушбу мулк ёки унга бўлган ҳуқуқ бошқа шахс томонидан олиб қўйилишига имконият беради”.

Мақолада жиноят процессуал кодекси талаблари асосида амалга ошириладиган мулкий зарарни қоплашда мол-мулкни хатлаш тергов ҳаракатининг назарий тушунчалари ва унинг бугунги кундаги амалиётдаги таҳлиллари,  мавжуд муаммолар ва уларни ечимлари юзасидан муаллиф фикрлари баён этилган. Хусусан, хориж тажрибаси билан қиёслаган ҳолда амалдаги жиноят-процессуал қонунчилигига асосан ҳукмнинг фуқаровий даъвогар ва бошқа мулкий ундиришларга доир қисмининг ижросини таъминлаш учун гумон қилинувчининг, айбланувчининг, судланувчининг ва фуқаровий жавобгарнинг мол-мулки хатланиши юзасидан қонунчиликдаги мавжуд бўшлиқларни тўлдириш,  муаммолар ва уларни ечимлари юзасидан муаллиф фикрлари баён этилган.

Мақолада мулкни  хатлаш  соҳасидаги ҳуқуқий  муносабатларнинг  субъект  таркиби тўғрисидаги масала кўриб чиқилган ва гумонланувчи, айбланувчи ёки уларнинг ҳаракатлари учун қонуний  жавобгар шахсларнинг,  шунингдeк  гумонланувчи,  айбланувчи  ёки  уларнинг ҳаракатлари  учун қонуний  жавобгар  бўлмаган  бошқа  шахсларнинг  мол-мулкини  хатлаш бўйича  процессуал  фаолиятни  амалга  ошириш  жараёнида  юзага  кeладиган ҳуқуқий муносабатлар юзасидан  муаллиф  фикрлари  баён  этилган.  Шунингдек,  жиноят-процессуал қонунчиликдаги мавжуд бўшлиқларни тўлдириш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.

Бугунги кунда мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотлар самараси авваламбор
юксак маънавиятли, мустақил фикрлайдиган, Ватанимиз тақдири ва истиқболи учун
масъулиятни ўз зиммасига олишга қодир ёш кадрлар сафини кенгайтиришга бевосита
боғлиқдир.

Мазкур мақола мавзусининг долзарблиги охирги йилларда қўриқлаш фаолиятининг жадал ривожланиши ҳамда унинг жисмоний ва юридик шахсларнинг шахсий ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга кўрсатаётган таъсир даражаси ошиб бораётгани билан изоҳланади. Қонуний моҳиятига кўра, қўриқлаш фаолияти бозор муносабатлари иштирокчилари – тижорат асосида хизмат кўрсатиш ваколатига эга бўлган қўриқлаш субъектлари томонидан шартнома асосида ҳақ эвазига кўрсатиладиган махсус хизматлар мажмуасини англатади. Шу боис, ушбу фаолиятни такомиллаштириш нафақат хусусий мулкни муҳофаза қилиш соҳасидаги миллий давлат сиёсатининг амалий механизмини мустаҳкамлайди, балки “ташаббускор тадбиркорлик табақаси”нинг мамлакат ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги фаол иштирокини таъминлашга хизмат қилади.

Бугунги кунда деярли ҳар куни янги материаллар ва технологиялар пайдо бўлмоқда. “Бутун дунё бўйлаб қурилиш материаллари саноати (ҚМС) нисбатан яқинда янги технологияларни қўллашнинг энг консерватив соҳаларидан бири ҳисобланади.”^[1] Сўнгги ўн йилликда турар-жой ва нотураржой кўчмас мулкни қуриш жараёнини ўзгартирган кўплаб янги материаллар ва оригинал технологиялар пайдо бўлди.

[1] Бондаренко А. А. Организационно – экономический механизм развития предприятий промышленности строительных материалов. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата экономических наук. ФГБОУ ВО «Российский экономический университет им.  Г. В. Плеханова». Москва – 2019. С – 8.

Мақолада ички ишлар органлари мулкини оператив бошқариш масалаларининг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Шунингдек ички ишлар органларида мулк ҳуқуқи вужудга келишининг асослари ва уни бошқаришга оид фикрлар берилган.

Мақолада мулкни  хатлаш  соҳасидаги ҳуқуқий  муносабатларнинг  субъект  таркиби тўғрисидаги масала кўриб чиқилган ва гумонланувчи, айбланувчи ёки уларнинг ҳаракатлари учун қонуний  жавобгар шахсларнинг,  шунингдeк  гумонланувчи,  айбланувчи  ёки  уларнинг ҳаракатлари  учун қонуний  жавобгар  бўлмаган  бошқа  шахсларнинг  мол-мулкини  хатлаш бўйича  процессуал  фаолиятни  амалга  ошириш  жараёнида  юзага  кeладиган ҳуқуқий муносабатлар юзасидан  муаллиф  фикрлари  баён  этилган.  Шунингдек,  жиноят-процессуал қонунчиликдаги мавжуд бўшлиқларни тўлдириш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.

Мазкур мақолада жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш жиноятининг криминалистик тавсифи асосий элементлари кўриб чиқилган. Илмий адабиётларни таҳлил қилган ҳолда жиноят предмети ва жойи, жиноий даромадларни «ювиш»нинг асосий усуллари ва механизми, шунингдек пул маблағлари ёки бошқа мол - мулкни легаллаштириш натижасида келиб чиқадиган оқибатлар тўғрисидаги криминалистик хусусиятларнинг элементлари очиб берилган. Тадқиқот натижалари жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш бўйича самарали тергов методикасини ишлаб чиқишда қўлланилиши мумкин.