Maqolada madrasa tarixi, Xiva Ichan-Qal’adagi Qozi-kalon madaniy meros hisoblangan madrasa tarixi, qozilar tarixi, madrasaning davlatchilik tarixida tutgan o‘rni ko‘rsatilgan.

Buyuk olim va hukmdor Mirzo Ulug‘bek (1394 – 1449) o‘zini ilmga bag‘ishlab, Samarqandda madrasa qurdirdi, bu madrasa Ulug‘bekning katta harakati tufayli o‘z davrining ilg‘or oliy o‘quv yurti sifatidagina emas, balki ilmiy muassasa sifatida ham shonu shuhrat qozongan. Ulug‘bekning atrofiga ilm va fan ahli, adabiyot va san’at namoyandalari to‘plangan. Ularning orasida aniq fan olimlari, astronomlar yetakchi o‘rinni egallar edi. Ushbu maqolada mazkur madrasada faoliyat olib borgan ayrim mutafakkirlarimizning hayot va ilm yo`li yoritiladi.

Maqolada XVII-XIX asrda Qo’qon xonligi davrida qurilgan madrasalar faoliyati,qayerda joylashganligi, kim tomonidan barpo etilganligi haqida batafsil bayon etilgan.

Mazkur maqolada muzey va tarixiy yodgorliklarda turistik marshrutlar va ekskursiya xizmati faoliyati tadqiq etilgan. Xususan, O‘zbekistonning shaharlari bo‘ylab tarixiy-madaniy yodgorliklari bilan tanishish uchun tashkil etilgan turistik marshrutlar hamda turizmni rivojlantirishning barcha imkoniyatlari o‘z ifodasini topgan. Shu bilan birga turistik marshrutlarni tashkil etish va nazorat qilish sifatini oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada Mirzo Ulug‘bekning hayoti va ijtimoiy-siyosiy faoliyatining ayrim muhim taraflari yoritilgan. Uning ilmiy merosi, jahon madaniyati va olimlar ichida tutgan o‘rnini ifodalash hamda “Ziji sultoniy” asari haqida keng yoritilgan. Maqolada Ulug‘bekning hukmdorlik va olimlik jihatlari tafsilotlar orqali bayon qilingan. Uning jahon miqyosida tutgan o‘rni va unga bo‘lgan e’tibor chuqur o‘rganilgan.

Mazkur maqola o‘zbek xalq tarixida alohida o‘ringa ega bo‘lgan Hamid Olimjon va Zulfiyaxonim ijodlariga, hayotiga va ularga atab tashkil etilgan muzey faoliyati va tashkiliy ishlari bilan yaqindan tanishib, o‘rganish masalalariga bag‘ishlanadi.

Ushbu maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Buxoro amirligining siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hamda madaniy-ma’naviy hayoti tahlil qilinadi. Avvalo, Buxoro amirligi hududi, ma’muriy tuzilmasi va demografik tarkibi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ichki boshqaruv tizimi va tashqi siyosiy aloqalardagi o‘zgarishlar, xususan, Rossiya imperiyasi protektoratiga aylanish jarayoni yoritiladi. Bundan tashqari, iqtisodiy hayotda paxtachilikning Rossiya bozorlariga qaratilishi, temir yo‘l qurilishi va savdo-sotiqdagi o‘zgarishlar ochib beriladi. Maqolada ijtimoiy qatlamlar, qullik munosabatlari hamda migratsiya jarayonlari ko‘rsatilib, madaniy hayotda madrasa tizimi va jadidchilik harakatining o‘rni tahlil qilinadi. Xulosa qismida esa amirlikning an’anaviy tuzumdan modernizatsiyaga o‘tishdagi murakkab jarayonlari umumlashtiriladi..

Maqolada XVII-XIX asrda Qo’qon xonligi davrida qurilgan madrasalar faoliyati,qayerda joylashganligi, kim tomonidan barpo etilganligi haqida batafsil bayon etilgan. Shuningdek Namangan viloyatining Chodak qishlog’i haqida ham so’z yuritilgan.

Ushbu maqolada, Alisher Navoiy bobomizni "Hikmatli Xazinalar To‘plami" asariga bag‘ishlangan bo‘lib, uning adabiy, falsafiy va axloqiy o‘ziga xoslik hislatlari namoyish etilgan. Alisher Navoiy, o‘zining boy adabiy merosi bilan nafaqat O‘rta Osiyo, balki butun Turk dunyosining mashhur shoir va mutafakkirlaridan biri bo‘lib,bir qancha asarlar to‘plamalari   bir qancha  badiiy meroslari bugunki kunda ham uzi ahamiyatini saqlab kelmoqda.

Mazkur maqolada o’tgan asrda sovetlarning O’zbekiston SSR ustidan yurgizgan “madaniy inqilob”ning tarkibi bo’lgan va muqaddas qadamjolar, masjid-madrasalar hamda islomga nisbatan qarshi turgan madaniy siyosat haqida gap boradi. Shuningdek, tarixiy obida-yu qadamjolarning sovetlar manfaatlariga bo’ysundirilish masalalari yoritilishiga urinilgan.

Ozbek xonliklaridan biri bolgan Qoqonga XVIII- XIX asrlarda ming urugidan bolgan Shohruxbiy 1709-yilda asos solgan va Qoqon, Namangan, Margilon, Konibodom va Isfara hududlaridagi qishloqlarni oz ichiga olgan bu muhitda Amir Umarxon homiyligida oz zamonasiga mos adabiy muhit tashkil etildi. Maqolada ushbu adabiy muhitning batafsil tafsiloti, shoir va shoiralarga yaratib berilgan shart-sharoitlar, ularning asarlari yoritib berilgan.

Ushbu maqolada Turkiston xalqini umumiy savodxonligini oshirish orqali uning dunyoqarashini yana-da o’stirish orqali Turkiston xalqini Rossiya imperiyasi zulmidan ozod etishga ulkan hissa qo’shgan jadidlar va ularning faoliyati haqida so’z boradi.

Maqolada atoqli davlat va siyosat arbobi  ,Turkiston aholisining erkin va farovon hayot sari yetaklagan jadid rahnamolaridan biri Fayzulla Xo'jayevning 20-asrning 20 -yillaridagi ijtimoiy- siyosiy faoliyati yoritilgan

Buxoro xonligi davrida (1501 – 1756) O‘rta Osiyoda madaniy hayot, ilm-fan sohasi har tomonlama rivoj topdi. Temuriylar davridagi renesansdek taraqqiy topmagan bo‘lsa-da, to‘xtab qolgani yo‘q edi. Dastlab Shayboniylar sulolasi davrida (1501-1601) XIV-XV asrlardagi O‘rta Osiyoda yuz bergan ikkinchi renesans davridagi ta’lim, ilm-fanning ma’lum bir ko‘rinishlari davom ettirilgan bo‘lsa, Ashtarxoniylar sulolasining ba’zi bir ilm-fan sohasiga qiziqqan, qo‘llab-quvatlagan hukmdorlari davrida ham bu sohada bir qancha tatqiqotlar olib boriladi. XVII asr boshlariga kelib, Buxoro xonligida hokimiyatga kelgan ashtarxoniylar sulolasi (1601 – 1756) davrida o‘zaro ichki ziddiyatlar, tinimsiz urushlar va siyosiy parokandalik avj oladi. Shunday bo‘lishiga qaramasdan, murakkab diniy va siyosiy vaziyat ashtarxoniylar davrida maorif, ilm-fan va madaniyat rivojini davom ettirilishiga to‘iq bo‘la olmadi. Ushbu maqolada yuqoridagi holatlarni inobatga olgan holda mavzuni ochib beriladi.

O’zbekiston mahobatli bezak san’atiga oid ajoyib asarlarning shon-shuhrati butun dunyoga yoyilgan. Jahonga mashhur bu san’at namunalari, asosan Varaxsha, Tuproqqala, Bolaliktepa, Afrosiyob saroylaridagi devoriy rasmlar va naqshlar hamda O’zbekiston muzeylarida namoyish etilayotgan, so’nggi paytlarda topilgan XIX -XX asrga oid uy-ro’zg’or buyumlaridagi naqsh va gullari bilan cheklanib qolmoqda. Holbuki, ko’pgina turarjoy binolaridagi, o’rtacha mahalliy masjitlaridagi, so’nggi asrlarda bunyod topgan inshootlardagi, zamonaviy me’morchilik uslublari uzviy ravishda uyg’unlashib ketgan imoratlardagi naqshlar, asrlar mobaynida yuzaga kelgan nafosat durdonalari, yuksak did bilan bajarilgan bezaklar deyarli panada qolgan

Ushbu maqolada Mamlukiylar davrida islom ilmlari rivojiga to‘xtalib o‘tilgan. Mamlukiylar islom tarixidagi muhim davlatlardan biri bo‘lib, bu davrda Qur’on ilmlari, hadis, fiqh, qiroat, tasavvuf hamda tarix ilmi rivojlangan. Mamlakat san’at va madaniyat markazi bo‘lib tibbiyot, geografiya va matematika kabi tabiiy fanlar ham rivojlangan.

Ushbu maqolada Mirzo Muhammad ibn Shohrux ibn Temur Ulug‘bek Qorag‘oniyning hayoti va ko‘rsatgan faoliyati hamda buyuk astronomning asarlari, ilmiy ishlariga berilgan tavsiflari haqida so‘z boradi.

Ushbu maqolada Buxorolik  ma’rifatparvar, yozuvchi, rassom, xattot, olim Ahmad Donishning  ma’rifatparvarlik faoliyati manbalar asosida yoritib berilgan. Shuningdek maqolada yirik ulamo Ahmad Donish o’z asarlarida tarix, falsafa, astronomiya masalalarini bayon etganligi,  Buxoro amirining elchisi sifatida faoliyat yuritganligi, islohotchilik g’oyalarini ilgari surganligi to’g’risida ma’lumotlar berilgan.

Mustaqillik qo’lga kiritilganidan so’ng, 1300 yil mobaynida o‘zbek xalqi e’tiqod
qilib kelgan islom diniga bo’lgan munosabat ham tubdan o’zgara boshladi. Sovet ittifoqi
davrida butun O‘zbekistonda atigi 80ga yaqin masjid faoliyat yuritgan bo’lsa, mustaqillikning
dastlabki davrlaridayoq minglab yangi masjidlar ochildi. Ilgari birgina Buxoro shahrida
kichkina bir madrasa tor doirada diniy bilim berar edi. Bugungi kunda esa deyarli barcha
viloyatlarda madrasalar faoliyat ko’rsatmoqda

Shahrixon tumani koʻhna va betakror tumanlarimizdan biri boʻlib, u yer oʻzining hunarmandchiligi va tarixiy obidalari bilan mashhur xisoblanadi. Shundan tarixiy obidalardan biri Gumbaz madrasasidir. Ushbu maqola Shahrixon tumanidagi Gumbaz madrasasi haqida maʼlumot beradi

Ushbu maqolada Buxorolik  ma’rifatparvar, yozuvchi, rassom, xattot, olim Ahmad Donishning ma’rifatparvarlik faoliyati manbalar asosida yoritib berilgan. Shuningdek maqolada yirik ulamo Ahmad Donish o’z asarlarida tarix, falsafa, astronomiya masalalarini bayon etganligi,  Buxoro amirining elchisi sifatida faoliyat yuritganligi, islohotchilik g’oyalarini ilgari surganligi to’g’risida ma’lumotlar berilgan.

Ushbu maqolada dastlabki maktablar qachon va qayerda paydo bo‘lgan va qay ko‘rinishda ekanligi, darslar tizimi, hozirgi zamon maktablari, maktablarimizda yuz berayotgan muammolar,malakali kadrlarning kamligi, o‘quvchilar va o‘qituvchilar o‘rtasidagi kelishmovchiliklar, yetarlicha maktab  darsliklari yetishmasligi, maktablardagi baholanish sistemasi, o‘quv rejalari dasturlarining eskiligi, jamiyatdgi o‘qituvchiga bo‘lgan munosabat,  xonalarning talabga javob bermasligi, ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan chora tadbirlar, ishlab chiqilgan qaror hamda qonunlar, yuqorida sanab o‘tilgan muammolarga batafsil javob hamda adikvat yechimlar

Ushbu tezisda Buxoro xonligida Shayboniylar davlatining hokimyat tepasiga kelishi,  ilm-fan, madaniyat va san’at borasidagi tushunchalar, ilmiy-madaniy hayotining shakllanishi va rivojlanishida Temuriylar davridagi ta’lim tizimining o’rni, Shayboniy hukmdorlar faoliyati, maktab, masjid, madrasalarning qurulishi va faolyati, bu davrda yaratilgan asarlar, Buxoro xonligida XVI asrdagi ta’lim tizimidagi yutuqlar va kamchiliklar haqida fikrlar va xulosalar yoritilgan.

В статье представлена ​​краткая информация об одном из основоположников узбекского реализма Мухаммаде Аминходже Мукими, его противоречивом жизненном и творческом пути. Обсуждается литературная жизнь периода, в котором жил и творил Мукими, и влияние этой среды на творчество Мукими.

Ushbu maqolada XX asrda Buxoro amirligida me’morchilik va qurilish ishida qanday an’analar mavjud bo‘lganligi u yerda qurilgan Sitorai Mohihossa, Ark, Chor minor, qurilishida qo‘llanilgan uslublar, bezaklar tarixi haqida so‘z boradi. Bu davr me’morchiligi haqida rus tadqiqotchilari, mahalliy mualliflar tomonidan bildirilgan fikrlar tahlil qilinadi.