Дўлана (Crataegus L.) ўсимлиги раънодошлар (Rosaceae) оиласига мансуб дарахт ёки бута, Ўзбекистонда унинг 10 тури ёввойи ҳолда Ўзбекистоннинг тоғли туманларида, денгиз сатҳидан 1000—1500 м баландликда, кўпинча, якка ҳолда ўсади, баъзан кичик дўланазорлар ҳам учрайди. Ўзбекистон табиий флорасида дўлананинг қуйидаги Crataegus azarolus L., C. songorica K.Koch., C. pseudoheterophylla subsp. turkestanica (Pojark.) K.I.Chr., C. wattiana Hemsl. & Lace., C. pinnatifida Bunge., C. remotilobata Raikova ex Popov, C. pentagyna Waldst. & Kit. ex Willd., C. orientalis Pall. ex M.Bieb., C. crusgalli L., C. rhipidophylla Gand. турлари учрайди [1].

Мавзунинг долзарблиги: Сўнгги йилларда табиий ўсимлик хом ашёлари асосида тайёрланган фитопрепаратлар замонавий тиббиётнинг муҳим йўналишини ташкил этмоқда, бундай дори шаклларининг организмга оптимал таъсири, хавфсиз ва безарарлиги  айнан юқори нафас йўллари касалликларини даволашда чет эллардан келтирилган турли дори воситалари кенг қўлланилиши, шу билан бир қаторда Ўзбекистон флорасида бундай касалликларни даволаш учун қўлланиладиган ўсимликлар заҳираси етарли бўлишига қарамай, улардан доривор ўсимлик йиғмалари,  маҳаллий мураккаб дори шакллари ишлаб чиқилмаганлиги муаммоли вазият ҳисобланади.