So‘nggi yillarda depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilmiy tadqiqotlarda diqqat markazida turibdi. Ichak mikrobiotasi – insonning ichaklarida yashovchi mikroorganizmlar majmuasi bo‘lib, u hazm qilish jarayoni, immunitet va markaziy asab tizimi faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ichak mikrobiotasining muvozanatining buzilishi ruhiy holatga, xususan depressiya rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi biologik mexanizmlar, shu jumladan ichak-miya o‘qi orqali signallarning uzatilishi, mikrobiotada mavjud Lactobacillus, Bifidobacterium va Faecalibacterium turlarining depressiya bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Shuningdek, probiyotiklar, prebiotiklar va turmush tarzini o‘zgartirish orqali depressiyani oldini olish yoki yengillashtirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola depressiya bilan bog‘liq mikrobiologik o‘zgarishlarni tushunishga, shuningdek, yangi davolash strategiyalarini rivojlantirishga hissa qo‘shadi.

mazkur maqolada ruxiy salomatlik strex ruxiy zo‘riqiw patologiyalari va ularning davolanish yo‘llari haqida malumotlar bor

Ushbu maqolada psixologiyaning yoshlar hayotiga ta’sir qilish darajasi, biologik va sotsial vaziyatlarda insonning irodaviy xususiyatlari va boshqa bir qancha psixologik xususiyatlari yoritib o’tilgan. Psixologiya bugungi kunda yoshlarning ruhiy farovonligi, rivojlanishi va umumiy salomatligini tushunish va qo'llab-quvvatlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi.

Ushbu maqolada keksalik davrining psixologik va ijtimoiy xususiyatlari, biologik va ruhiy qarish, adaptatsiya strategiyalari jarayonlarining o'ziga xos jihatlari yoritilgan. Keksalarning hayotidagi ijtimoiy aloqalarning ahamiyati, shaxs sifatida o'zini saqlab qolish muammosi hamda faol va passiv keksayish modellari tahlil qilingan. Shu bilan turli olimlar tomonidan qarilik yoshining bosqichlari va belgilariga oid tasniflar keltirib, tafakkur, psixik jarayonlar-xotira, diqqat kabi jihatlardagi o'zgarishlar tahlil etilgan.

Mazkur maqola inson psixik rivojlanishining umumiy va xususiy qonuniyatlari, xususan, rivojlanishda nuqsoni bo‘lgan bolalarning o‘ziga xos xususiyatlari, ruhiy rivojlanish dinamikasi va bu jarayonga ta’lim-tarbiyaning ta’siri haqida ilmiy tahlilga asoslangan. Mualliflar nuqsonli bolalarning ruhiy rivojlanishida turli omillarning, jumladan, tashqi muhit va biologik sharoitlarning o‘rni hamda ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyatini ochib beradi. Maqolada amerikalik psixolog E. Tomdayk, rus olimlari L. S. Vigotskiy va J. I. Shif, shuningdek, xorijiy tadqiqotchilarning nuqsonli bolalar taraqqiyoti to‘g‘risidagi qarashlari yoritilgan.

Dorivor o'simliklardan turli xil kasalliklarni davolashda foydalanish an'analari minglab yillar davomida shakllangan. Hozirgi vaqtda kimyo va biotexnologiyaning yutuqlariga qaramay, o'simlik xom ashyosidan olingan dorilarga bo‘lgan ehtiyoj yil sayin oshib bormoqda. O'simlik xom ashyosidan olingan preparatlarni terapevtik ta'sirining o'ziga xos xususiyati shundaki, u kimyoviy sintez natijasida olingan dorilar kabi terapevtik ta'sirni tez va aniq yuzaga chiqara olmaydi. Ammo tabiiy biologik faol moddalarni o'z ichiga olgan dori preparatlar, sintetiklardan farqli o'laroq allergiya keltirib chiqarmaydi, kam zaharliligi bilan organizmga yumshoq ta'sir ko'rsatadi va uzoq muddat foydalanish mumkin. Bularni inobatga olgan holda, jenshen o‘simligining ildizidan olingan quruq ekstrakt asosida organizmning umumiy tonusini oshiruvchi, markaziy asab tizimiga faol ta'sir etuvchi, jismoniy va ruhiy charchoqni kamaytiruvchi va ishtahani yaxshilovchi tabletka dori shaklini yaratish lozim deb topildi.  Jenshen (Panax ginseng C.A.Meyer) ildizining oxirgi bir necha o’n yilliklarda  immunintetni yaxshilovchi, kuch va jinsiy moyillikni oshiruvchi, yurak qon-tomir, qandli diabet va nevrologik kasalliklarga qarshi kurashuvchi ta’sirlari bilan birga antioksidant hamda saratonga qarshi ta’sirlari asosiy va klinik tadqiqotlarda o’rganilgan [1].

O‘smirlar va stress - bu muhim va dolzarb masala, chunki o‘smirlik davri (12–18 yosh) biologik, psixologik va ijtimoiy o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ular o‘zgaruvchan stress manbalariga duchor  bo‘lishadi. Bu davrda stressga qarshi kurashish va unga qanday reaksiya berish,  o‘smirning umumiy ruhiy salomatligi, o‘zlikni anglash va ijtimoiy munosabatlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. O‘smirlar o‘zlari duch kelayotgan stressni qanday tushunishlari, uning sabablarini qanday aniqlashlari va stressni boshqarish strategiyalarini qanday qo‘llashlari haqida bilimlarining o‘rganilishi ayniqsa muhimdir.

Ushbu maqolada yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlarning psixo-emotsional holatlari va ularning xulq-atvoriga ta’siri ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Kasallikning o‘zi bilan bir qatorda, bemorning ruhan tushkunlikka tushishi, ijtimoiy chetlanish, stigma, xavotir va depressiv holatlar kabi psixologik holatlari umumiy sog‘ayish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatishi isbotlangan. Tadqiqot davomida OIV/OITS, sil, COVID-19, gepatit, teri yuqumli kasalliklari kabi infektsion holatlar psixologik misollar bilan yoritilib, har bir holatga mos psixoterapevtik yondashuvlar (kognitiv–xulq-atvor terapiyasi, guruh terapiyasi, oilaviy psixoterapiya) va zarur psixofarmakologik davolash usullari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada psixologik yondashuvlarning yuqumli kasalliklarga qarshi kurashda nechog‘lik muhim omil ekani asoslab berilgan. Yakuniy xulosa sifatida, har bir yuqumli kasallikda faqat biologik emas, balki psixososial yondashuv ham muhim o‘rin tutishi ta’kidlanadi.

Bugungi kunda o’smirlar orasida suitsid holatlarining ortib borishi global va ijtimoiy muammo sifatida ko’rilmoqda.Maqolada ushbu xavfli tendensiyaning sabablari-depressiya, stress, oilaviy nizolar, virtual olam va psixik kasalliklar ta’siri haqida tahlil qilinadi. Shuningdek, o’smirlarning ruhiy salomatligini saqlashda oila, maktab va jamiyatning hamkorligi va psixologik yordam haqida fikr yuritiladi.

Maqolada osib keliyotgan boshlag’ish sinf oquvchilarning jismoniy ravojlanishi, va ularning jismoniy tarbiyasi darsida hareketli o'ylarinlarga o'ziga xos e'tibor berilishi, ularding organiziminda har qil ozgarishlar, jismoniy tarbiyasi darsida jismoniy xususyatlarini oshirishlik, ma'naviy tayyorlik, texnik tayyorlik so'z etilgan.