Tinchlikni saqlash hozirgi zamon konsepsiyasining eng muhimunsurlaridan biri sifatida BMT Ustavidagi qoidalarni rivojlantirishda
BMTning mintaqaviy tashkilotlar bilan o‘zaro yaqin hamkorligi va aloqasi hisoblanadi. BMTning Bosh Assambleyasi tomonidan 1994-yilning 9-dekabrida qabul qilingan BMT bilan mintaqaviy organlar o‘rtasidagi hamkorlikni takomillashtirish to‘g‘risidagi Deklaratsiya xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash sohasida ana shunday hamkorlikning turli shakllaridan foydalanishni nazarda tutadi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti – xalqaro hamjamiyatning jamoaviy sa’y-harakatlari samarasi bo‘lib, bunda insoniyat dahshatli urushning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaydi, degan ishonchdan kelib chiqilgan. Shu ma’noda, BMT yer yuzida tinchlik va xavfsizlik, xotirjamlik va osoyishtalik, inson huquqlarini himoya qilish va barqaror taraqqiyotni ta’minlash yo‘lida a’zo davlatlar sa’y-harakatlarini birlashtirish uchun xizmat qiladigan universal xalqaro tuzilma hisoblanadi.

Ushbu maqolada O’zbekistonning BMT doirasidagi faoliyati va tinchlikparvar tashqi siyosati kabi masalalar yoritilgan.

Ushbu tezisda bolalar huquqlarini samarali himoya qilishni ta'minlash uchun Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan tashkil etilgan xalqaro nazorat organlarining murakkab va muhim tizimi o’rganilgan.  Unda BMT doirasidagi umumiy va maxsus nazorat organlarining roli o'rganildi, ular bolalar farovonligiga bag'ishlangan xalqaro huquqiy hujjatlarning bajarilishini qanday monitoring qilish va nazorat qilishini o'rganadi.

Ushbu maqolada Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) va mintaqaviy tashkilotlarning xalqaro iqtisodiy sanksiyalarni joriy etish bo‘yicha vakolatlari doktrinal-huquqiy tahlil qilinadi. Unda iqtisodiy sanksiyalar landshafti BMT Xavfsizlik Kengashining taxminiy ustunligi modelidan ko‘p qatlamli va bahsli huquqiy tartibotga aylangani ta’kidlanadi. Maqolada zamonaviy sanksiya rejimlarining legitimligi va samaradorligi jamoaviy xavfsizlik talablarini mintaqaviy huquqiy tartibotlarning konstitutsiyaviy normalari bilan muvofiqlashtirishga va xususiy sektorning risklarni kamaytirish (de-risking) harakatlarining kutilmagan gumanitar oqibatlarini yumshatishga bog‘liq degan xulosaga kelinadi.

В статье рассматриваются вопросы применения международных норм в области прав человека в национальной судебной системе, их юридическая сила, прямое применение и проблемные аспекты на практике. Проанализировано влияние международно-правовых инструментов, включая ООН, Европейский суд по правам человека и другие региональные механизмы, на деятельность судов. Также будет оценен уровень применения международных норм в узбекском законодательстве и судебной практике. Автор выявляет препятствия на пути реализации международных норм через суды и дает рекомендации по их устранению.

Ayollar huquqlari va gender tengligi masalasi bugungi kunda global miqyosda eng dolzarb muammolardan biridir. So‘nggi o‘n yilliklarda ushbu sohada sezilarli yutuqlarga erishilgan bo‘lsa-da, BMT Bosh kotibi Antonio Guterrishning ta’kidlashicha, ayollar huquqlari yangi tahdidlar tufayli tobora ko‘proq xavf ostida qolmoqda. Raqamli vositalarning rivojlanishi, iqtisodiy tengsizlik, gender asosidagi zo‘ravonlik va siyosiy qutblanish kabi omillar ayollarning jamiyatdagi o‘rnini mustahkamlashga xalaqit bermoqda. Ushbu tezisda global va mahalliy kontekstda ayollar huquqlari va gender tengligi bilan bog‘liq muammolar tahlil qilinadi, shuningdek, O‘zbekiston misolida mamlakatdagi gender tengligi holati va uni yaxshilash yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot BMT, Equal Measures 2030, Jahon banki va boshqa manbalardan olingan ma’lumotlarga asoslanadi.

Mazkur maqolada xalqaro tajribada yashil o‘sish indikatorlari tizimining shakllanishi, mazmuni va qo‘llanilish amaliyoti tahlil qilingan. Asosiy e’tibor Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD), BMT, Jahon banki va boshqa yetakchi xalqaro institutlar tomonidan ishlab chiqilgan yashil o‘sish indikatorlari tizimiga qaratilgan. Maqolada indikatorlarning mezonlari, maqsadi, amaliy ahamiyati va ularni milliy iqtisodiyotlar monitoringida qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekiston iqtisodiyotida ushbu indikatorlardan foydalanish istiqbollari ham tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada zamonaviy qishloq xo‘jaligida samarali suv resurslarini boshqarish va yerlarni meliorativ jihatdan yaxshilash jarayonida irrigator-meliorator kadrlarining tayyorlanishi va malakalarini oshirishning ahamiyati tahlil qilinadi. Maqolada xalqaro hamkorliklarning rivojlanishi, shu jumladan, FAO, UNESCO va BMT kabi tashkilotlarning irrigatsiya va melioratsiya sohasidagi yondashuvlari, tajriba almashish va yangi texnologiyalarni joriy etish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Xalqaro dasturlar orqali malakali kadrlarni tayyorlash jarayonining muvaffaqiyati va o‘rta Osiyo mintaqasidagi innovatsion yondashuvlarning ahamiyati alohida e’tiborga olinadi.

BMTning Inson huquqlari bo‘yicha Ikkinchi jahon konferensiyasining (1993-yil, Vena) har bir mamlakatda inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar tuzish to‘g‘risidagi da’vatiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (Ombudsman) tuzildi. Shuningdek, Oliy Majlis  BMT «Inson xuquqlari umujahon deklaratsiyasi»ni e’tirof etgan holda uni birinchi xalqaro shartnoma sifatida qabul qildi ratifikatsiya qildi.

Ushbu maqola Yerning iqlimiy o'zgarishlari va ekologik muammolariga bag'ishlangan. Maqolada Yerning tarixiy o'zgarishlari, iqlimning tabiiy ravishda qanday o'zgargani va bugungi kunda inson faoliyati ta'sirida yuzaga kelayotgan ekologik muammolar tahlil qilinadi. Xususan, O'zbekistonda iqlim o'zgarishlari va bu o'zgarishlarning ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik oqibatlari yoritilgan. Maqolada iqlim o'zgarishlarining sabab va oqibatlari, shuningdek, ularga qarshi kurashish uchun amalga oshirilayotgan xalqaro va milliy chora-tadbirlar haqida so'z boradi. BMT va boshqa xalqaro tashkilotlarning atrof-muhitni muhofaza qilishdagi roli, O'zbekistonning bu boradagi tashabbuslari va ekologik siyosatga doir eng muhim yangiliklar hamda davlat va shaxsning ekologik mas'uliyatlari haqida ma'lumot berilgan. Maqola ekologik ta'lim va ongni oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini ishlatish, shaharlar va hududlarda ekologik tozalikni saqlash kabi amaliy choralarni amalga oshirishning zarurligini ta'kidlaydi.

Ushbu tezis diniy ekstremizm va terrorizmning zamonaviy jamiyat uchun tahdidlari tahliliga bag‘ishlangan. Terrorizmning kelib chiqish sabablari ijtimoiy adolatsizlik, siyosiy repressiya va iqtisodiy tengsizlik bilan bog‘liq. Diniy motivlarga asoslangan ekstremistik guruhlar, masalan, Al-Qoida va IShID, qo‘rquv va zo‘ravonlik orqali o‘z maqsadlariga erishishga intiladi. 2001-yil 11-sentabr voqealari global xavfsizlik choralarining kuchayishiga sabab bo‘ldi. Xalqaro hamjamiyat, xususan, BMT va yirik davlatlar terrorizmga qarshi kurashda muhim rol o‘ynaydi. Muammoni hal qilish uchun ta’lim, iqtisodiy imkoniyatlarni oshirish va radikallashuvning oldini olish muhim sanaladi.

Mustaqillikka erishgach, O‘zbekiston ta’lim tizimini modernizatsiya qilish va xalqaro standartlarga moslashtirish maqsadida bir qator islohotlarni amalga oshirib, global ta’lim dasturlarini tatbiq etdi. Bunda BMT va YUNESKO kabi xalqaro tashkilotlarning ko‘magi bilan amalga oshirilgan ta’lim loyihalari muhim ahamiyat kasb etdi. Xususan, “Ta’lim butun umr davomida” konsepsiyasi va “Ta’lim revolyutsiyasi” doirasidagi o‘zgarishlar O‘zbekiston xalq ta’limi tizimining sifatini oshirish va ijtimoiy tenglikni ta’minlashga xizmat qildi. Maqolada ta’lim sifatini oshirish uchun PISA va PIRLS kabi xalqaro baholash dasturlarining ahamiyati ham yoritilgan.

Maqolada xalqaro tashkilotlarning xalqaro huquq tizimidagi o‘rni, shakllanish bosqichlari va zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimidagi funksional vazifalari tahlil etiladi. Tadqiqotda xalqaro tashkilotlarning huquqiy asoslari, tashkiliy-huquqiy maqomi va normativ hujjatlari asosida faoliyat yuritish mexanizmlari o‘rganiladi. Muallif BMT, WTO, NATO, Yevropa Ittifoqi va SHHT kabi yirik xalqaro tashkilotlar misolida ularning global xavfsizlik, iqtisodiy barqarorlik, inson huquqlarini himoya qilish va ekologik muammolarni hal qilishdagi real amaliyotini tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari xalqaro tashkilotlarning global boshqaruv va xalqaro huquqiy me'yorlarni shakllantirishdagi dolzarb rolini ochib beradi.

Hozirgi kunda dunyo aholisining 50 foizi shaharlarda istiqomat qilib, bu koʻrsatkich 2050 yilga kelib 66 % ga yetadi. Aholi sonining bu qadar tez oʻsishi, shaharlar infratuzilmasini yaxshilash va shahar muhitiga chidamli boʻlgan manzarali oʻsimliklardan foydalanishni taqazo etadi. BMT (Birlashgan millatlar tashkiloti) ning “Biologik xilma- xillik” toʻgʻrisidagi Konvensiyasi ma’lumotlariga koʻra, soʻnggi yillarda oʻsimliklarning 34000 turi yoʻqolib ketish xavfi ostida turibdi. Dunyoda turli ekologik muammolarning yuzaga kelishi, iqlim oʻzgarishi kabi global muammolar koʻkalamzorlashtirishda oʻsimliklarni tanlashda va atrof-muhitga estetik koʻrinish namoyon qilishda bir qator qiyinchiliklar yaratmoqda.Ginkgo biloba oʻsimligi urugʻlaridan koʻchat yetishtirishda dastavval urugʻlarini unuvchanlik koʻrsatkichlarini aniqladik.

Ushbu maqolada global iqlim o’zgarishlarining sabablari va ta’siri, qaratilgan ilm-fan va texnologiyaning bu jarayondagi roli, iqlim o’zgarishlariga qarshi kurashishda jamoaviy sa’y- harakatlarning ahamiyati haqida so’z yuritamiz. Shuningdek, maqolada iqlim o‘zgarishi O‘zbekiston uchun ham qator salbiy oqibatlar yaratayotgani va mutaxassislarning iqlim o‘zgarishining oldini olish uchun bir qancha tavsiyalari tahlil qilinadi.

Ushbu tezisda raqamli davrda inson huquqlarini ta’minlash masalalari, xususan, shaxsiy hayot daxlsizligi va kiberxavfsizlik muammolari yoritiladi. Globalizatsiya va texnologik taraqqiyot shaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash hamda qayta ishlash jarayonini kengaytirib, insonlarning shaxsiy hayotini himoya qilishni murakkablashtirmoqda. Shu bilan birga, kiberjinoyatlar va axborot xurujlari sonining ortishi davlatlar hamda xalqaro tashkilotlar oldiga yangi huquqiy va institutsional choralarni ishlab chiqish vazifasini qo‘ymoqda. Tezisda inson huquqlari umumiy tamoyillari bilan raqamli xavfsizlik o‘rtasidagi muvozanat, mavjud xalqaro huquqiy normalar (BMT rezolyutsiyalari, Yevropa Kengashi konvensiyalari va boshqa hujjatlar) hamda milliy qonunchilik tajribalari tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli davrda fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish huquqi va shaxsiy hayot daxlsizligini uyg‘unlashtirishning huquqiy, texnologik va ijtimoiy mexanizmlari muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada nogironligi bo‘lgan ya’ni imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyatdagi o‘rni va jamiyatda shaxs sifatida ko‘rilishi kerakligi , shuningdek, ularga berilayotgan e’tibor va yaratilayotgan shart-sharoitlar haqida bayon etilgan.

Maqola davomida  ozon qatlamining yemirilish sababi, yemirilishdagi muommolarga olimlarning fikrlari, ozon teshigini yopishdagi say harakatlar va uni tiklash, xalqaro olimlarning katta izlanishlari, yechim va natijalarini va  havoni tozalash bo'yicha qator mulohazalarning guvohi bo’lishingiz mumkin va bu maqolada ko’rib chiqib, o’rganilgan qator mulohazalar ozon qatlamining yemirilishidagi kamchilikni yopishga  taqdim etilgan.

Ushbu tezisda O‘zbekiston Respublikasi diplomatiyasining o‘tmish tarixi va bugungi kundagi ijtimoiy-iqtisodiy yuksalishi, shu bilan birgalikda bu sohada bo‘layotgan turli-tuman o‘zgarishlar, kelgusi yildagi rejalar, oldinga qo‘yilgan maqsadlar batafsil yoritib berilgan. Shuningdek xalqaro munosabatlar tizimida O‘zbekiston diplomatiyasining tutgan o‘rni va roli haqida hamda, ularga berilgan ta’riflar haqida ma’lumot berilgan va o‘z o‘rnida O‘zbekiston Respublikasining tashqi siyosati, boshqa davlatlar bilan bo‘lgan diplomatik hamkorlik aloqalariga ham alohida to‘xtab o‘tilgan.

Mazkur maqolada hozirgi kundagi ekologiyaga bo’lgan munosabatlar hamda ekologiyani dunyo miqyosida saqlash uchun kerakli choralar ko’rilishi, iqtisodiy tomonlama ekologiyaga qilinayotgan sarf-xarajatlar va O’zbekiston Respublikasida ekologiyaga nisbatan qarashlar haqida ma’lumot beriladi.

Ushbu maqolada bolalarning huquq va manfaatlarini global miqyosda himoya qilish va rag'batlantirishga qaratilgan institut va xalqaro huquqiy himoyaning turli manbaalari o’rganiladi.  Maqolada xalqaro standartlar va mexanizmlarni o‘rganish orqali bolalar farovonligi, huquqlari va jamiyat hayotidagi faol ishtirokini ta’minlashga qaratilgan qonunchilik asoslari, tamoyillari va vositalari chuqur tahlil etilgan. 

Bugun insoniyat yangi tahdidlar oldida turibdi. Yer shari aholisi ko‘payishda davom etyapti, tabiiy resurslar zaxirasi esa muttasil ravishda qisqarmoqda. Bunday disproporsiya dunyo mamlakatlarini tang ahvolga solib qo‘yayotgani bor gap. Avvalo, global ekologik muammolarning keskinlashuvini kuzatyapmiz. Ekspertlar vaziyatni o‘nglash uchun jahon iqtisodiyotida “yashil taraqqiyot”
tamoyillarini joriy etish zarurligini taʼkidlamoqda. Mazkur yondashuv BMT Barqaror taraqqiyot maqsadlarida ham o‘z ifodasini topgan

В данной статье обсуждается значение предпринимательства и бизнеса в экономике нашей страны, внимание, уделяемое отрасли в последние годы, а также современное состояние бизнес-среды.

Ushbu maqolada, jamiyatda inson huquq va erkinliklarini ta’minlashning xalqaro va milliy darajasi, shuningdek uning huquqiy asoslari bayon etilgan.