Кийимнинг эскиришига асосан унга чўзувчи, эзувчи, букувчи кучлар, ишқаланиш кучлари таъсир этиши сабаб бўлади. Шунинг учун кийимнинг оҳори ва шаклининг яхши сақланишида ҳамда узоққа чидашида газламанинг турли механик таъсирдларга чидамлилиги, яъни механик хоссалари катта аҳамиятга эга. Газламанинг механик хоссаларига пишиқлиги, узайиши, тўзишга чидамлилиги, ғижимланувчанлиги, қаттиқлиги, драпланувчанлиги ва бошқа хоссалари киради [1].

Мақолада озиқ-овқат саноати корхоналарида маҳсулот сифатини бошқаришни узоқ хорижлик иқтисодчи олимларнинг қарашларининг назарий асослари ҳамда тадқиқотлар асосида муаллифлик ёндашуви ёритиб берилган.

Ушбу мақолада Ўзбекистон ҳудудида машинасозлик саноати Россия империяси ва Собиқ Совет ҳокимияти даврида қандай бўлганлиги ҳақида сўз юритилади.

Мақолада асосий эътиборни озиқ-овқат саноати корхоналарида бошқарув
механизмларини такомиллаштиришда назарий ёндашувлар, иқтисодчи олимларни
бошқарув механизмларини такомиллаштиришга қаратилган ёндашувлари, соҳа
корхоналарини бошқаришдаги таснифий белгилар ҳамда озиқ овқат саноати
корхоналарини бошқаришга таъсир этувчи ички ва ташқи омиллар таъсири
баҳоланган

Саноат корхоналари, жумладан озиқ-овқат саноати корхоналари рақобатбардошлиги кўрсаткичини баҳолаш назарияси таҳлилига кўра, корхона рақобатбардошлигини бошқариш бир мунча мураккаб ҳисобланиб, ушбу ҳолат рақобатбардошлик тушунчасининг кенг қамровли тушунча эканлиги билан тавсифланади. Хусусан, озиқ-овқат саноати корхоналари рақобатбардошлик даражасини бошқаришда унга таъсир кўрсатувчи иқтисодий, ижтимоий, сиёсий, географик, маданий ва шу каби бошқа кўрсаткичларини қиёсий таққослаш зарур бўлади.

Жун саноати олдида турган асосий вазифалардан бири маҳсулот хажмини ошириш, маҳсулот сифатини яхшилаш, меҳнат унумдорлигини ошириш, хом ашё ва матолардан имкон борича самарали фойдаланиш, илм фан ютуқларини саноатга тадбиқ этиш ҳамда мавжуд корхоналарни реконструция қилиш тақоза.

Жун саноати олдида турган асосий вазифалардан бири маҳсулот хажмини ошириш, маҳсулот сифатини яхшилаш, меҳнат унумдорлигини ошириш, хом ашё ва матолардан имкон борича самарали фойдаланиш, илм фан ютуқларини саноатга тадбиқ этиш ҳамда мавжуд корхоналарни реконструция қилишни тақоза этади.

Цемент ишлаб чикариш саноати атроф мухитни техноген ифлослантирувчи сохалардан бири хисобланади. Шу муносабат билан бу жараёнда хавога чиқадиган чангни тутиб қолиш мухим ахамиятга эга.

Ушбу илмий мақолада беҳи (Cydonia oblonga Mill.) мевасининг сақлаш ва дастлабки ишлов бериш жараёнларини оптималлаштириш орқали унинг қуритиш технологиясини такомиллаштириш масалалари ўрганилган. Беҳи мевасининг юқори сув миқдори, сақлашда юзага келадиган сифатни йўқотиш ва тез бузилиш хавфи мавжудлиги сабабли, қуритиш технологияси маҳсулотни узоқ муддатли сақлаш, транспортировка қилиш ва ишлатишда қулайлик яратиш учун муҳим аҳамиятга эга. Мақолада беҳи мевасининг қуритиш жараёнига таъсир қилувчи омиллар, жумладан, дастлабки ишлов бериш (ювиш, тозалаш, майдалаш), қуритиш усуллари (табиий, конвекцион ва микровалновка СВЧ қуритиш) ва уларнинг самарадорлиги таҳлил қилинган. Шунингдек, қуритиш жараёнида беҳи мевасининг органолептик ва физик-кимёвий хусусиятларининг сақланиши, витаминлар ва бошқа биофаол моддаларнинг йўқолишини минималлаштириш имкониятлари кўриб чиқилган. Ушбу тадқиқотлар беҳи мевасини сифатли ва самарали қуритишнинг оптимал шароитларини яратишга қаратилган ва унинг турли соҳаларда, масалан, озиқ-овқат саноати, тиббиёт ва косметикада фойдаланиш имкониятларини кенгайтиради. Мақола натижалари беҳи мевасининг сақлаш ва қуритиш технологияларини такомиллаштириш бўйича янги тавсиялар ва инновацион ёндашувларни ишлаб чиқишда муҳим амалий аҳамиятга эга.

Долзарблиги: Мавзунинг долзарблиги мустақиллик йилларида Жиззах шаҳри иқтисодий инфротузилмалар ва шахар иқтисодининг рувожланиши хусусида илмий мулохазаларни бойитишга хизмат қилади. Унда Мустақиллик шарофати билан Жиззах шахрида иқтисодиётни, ишлаб чиқариш муносабатларини маъмурий буйруқбозлик-марказий

Республикамизда дори воситалари ишлаб чиқариш саноати йилдан-йилга ўсиб бориши билан бирга ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларнинг сони ва хилма хиллиги талабга қараб ортиб бормоқда. Бу борада дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техникалар муомаласи тизимини яхшилаш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилди, маҳаллий фармацевтика тармоғини ривожлантириш учун қулай шарт-шароитлар яратилди. Шуларни эътиборга олган холда аҳолини сифатли, самарали ва хавфсиз фармацевтика маҳсулотлари билан таъминлашни янада яхшилаш, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг ишлаб чиқариш ҳажмларини, илмий-техник ва экспорт салоҳиятини ошириш ҳамда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларни сифат кўрсаткичини тезкор усулда текшириш асосида ишлаб чиқариш самарадорлигини янада ошириш долзарб масалалардан бири ҳисобланади (1- ва 2-диаграммаларга қаранг).

Бугунги кунда деярли ҳар куни янги материаллар ва технологиялар пайдо бўлмоқда. “Бутун дунё бўйлаб қурилиш материаллари саноати (ҚМС) нисбатан яқинда янги технологияларни қўллашнинг энг консерватив соҳаларидан бири ҳисобланади.”^[1] Сўнгги ўн йилликда турар-жой ва нотураржой кўчмас мулкни қуриш жараёнини ўзгартирган кўплаб янги материаллар ва оригинал технологиялар пайдо бўлди.

[1] Бондаренко А. А. Организационно – экономический механизм развития предприятий промышленности строительных материалов. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата экономических наук. ФГБОУ ВО «Российский экономический университет им.  Г. В. Плеханова». Москва – 2019. С – 8.

Ёғсизлантирилган жун толасига керакли миқдорда капиллярлик бериш ҳамда ифлосликлардан тозалаш учун жунни ювиш жараёнидан ўтказилади. Бунда қўлланилган кимёвий моддаларнинг концентрацияси ва бошқа омиллари толага бўлган таъсири ўрганилди.

Бугунги кунда жаҳонда гидрометаллургия саноати корхона-ларида металларни ажратиб олишда ва концентрлашда, тузсиз-лантирилган сув олишда ҳамда сувни тозалаш учун синтетик ионитлардан фойдаланиш оммалашмоқда [1]. Бу каби ионитларнинг янги турларини синтез қилиш, уларнинг металлар ионларига нисбатан сорбцион хусусиятларини аниқлаш ва улар ёрдамида эритмалар таркибидан қимматбаҳо металл ионларини ажратиб олиш технологиясини яратиш эса долзарб муаммолардан бири ҳисобланади [2-3]. Маҳаллий хом ашё сифатида олинаётган ионитлар таркибида фаол гуруҳ сақлаши зарур ва шу гуруҳ ҳисобига ажра-тиб олинаётган металл иони билан комплекс бирикма ҳосил қи-лиши керак [4].

Ушбу мақолада, Ўзбекистон нефть ва газ саноати иқтисодиётнинг энг йирик сегменти бўлиб, бутун республика иқтисодиётини ривожлантириш учун энг муҳим стратегик аҳамиятига эга эканлиги ёритилган. Шу сабабли, мақолада “Ўзбекнефтегаз” акциядорлик жамиятининг давлат иштирокидаги корхоналарга умумий тавсиф ва уларни бошқариш тизими таҳлили кўрсатилган. Давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш муаммоларини ечиш йўллари, бошқарувни янада самарали ташкил этиш ва ривожлантириш учун таклиф ва тавсиялар берилган.

Ўзоқ вақт давомида озиқ-овқат толалари кераксиз деб ҳисобланган, уларнинг озуқавий қийматини камайтириш учун маҳсулотлар таркибидан чиқариб ташлашга ҳаракат қилинган. Шунга кўра, озиқ овқат толаларидан бутунлай тозаланган ҳамда бир қатор рафинадланган маҳсулотлар ишлаб чиқилган. Турли ўсимликларнинг ҳўжайра деворларини ташкил этувчи озиқ овқат толаларига целлюлоза, полисаҳаридлар, пектин ва лигнин киради.

Мақолада озиқ-овқат маҳсулотларининг сифат ва хавфсизлиги бўйича стандартларни ишлаб чиқиш босқичлари, жумладан ISO ташкилоти томонидан амалга ошириладиган босқичлар хусусиятлари ёритиб берилган.

Меҳнатни муҳофаза қилиш тизимининг асосий мақсади меҳнат шароитларида инсоннинг хавфсизлигини таъминлаш, ҳаёти ва соғлиғига хавф солувчи омилларни олдини олиш, иш қобилиятини узоқ вақтга сақлаб қолишдир. Ҳозирги кунда статистик маълумотларига кўра корхоналарда бахтсиз ҳодисалар ва жароҳатланишлар сони кўпайиб, уларнинг асосий сабаби ҳавф омилларни ўз вақтида тўғри баҳоланмаганлиги ва бошқариш тизим йуқлигидадир.  Ҳар бир иш ўрнида зарарли ва хавфли омиллар мажмуаси ишчилар организмига доимий равишда таъсир кўрсатади, шунинг учун хам уларни аниқлаш, баҳолаш ва олдиндан асоратларини белгилаб олиш учун имкон берадиган усулларни татбиқ этиш мухимдир. Мақолада иш ўринларда хавфларни баҳолаш ва бошқаришга ёрдам берадиган усуллар, ёндошув йўллари турли хил мамлакатлар тажрибасидан келиб чиққан холда тавсия этилган. Ишлаб чиқаришда хавф омилларини замонавий усулда аниқлаш, баҳолаш ва бошқариш босқичлари, уларни  амалиётда бажариш  йўллари баён этилган. Ҳар бир усулнинг ўзига хос жиҳатлари ва мақсадлари очиб берилиб, энг самарадор ва натижадор усуллар ажратилиб тавсия этилган.

Илм-фан ва технологиянинг замонавий даражаси техник ноозиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда ишлатиладиган табиий ўсимлик мойларини нефт хом ашёсидан олинадиган синте-тик материаллар билан муваффақиятли алмаштиришга имкон бера-ди. Синтетик ёғ кислоталар саноати асосан 5 хил кислота маҳсулот-ларини ишлаб чиқаради: С5- С6, С7- С9, С10- С20 ва куб қолдиғи.

Мазкуp тадқиқот ишида қишлоқ хўжалиги корхоналарининг жумладан кластерларнинг Ўзбекистон Республикаси иқтисодиётида тутган ўрни, уларнинг турлари ва улар томонидан ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар турлари ва ҳажми. Етиштирилаётган маҳсулотлар ҳажмининг йиллар давомида ўсиб бориш кўрсаткичлари батафсий ёритиб ўтилган.

Ғўза текстил саноати учун тола маҳсулотини етказиб берувчи асосий қишлоқ хўжалиги экинларидан ҳисобланади. Дунё бўйича пахта толасини етиштиришнинг тахминан 95% улуши ўрта толали Gossypium hirsutum L. турига тўғри келади. Ғўза навларини такомиллаштириш бутун дунёда барча селекция дастурларининг асосий мақсади ҳисобланади.

Ўзбекистонда амалга оширилаётган жадал иқтисодий ислоҳотларнинг ҳозирги босқичида енгил саноат корхоналари иқтисодий салоҳиятини ошириш механизмларини такомиллаштириш, жумладан, корхоналар иқтисодий салоҳияти даражасини доимий мониторинг қилиб бориш, дебитор қарздорлик айланишини тезлаштириш ва корхоналарни модернизация қилиш стратегиясини ишлаб чиқиш масаласини ҳал этиш долзарб аҳамият касб этмоқда.

Тараққиётнинг ҳозирги босқичида саноат тузулмасини трансформациялаш жараёнларини амалга оширишда глобал маълумотлар базасини яратиш ва  иқтисодий хавфсизлигини таўминлаш муҳим аҳамиятга эга вазифа ҳисобланади. Чунки, саноат тузилмаси иқтисодиётнинг ахборот базаси ва ахборот хавфсизлиги ижтимоий-иқтисодий масалаларга доир қарорларни қабул қилиш учун асос бўўлиб хизмат қилади. Саноат соҳаси  тизимдаги ҳар қандай жараёнларда  турли хавф-хатар ва таҳдидлар намоён бўлиши мумкин.

Ушбу тадқиқот ишида, нефт ва газ саноати учун бурғулаш қоришмаларининг янги турларини ўзлаштиришда асосий стабилловчи реагент хом ашёси – целлюлозани олиш жараёни тадқиқотлари амлга оширилди. Пахта тозалаш корхоналарининг толали чиқиндиларини (ПТКТЧ) комплекс тарзда целлюлоза олиш жараёни - турли параметрларнинг таъсири ўрганилди.

Ўзбекистон Республикаси мустақилликка эришгандан сўнг иқтисодий ўзгаришлар ҳаётга изчил жорий этила бошлади. Чунки, автомобиль ишлаб чиқариш саноати йўлга қўйилди, йўл қурилиш соҳаси жадаллаштирилди. Бу эса, табиий равишда республика автомобиль йўлларида ҳаракат миқдори йилдан-йилга ортишига олиб келди