Zamonaviy tilshunoslikning dolzarb mavzularidan biri bu –konseptdir. Bu termin kognitiv tilshunoslik va lingvokulturologiyaning muhim kategoriyalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada konsept mavzusining ushbu ikki soha o’rganilishi tadqiqqa tortiladi. Konsept atamasi kognitiv tilshunoslik va lingvomadaniyat uchun ham umumit atama bo’lsada, ikkala fan uchun ham ikki xil tushunchani anglatadi.

Inson o’zida mujassam bo’lgan madaniyati bilan birgalikda, konsept orqali boshqa xalqlarning, millatlarning madaniyatiga, mental dunyosiga murojaat qiladi va o’rganadi. Kognitiv tilshunoslik, lingvokulturologiya, adabiyotshunoslik kabi fanlarida konseptning izohi turlicha bo’ladi. O‘tgan asrning 80-yillariga qadar konsept va tushuncha so‘zlari bir-biriga sinonim sifatida ishlatilgan, ammo bugungi kunga kelib konsept tushuncha terminiga nisbatan kengaygan holda ishlatilishini ko‘rishimiz mumkin.

Zamonaviy tilshunoslikning dolzarb mavzularidan biri bu –konseptdir. Bu termin kognitiv tilshunoslik va lingvokulturologiyaning muhim kategoriyalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada konsept mavzusining ushbu ikki soha o’rganilishi tadqiqqa tortiladi. Konsept atamasi kognitiv tilshunoslik va lingvomadaniyat uchun ham umumit atama bo’lsada, ikkala fan uchun ham ikki xil tushunchani anglatadi.

Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikda konsept, unga berilgan ta’riflar, jahon va oʻzbek tilshunosligida shakllanishi, rus, ingliz tilshunoslari tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlardan olingan misollar, fikr-mulohazalarga va konsept terminiga alohida e’tibor qaratilgan.

Bugungi kunda zamonaviy tilshunoslikning dolzarb mavzularidan biri bu-konsept tushunchasidir. Bu atama kognitiv tilshunoslikning muhim kategoriyalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada konsept mavzusiga asosiy urg‘u berilgan. Konsept atamasi kognitiv tilshunoslik va lingvomadaniyat uchun ham umumiy atama bo’lsada, ikkala fan uchun ham ikki xil tushunchani anglatadi.

Maqolada o‘zbek tilida “qat’iyat”  konsept sifatida shakllanishi haqida so‘z boradi.  “Qat’iyat” konsepti lingvomadaniy jihatdan tadqiq qilinadi.

Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikda konsept, unga berilgan nazariyalar, rus, ingliz tilshunoslari tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlardan olingan misollar, fikr-mulohazalarga va tushuncha va konsept terminlarini farqlanishiga alohida e’tibor qaratilgan.

Zamonaviy tilshunoslik fanining dolzarb mavzularidan biri bu-konsept hamda uni anglash masalasi hisoblanadi. Ushbu atama kognitiv tilshunoslikning muhim kategoriyalaridan biri hisoblanadi. Mazkur ilmiy maqolada konsept mavzusiga yuqori darajada e’tibor berilgan. Konsept atamasi kognitiv tilshunoslik va lingvomadaniyat uchun ham umumiy atama bo‘lsada, ikkala fan uchun ham ikki xil tushunchani anglatadi.

Maqolada konsept nazariyasiga oid ilmiy ishlar tahlili va nazariy talqinlar keltirilib, antroposentrik paradigma doirasida amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlarda konseptual yondashuvning ahamiyati borasida fikr yuritilgan. Jahon tilshunosligi, xususan, rus lingvistikasida konsept nazariyasining evolyutsiyasi ilmiy asosda tahlil qilingan.

Maqolada o‘zbek va ingliz paramiyalarida haqiqat konseptining kognitiv-pragmatik tadqiqi hamda tilshunoslikda konsept maydonining strukturaviy tavsifi “haqiqat” konseptini namoyish qilishda qo‘llanadigan ko‘plab lisoniy vositalarni ma’lum sistemaga solish imkoniyati haqida ma’lumot berilgan. “Haqiqat” konseptini shakllantiruvchi lisoniy vositalar markaz va periferiyalarni hosil qilishda konseptual maydonning markaz, yaqin va uzoq periferiyalarni aniqlash va ularni ko‘rsatuvchi elementlar tavsiya etilgan. Xulosa qismida o‘zbek va ingliz parеmiyalarini takomillashtirish bo‘yicha takliflar bayon qilingan

Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikning asosiy jabhasi hisoblanmish konsept terminiga oid tilshunoslarning qarashlari keltirilgan hamda olam lingvistik manzarasini aks ettiruvchi madaniy va etnik komponenti yoritilgan.

Bul maqalada  “Jaqsılıq” hám “Jamanlıq”  konseptin qaraqalpaq  xalqına tán bolǵan, xalıq awız eki dóretpeleriniń biri  bolǵan naqıl-maqallarda beriliwi, olardıń mánilerindegi ayırım ózgeshelikler hám konsept termini óz aldına  sóz etiledi.

Hozirgi zamon tilshunosligida konsept tushunchasi muhim va oʻrganish talab etiladigan mavzulardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada fors tilida vaqt konsepti bo’yicha eronlik olimlarning fikr mulohazalari o’rganilib, fors tilidagi ba’zi vaqtga oid paremiologik birliklar tadiq qilinadi.

Ushbu maqolada kontseptsiya tushunchasi muhokama qilinadi. Tushunchalar madaniy, lingvistik, psixologik, falsafiy va boshqa jihatlarda ko'rib chiqilib, ko'plab sharhlar, tasniflar va tadqiqot usullari taklif etiladi.

 Maqolada lingvistik hamda konsept tushuncha sifatida muhokama qilinadi. Bir turdagi boshlang‘ich birlik, asosiy element til va madaniyatni tushunish. Buni aniqladi bu hodisani har tomonlama tahlil qilish yordam beradi til muhitining tabiati va o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash; tadqiqotsiz tahlil qilib bo‘lmaydi. 

Mazkur maqola tilshunoslikda Baxt, Ezgulik, Halollik konseptlari hamda ularni ingliz va o'zbek tilida ifodalanishiga bag‘ishlanadi. Shuningdek, ushbu maqolada “Halollik” konseptining ingliz va o‘zbek lingvomadaniyatidagi o‘xshashlik va farqli jihatlari ham ochib beriladi. Halollik leksemasining asosiy, muhim xususiyatlarini axloqni tor guruh manfaatlaridan, g‘oyaviy yoki amaliy fikrlardan, korporativlikdan ustun qo‘yadigan halollik leksemasini me’yorlarning ob’yektiv mazmunini aks ettiruvchi umuminsoniy tabiati deb atash kerak.

Mazkur maqolada vaqt tushunchasining o‘zbek va ingliz tillaridagi semantik tuzilishi tahlil qilinadi. Vaqt tilshunoslikda abstrakt, o‘zgaruvchan va o‘lchovli tushuncha sifatida qaraladi. O‘zbek tilida vaqt ko‘proq madaniy, tarixiy va ijtimoiy kontekstda ifodalanib, xalq maqollarida va idiomatik iboralarda o‘z aksini topadi. Ingliz tilida esa “time” so‘zi ko‘proq universal, o‘lchovli va metaforik tarzda ishlatiladi. Maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi vaqtga oid frazeologik birliklar, sinonimlar va antonimlar taqqoslanadi, shuningdek, vaqt tushunchasining har ikki tilda qiyosiy tahlili orqali madaniy va lingvistik xususiyatlar o‘rganiladi. Maqola vaqtning inson hayotidagi ahamiyatini, uning qadriyatlar va mehnat bilan bog‘liqligini ko‘rsatadigan leksik birliklar va iboralar tahlilini taqdim etadi.

Maqolada xalq og‘zaki ijodida aks etgan aksiologik konseptlarning mohiyati, ularning turlari va badiiy ifoda vositalari tahlil qilingan. Tadqiqotda xalq ertaklari, dostonlari, maqol va matallari asosida o‘zbek xalqining qadriyatlar tizimi, ezgulik va yovuzlik, mehnat, halollik, sadoqat kabi konseptlarning semantik tuzilishi yoritilgan. Maqolada aksiologik konseptlarning yoshlar ma’naviyatini shakllantirishdagi roli ham ochib berilgan..

Ushbu maqolada “konsept” tushunchasining o’rganilish tarixi, umumnazariy masalalari hamda uning zamonaviy tilshunoslikda tutgan о‘rni yoritib berilgan.

Maqolada “Ona” leksik birligining kognitiv tahlili tadqiq qilindi. Ingliz va o‘zbek tillaridagi ona so‘zining ifodalaydigan ma’nosi hamda jamiyat tafakkurida mazkur birlik bilan bog‘liq semalar va ularning paydo bo‘lishiga asos bo‘lgan bilimlar haqida fikr bildiriladi.

Ushbu maqolada poetik tafakkurga xos bo‘lgan tushunchalar va konseptlarning verballashuvi masalasi Muhammad Yusuf va Shavkat Rahmon ijodi misolida yoritilgan.

Ushbu tezisda “boylik” konsepti va uni ifoda etgan leksik birliklar ingliz va o`zbek tillari misolida ko`rib chiqamiz. Ma`lumki, kontseptni o'rganish uning asosini ajratib ko'rsatish bilan boshlanadi va kontseptning asosi uni nomlovchi va kalit so'zning (leksemaning) semantikasini aks ettiruvchi barcha unsurlarda ustun turadi. Natijada boylik konseptining ijtimoiy, ma’naviy va iqtisodiy qirralari ochib beriladi.

Ushbu maqola ingliz va o’zbek tillarida evfemizmlarning lingvistik xususiyatlari hamda ularning klassifikatsiyasi xususida so’z boradi.

Mazkur tezisda o‘zbek va ingliz tillarida “non/bread” tushunchasining konseptual tasviri lingvokognitiv hamda lingvokulturologik nuqtai nazardan tadqiq etiladi. “Non” va “bread” so‘zlari nafaqat lug‘aviy ma’no, balki milliy tafakkur, urf-odatlar, qadriyatlar, metaforik talqinlar va ramziy mazmun jihatidan ham chuqur ko‘rib chiqiladi. O‘zbek mentalitetida “non” baraka, farovonlik va ma’naviy yuksalish timsoli sifatida e’zoz qilinsa, ingliz madaniy doirasida “bread” ko‘proq tirikchilik, kundalik hayot ta’minotiga ishora qiluvchi semantik maydon yaratadi. Ushbu tadqiqot til va madaniyat o‘zaro uzviy bog‘liq jarayon ekanini hamda milliy merosni saqlash va zamonaviy ilm-fan talablari doirasida uni anglash zarurligini ko‘rsatadi.

Maqolada Humoyun Akbar she’riyatida Vatan konsepti masalasi shoirning qator she’rlari asosida tahlil etilgan. Shoir she’rlaridagi Vatan madhi, g‘oyasi biografik metod asosida tushuntirilgan. Tasvir uslubi, peyzaj masalalari misollar asosida aniqlangan.