Ushbu maqolada Muhammad Rizo Ogahiyning she’riyati hamda uning adabiyot olamida tutgan o‘rni haqida ma’lumotlar berilgan. Muhammad Rizo Ogahiy  turkiy tilda ko‘p va xo‘p ijod qilgan shoirlar orasida Alisher Navoiydan keyin turuvchi buyuk shoir, tarjimon, tarixchi olimdir. Ushbu maqolada ayni adabiyot olamida yuksak o‘rin tutgan Muhammad Rizo Ogahiyning “Ta’viz ul-oshiqin”  (oshiqlar tumori)  devonidagi ayrim g ‘azallar tahlili hamda ularda ishlatilgan she’riy san’atlar haqida so‘z boradi.

Dunyo bo’ylab juda ko’p olimlar buyuk bobokalonlarimiz Mir Alisher Navoiy, Abu Ali ibn Sino, Muhammad Bobur, Husayin boyqaro va yana ko’plab shoirlarimiz haqida tadqiqot ishlari olib borishgan.

Ushbu maqolada XIX asr oʻzbek adabiyotining yirik vakili, shoir, tarjimon va tarixchi Muhammad Rizo Ogahiy gʻazallarining badiiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Ogahiy ijodi mumtoz oʻzbek poeziyasining yuksak namunalaridan biri boʻlib, uning sheʼrlari o‘ziga xos obrazlilik, badiiy sanʼatlar va maʼnoli ifoda vositalari bilan ajralib turadi. Shuningdek, maqolada Ogahiy gʻazallarining uslubiy jihatlari va uning Alisher Navoiy, Fuzuliy, Mashrab kabi shoirlar bilan adabiy bogʻliqligi yoritiladi.

The formation of our spirituality dates back to the time of primitive people.  The spirituality of a nation, its language, religion, literature, and art are its riches.  Our land is the land of our ancestors, who shed the light of knowledge on the world, we are their spiritual successors, we must be their worthy children, their worthy successors.  The main purpose of the article is the role of literature in the development of our spirituality, and today we want to prove it to you through this article.  Ahmad Yassavi, Najmiddin Kubro, Alisher Navoi, Babur, Ogahi, Muqumi, Lutfi, Atoi, Uvaysi, Mashrab, Nodira, Dilshodi Barno.  about their contributions to the development of our literature and their literary heritage.

Mazkur maqolada XIX asr o‘zbek adabiy tilining yirik namoyandalaridan biri Muhammad Rizo Ogahiy asarlaridagi arabcha va forscha o‘zlashma so‘zlarning semantik va pragmatik jihatdan ifoda vositasi sifatidagi o‘rni tahlil qilinadi. O‘zlashmalar poetik matnda qanday vazifalarni bajarishi, ularning stilistik yuklamalari va kommunikativ qiymati yoritiladi. Tahlil davomida Ogahiy tiliga xos bo‘lgan uslubiy xususiyatlar va tarixiy-lisoniy kontekstda o‘zlashmalarning tutgan o‘rni ko‘rib chiqiladi.

Mazkur maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Xorazm adabiy muhitida ijod qilgan Ahmad Tabibiyning Muhammad Rizo Ogahiy gʻazali asosida yaratilgan “Tagʻoful” radifli musaddasi tahlil etilgan. Maqolada musaddasning badiiy-gʻoyaviy xususiyatlari, aruz tizimidagi oʻrni, qofiya va radif tizimi, badiiy san’atlar qoʻllanishi keng yoritilgan. Tahlil natijasida Tabibiy ijodining Xorazm adabiy muhitidagi oʻrni va uning mumtoz adabiyot an’analarini davom ettirishdagi hissasi ochib berilgan.

Ushbu maqolada she’riyatimizning yirik vakillaridan biri Muhammad Rizo Ogahiyning ijodida ishq mavzusiga alohida to‘xtalib o‘tildi.Ogahiy lirikasida ishq talqini “Yorima ayting” radifli g‘azali orqali ko‘rib chiqildi.                

Mazkur maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Xorazm adabiy muhitida ijod qilgan Ahmad Tabibiyning Muhammad Rizo Ogahiy gʻazali asosida yaratilgan “Tagʻoful” radifli musaddasi tahlil etilgan. Maqolada musaddasning badiiy-gʻoyaviy xususiyatlari, aruz tizimidagi oʻrni, qofiya va radif tizimi, badiiy san’atlar qoʻllanishi keng yoritilgan. Tahlil natijasida Tabibiy ijodining Xorazm adabiy muhitidagi oʻrni va uning mumtoz adabiyot an’analarini davom ettirishdagi hissasi ochib berilgan.

Sharqning qomusiy olimlarimiz asarlarida ta’lim-tarbiya, shaxs kamoloti borasidagi fikrlari bilan birga bilim egallash, ilm olish yo’llari xususida qator ilmiy ma’lumotlar keltiriladi. Jumladan, Imom al-Buhoriy, Abu Nasr-Farobiy, Abu Ali Ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Burhoniddin Zarnujiy, Mahmud Qoshqariy, Yusuf Hos Xojib, Umar Xayyom, Abu Hamid Fazzoliy, Alisher Navoiy, Muhammad Rizo Ogahiy, Abdulla Avloniy kabi olim va mutaffakirlarning asarlarida yuqoridagi muammo yuzasidan atroflicha ma’lumotlar keltiriladi.

Maqolada Ogahiy ijodini o‘rganishda enterfaol metodlardan xususan, “Muammoli ta’lim”, metodidan foydalanildi. Qolaversa uning lirikasidagi tabiat tasviri, xususan, uning “Navro‘z” va “Qish” g‘azallari tahlili bo‘yicha tavsiyalar va uni umumta’lim maktablarida o‘qitish usullari haqida ham ma’lumot beriladi.

“Mahbub ul-qulub” Alisher Navoiyning umri so‘nggida yaratgan yirik nasriy asaridir. “Mahbub ul-qulub” (“Ko‘ngillarning sevgani”) shoirning hayotdan olgan tajribalariga, taassurotlariga, ijtimoiy-siyosiy, axloqiy-ta’limiy qarashlariga yakun yasab, turli ijtimoiy guruh, tabaqalarni tasnif va ta’rif etadi, ularning burchi va vazifalarini yoritib beradi. Bu guruh va tabaqalarga ta’rif berar ekan, ba’zilarning faoliyatini, xulq-atvoridagi illat va kamchiliklarni fosh etadi. O‘z oldiga Navoiy bu tabaqa va guruhlarni ezgulikka yo‘llashni maqsad qilib qo‘yadi. Navoiyning maqsadiga ko‘ra bu asar ijtimoiy-axloqiy masalalar va odob-axloq bo‘yicha bir dasturamal bo‘lishi, hayotni tuzatishga yordam bermog‘i lozim edi.