Bizga ma‘lumki, qishloq xo‘jaligi ekinlarining yovvoyi ajdodlari asrab qolish  vazifasi so‘nggi o‘n yilliklarda dunyo olimlari va amaliyotchilarini tashvishga solayotgan dolzarb muammolar qatoriga kirdi. Shuning uchun ham qishloq xo‘jaligi tarmog‘ini rivojlantirishga e’tibor yanada ortmoqda. Shu bilan birgalikda ta’kidlash lozimki, iqtisodiyotning boshqa tarmoqlari xususan, oziq-ovqat sanoatining turli sohalarida qishloq xo‘jaligida ishlab chiqariladigan sifatli xomashyoga bo‘lgan talab doimiy ravishda ortib bormoqda.

Ayrim noyob o’simliklarning bio-ekologiyasi Tuqayzorlarda o’suvchi jiyda, chakanda mеvalari suv xamda shu еrda yashovchi hayvonlar ( tustovuk, hakka qarg’a, yovvoyi o’rdak, shoqol, tulki, yovvoyi chuchqa, jayron, kalamush va sichkonlar) yoki ko’pincha chorva hayvonlar (quy, echki va qoramol) yordamida (zooxoriya) tarqalishi kuzatildi.

Ushbu maqolada mevаlаrni qаytа ishlаshdа turli ozuqаviy qo‘shimchаlаr qo‘llаnilishi. Qo‘llаsh texnologik tаlаblаrgа ko‘rа аmаlgа oshirilgаn, ulаr orаsidа аsosiy xususiyatlаrni beruvchilаr – konsistentsiyani shаkllаntiruvchilаr, oziqаviy vа biologik qimmаtni hosil qiluvchilаr, tа’mni, hushbo‘ylikni shаkllаntiruvchilаr, sаlаshdа bаrqаrorlikni oshiruvchilаr vа boshqаlаr kirаdi. Xom аshyoning shifobаxshligini belgilovchi ijobiy xususiyatlаrini uning tаrkibidаgi biologik fаol moddаlаr belgilаydi.

Ma’lumki, til har bir millatning asrlar mobaynida shakllangan yashash tarzini, an’ana va urf-odatlarini oʻzida aks ettiradi. O‘xshatishlar har bir tilning ta’sirchanligini, soʻz boyligini, jozibasini namoyon qiluvchi til birliklaridan biri hisoblanadi. Barcha tillarda oʻziga xos oʻxshatish soʻzlari shakllangan boʻlib, bu ana oʻsha xalqning madaniyatiga borib taqaladi. Yusuf Xos Hojibning “Qutadgʻu bilig” asari ham betakror oʻxshatishlarga boyligi bilan alohida ahamiyatlidir.  Ushbu maqolada asarda uchragan uy va yovvoyi hayvonlar asosidagi oʻxshatishlar hamda ularning tahlili haqida ma’lumot beriladi.

Milodiy 14-asrning oxirlarida italyan mutafakkirlari yangi davrda yashayotganliklarini eʼlon qilishdi. Yovvoyi, ma’rifatsiz “O‘rta asrlar” tugadi, deyishdi; yangi davr ta'lim va adabiyot, san'at va madaniyatning "rhynascita" ("qayta tug'ilishi") bo'ladi. Bu endi Uyg'onish davri deb ataladigan davrning tug'ilishi edi.

Anor xalq xo‘jaligining boshqa tarmoqlari qandolatchilik, tibbiyotda, teri oshlashda, gazlamalar bo‘yashda foydalaniladi, Gulbargi va meva po‘stidan bo‘yoq, donidan sharbat tayyorlanadi, shu bilan bir qatorda yovvoyi turlaridan limon kislota olishda, bazi turlari xushmanzara o‘simlik sifatida ham foydalaniladi.

Mazkur maqolada turar joylarga, mebel, libos va oyoq kiyimlarga yaroqsiz holga kelishi, turli yovvoyi o‘simliklarga, daraxt va ekinlarning qurishi, sug‘orish kanallariga, jiddiy zarar keltiruvchi kemiruvgi zararkunandalarning bioekologiyasi va tarqalishi haqida malumotlar keltirilgan.

Bu gelmintoz kasallik barcha: yovvoyi va uy hayvonlarida , qolaversa, insonlar orasida ham keng tarqalgan .Fassiolyoz bilan kasallangan hayvonlar mahsuldorligi kamayib ketishi oqibatida qishloq xo’jaligiga katta iqtisodiy zarar keltiradi.Masalan, qoramollarning sut berish mahsuldorligi 20-50 % ga, qo’ylarning jun mahsuldorligi 10-30 % ga kamayadi.Ushbu maqolada Fassiolyozni oldini olish va uni kelib chiqish sabablari va uni davolash haqida so’z boradi.

Mazkur maqolada O’zbekistonda yetishtirilayotgan nokning navlari, mamlakatlarga eksport qilinishi, nashvati  navlari koʻchatlari yovvoyi nok urugʻlaridan yetishtirilgan haqida ma’lumotlar berilgan.

Maqolada Janubiy-G‘arbiy Qizilqum va unga tutash hududlarda ovlanadigan qushlarning turlar tarkibi, yetakchi turkum, oilalar spektri, taksonomik tarkibi tahlil qilingan. Janubiy-G‘arbiy Qizilqum va unga tutash hududlarda ovlanadigan qushlarning 7 ta turkum, 9 ta oila, 28 ta turi uchrashi aniqlandi. Qushlarning ovlashga, xususan, ov turizmi bilan shug‘ullanishga bo‘lgan qiziqishning yildan-yilga oshib borishi sababli ovchilik xo‘jaliklarini yuritish tizimini takomillashtirishga, ovlanadigan qush turlarni maxsus ko‘paytirishga va muhofaza qilishga hamda sohada ilg‘or tajribalarni joriy etishga katta e’tibor qaratilmoqda[1]. Bu borada, jumladan, ovchilik xo‘jaliklarini yuritish, ov qilishni tashkil qilish, ovlanadigan qush turlarni maxsus ko‘paytirish orqali ularning barqarorligini saqlash va ov turizmini joriy etish yo‘li bilan xo‘jalikning iqtisodiy samaradorligini oshirish takomillashtirildi[3].

Ushbu maqolada topinambur o`simligini yetishtirish, uning biologik va kimyoviy tarkibi hamda bu o`simlikdan samarali foydalanish yo`llari bayon etilgan.

Tabiiy biosenozda yovvoyi qushlar asosan migratsiya va oziqlanish muhitiga binoan mahalliy qushlar va parrandalar bilan o’zaro munosabatida bevosita yoki bilvosita gelmintlar migratsiyasini amalga oshiradi. Jumladan, kaptarsimonlar turkumi qushlari sinantrop hisoblanib, uy qushlariga gelmintlarni yuqtirishidagi ahamiyati olib borilgan tadqiqotlarda isbotlangan.

Подавляющее большинство растений на Земле — дикие виды. Они являются неотъемлемой частью природных экосистем и играют важную роль в жизни человека и устойчивости окружающей среды. В мире насчитывается более 300 000 видов растений, многие из которых еще не полностью изучены человеком. Среди этих растений много видов, используемых в фармацевтической, пищевой, технической, парфюмерной промышленности, а также в декоративных целях. Именно растения, произрастающие в дикой природе, удовлетворяли различные потребности человеческой цивилизации с самых ранних этапов ее развития и до наших дней.

So‘ngi yillarda o‘simliklarni kasallantiradigan 1000dan ortiq fitoviruslar aniqlangan bo‘lib, bu viruslar yovvoyi o‘simliklar bilan bir qatorda qishloq xo‘jaligi o‘simliklarini kasallantirib, hosildorlikni va mahsulot sifatini pasaytirib, xalq xo‘jaligiga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Bunday o‘simliklar qatoriga pomidor, bodiring, g‘o‘za, bug‘doy, kartoshka, bulg‘or qalampiri, baqlajon, beda va loviyalarni keltirish mumkin. Jumladan, kartoshka o‘simligini kasallantiruvchi viruslarning ham 50 dan ortiq turi aniqlangan bo‘lib, ular o‘simliklarni turli darajada kasallantirib, qishloq xo‘jaligiga katta zarar yetkazadi.

maqolada Danton yaltirboshi o'simligining morfologiyasi, fiziologiyasi va tarqalishi haqida ma'lumotlar keltirilgan. O’simlik urug'ining kimyoviy tarkibi, o'simlikning xo’jalik ahamiati va uni madaniylashtirish haqida ma'lumotlar mavjud.

Maqolada Respublikamizdagi ovchilik xo‘jaliklari faoloyatini yanada rivojlantir haqidagi zamonaviy fikr va mulohazalar batafsil berilgan. Ovchilik xo‘jaliklari tashkil qilinganligiga bir asrdan oshgan bo‘lsada bugungi kunga qadar hamon zamonaviy ovchilik xo‘jaliklarini tashkil qilishda kamchiliklar mavjudligi haqida so‘z boradi.

Kelib chiqishi uzoq bo‘lgan g‘o‘za namunalarini duragaylash asosida yaratilgan yangi tizmalarda qimmatli xo‘jalik belgilarining jumaladan tola chiqimi, tola uzunligi va bitta ko‘sakdagi paxta vaznining o‘zgaruvchanligi aniqlangan. G‘o‘za navlari chatishtirilganda F1 , F2 avlodlarda belgilarining irsiyat va o‘zgaruvchanlik qanday o‘zgarishi ko‘rsatib berilgan.

Manzarali oʻsimliklar, dekorativ oʻsimliklar — kishilarning estetik ehtiyojlarini qondirishda foydalaniladigan turli botanik oilalarga mansub madaniy va yovvoyi oʻsimliklar guruhi. Manzarali oʻsimliklar shahar va qishloqlarni koʻkalamzorlashtirish, istirohat bogʻlari, ijtimoiy, ishlab chiqarish binolari va turar joylarni bezatish, guldastalar yasash uchun oʻstiriladi. Chiroyi, barglari, gullari, mevalari rangi, tanasining gʻaroyib shakllari (shoxlari osilgan, soyabonsimon, us-tunsimon) bilan tavsiflanadi. Bir qator belgilariga, mas, hayot shakliga koʻra — daraxtlar, butalar, chala butalar, oʻt oʻsimliklarga, poyasi shakliga koʻra, tik oʻsadigan, ilashib oʻsadigan, pastak, yoyilib oʻsadigan, osilib oʻsadigan va boshqalarga boʻlinadi.

В Республике Узбекистан изучению биоразнообразия придается большое значение. В последние годы в нашей стране большое значение придается развитию лекарственных и пряных растений, особенно эффективному и продуктивному использованию природных ресурсов. В частности, Постановление Президента Республики Узбекистан № PQ-4670 от 10 апреля 2020 года «О мерах по охране дикорастущих лекарственных растений, выращиванию, переработке и рациональному использованию имеющихся ресурсов» создало правовую основу для радикального развитие отрасли. В результате реализации задач данного решения на территории Ташкентской области увеличилось количество фермеров и предпринимателей, которые занимаются не только сбором лекарственных растений в дикой природе, но и выращиванием их плантационным методом и организацией их переработки. значительно увеличивается.

Ushbu maqolada jo'xori urug'larining unib chiqishini qanday aniqlash mumkinligi, uning sifat ko'rsatkichlari haqida so'z boradi. Haroratning ta'siri va me'yorlari, tahlil kunlarini uzaytirish to'g'risida, termostatdagi urug'larning unib chiqish usullari. Unda urug'larning unib chiqish energiyasi va unib chiqishi to'g'risida qanday aniqlash mumkinligi ko'rsatilgan.

Yer resurslari bir-biriga bog'liq bo'lgan ko'plab sohalarda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Birinchidan, yer dunyo aholisini oziqlantirish uchun zarur bo'lgan qishloq xo'jaligi uchun asos yaratadi. U turli ekotizimlar va yashash joylarini joylashtirish orqali biologik xilma-xillikni qo'llab-quvvatlaydi, shu bilan yovvoyi tabiat va o'simlik turlarini saqlaydi. Yer, shuningdek, global iqtisodiyotga sezilarli hissa qo'shadigan tog'-kon sanoati, o'rmon xo'jaligi va turizm kabi iqtisodiy faoliyat uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Bundan tashqari, yer uglerod sekvestratsiyasi orqali iqlim o'zgarishini yumshatishda, suv toshqinlari va qurg'oqchilik kabi tabiiy ofatlarga qarshi bufer hudud sifatida muhim rol o'ynaydi.

Manzarali oʻsimliklar, dekorativ oʻsimliklar — kishilarning estetik ehtiyojlarini qondirishda foydalaniladigan turli botanik oilalarga mansub madaniy va yovvoyi oʻsimliklar guruhi. Ushbu maqolamizda Buxoro viloyati manzarali o`simliklarning ekofiziologik xususiyatlari haqida so’z boradi.

Organik dehqonchilik qoidalari organik qishloq xo‘jaligini xo‘jalik ichidagi resurslarning aylanishini qo‘llab-quvvatlaydigan, ekologik muvozanatni rag‘batlantiradigan va biologik xilma-xillikni saqlaydigan madaniy, biologik va mexanik amaliyotlar to‘plamini qo‘llash sifatida tavsiflaydi. Bularga tuproq va suv sifatini yaxshilash, suv-botqoq yerlarni, o‘rmonlarni va yovvoyi tabiatni saqlash, sintetik o‘g‘itlar, kanalizatsiya loylari, nurlanish va genetik muhandislikdan foydalanishni cheklash kabilar kiradi.

O’zbekistonda madaniy o‘simliklar dunyo kolleksiyasini yaratish va boyitish sohasidagi ishlar - O`zbekistonda madaniy o`simliklar genofondi kolleksiyasini yaratishda atoqli olimlar haqida ma`lumotlarga ega bo`lasiz.

Tarkibida sianogen glikozidlari tutadigan o’simliklarning mevalaridan olingan ekstraktlar hayvonlarning yuqumli kasalliklarini chaqiruvchchi kanalarga qarshi ishlatilishi mumkinligi ma’lum [1]. Bu maqsadlar uchun achchiq bodom, shaftoli va achchiq o’rik magzlarining ekstarklari ishlatilishi mumkin. Tekshirishlarning ko’rsatishicha mag’zlar tarkibida 1,0% dan 4 % gacha amigdalin glikozidi mavjud. Mag’zlarning ekstraktlarida esa amygdalin miqdori 27,2% dan 32% gacha borishi aniqalangan. Eksraktlar quruq kukunlar, eritmalar va emulsiyalar ko’rinishida kanalar va hasharotlarga qarshi taklif qilingan. Bu borada ekstraktlarning emulsiyalari amaliy jihatdan ahamiyati yuqoridir. Emulsiyalar dispers tizimlar bolib ularning xossalari oson boshqarilishi mumkin [2].