Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasida informatsion texnologiyalar (IT) asosida yuqori malakali, zamonaviy xotin-qizlarni tayyorlash masalasi yoritiladi. IT sohasida ta'lim olishning afzalliklari, shu bilan birga duch kelinayotgan dolzarb muammolar – texnik infratuzilmaning yetishmasligi, raqamli savodxonlik darajasining pastligi va ijtimoiy-stereotipik to'siqlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda O'zbekiston va xorijiy mamlakatlarda IT asosida ta'lim olish tajribalariga asoslangan literatura tahlili, ta'lim oluvchi xotin-qizlar orasida o'tkazilgan anketa so'rovlari va statistik tahlillar natijalari qo'llanildi. Ushbu muammolarni hal etish uchun texnik infratuzilmani rivojlantirish, raqamli savodxonlikni oshirish va ijtimoiy ongni o'zgartirishga qaratilgan chora-tadbirlar taklif etiladi. Maqolada yuqori malakali, zamonaviy xotin-qizlarni tayyorlashda ITning roli va ahamiyati keng yoritiladi hamda bu yo'nalishda olib borilayotgan ishlarga qaratilgan xulosalar chiqariladi.

O`zbekistonda kichik biznes yildan yilga rivojlanib bormoqda. Buni mamlakatimizning yillik YaIM ko`rsatkichidagi ulushining o`sishida ko`rishimiz mumkin. 2023- yilning yanvar-sentabr oylari yakunlariga ko‘ra, kichik biznesning respublika YAIMdagi ulushi 51,2 % ni tashkil etdi.

Hududlarda kichik biznesning eng katta ulushi Surxondaryo (hududda yaratilgan yalpi qo‘shilgan qiymat umumiy hajmining 76,7 % ini tashkil etgan), Jizzax (74,2 %), Buxoro (73,1 %) vа Samarqand (73,1 %) viloyatlarida kuzatildi. 

Biznes – bu iqtisodiy taraqqiyotning drayveri hisoblanib iqtisodiy o`sihning muhim omilidir. Ta`lim biznesi tadbirkorlik sohasida nibatan yosh va rivojlanib bo`rayotgan tarmoqlardan biridir. Uning asosiy maqsadi mehnat bozoriga yuqori malakali va raqobatbardosh kadrlarni yetkazishdir. Rivojlanayotgan tarmoqni malakali pedagogik kadrlar bilan ta`minlash mamlakatimizning muhim vazifalardan biri. Mazkur maqolada mamlakatimizda maktabgacha ta`lim tashkilotlarining (MTT) biznesdagi o`rni atroflicha tahlil qilinib va buna malakali pedagogik kadrlarga bo`lgan ehtiyojini qondirish masalalari ko`rib chiqildi.

Bugungi kunda malakali kadrlar har bir iqtisodiyotning asosi hisoblanadi, zero, mehnat, ish kuchisiz ishlab chiqarishni tashkil etish, ijtimoiy va iqtisodiy tizimlarining faoliyatini tashkil etish imkonsizdir. Ushbu masala Oʻzbekiston uchun juda dolzarb muammolardan hisoblanadi, shu munosabati bilan ushbu oʻrganishda biz malakali kadrlar tayyorlash milliy tizimi va  iqtisodiy oʻsishning oʻzaro mutanosibligiga urgʻu qaratdik.

Ushbu maqolada malakali kadrlarni tayyorlash jarayonida pedagoglar malakasini oshirishning ahamiyati tahlil qilinadi. Ta’lim sifati, yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish, professional kompetensiyani oshirish va jamoaviy hamkorlikni rivojlantirishda pedagogik malaka oshirishning ijobiy ta’siri yoritiladi. Shuningdek, pedagogik jarayonda zamonaviy innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’lim jarayonining samaradorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi. Maqolada ta’lim tizimini rivojlantirish orqali jamiyatning iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga bo‘lgan ta’sirning ahamiyati alohida ta’kidlangan.

Ushbu maqola malakali erkin kurashchilarda maxsus chidamlilikni oshirishga qaratilgan keng qamrovli metodologiyani taqdim etadi. Maxsus chidamlilik, sport ko'rsatkichlarining muhim tarkibiy qismi kurash, uzoq vaqt davomida yuqori intensiv harakatlarni davom ettirish qobiliyatini anglatadi. Taklif etilayotgan metodologiya aerob va anaerob konditsionerlik, intervalli mashg'ulotlar, kuch va quvvatni rivojlantirish, shuningdek, erkin kurash talablari uchun maxsus ishlab chiqilgan tiklanish strategiyalarini o'z ichiga olgan turli xil o'quv usullarini birlashtiradi.

Ushbu maqolada malakali kadrlarni tayyorlash jarayonida pedagoglar malakasini oshirishning ahamiyati tahlil qilinadi. Ta’lim sifati, yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish, professional kompetensiyani oshirish va jamoaviy hamkorlikni rivojlantirishda pedagogik malaka oshirishning ijobiy ta’siri yoritiladi. Shuningdek, pedagogik jarayonda zamonaviy innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’lim jarayonining samaradorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi. Maqolada ta’lim tizimini rivojlantirish orqali jamiyatning iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga bo‘lgan ta’sirning ahamiyati alohida ta’kidlangan.

Tezisda kasbiy ta'lim sohasidagi xalqaro tajribalar va ularning o'ziga xos xususiyatlari o'rganilib, O'zbekiston sharoitida malakali kadrlar tayyorlash tizimini yaxshilash bo'yicha takliflar ishlab chiqiladi. Xalqaro tajribalarga asoslanib, malakali kadrlar tayyorlashda ishlatilayotgan metodologiyalar, innovatsion yondashuvlar va ta'lim tizimidagi o'zgarishlar tahlil qilinadi. Tezisda, shuningdek, O'zbekiston kasbiy ta'lim tizimida mavjud muammolar va ularni hal qilish yo'llari, xorijiy mamlakatlar tajribasidan foydalangan holda, kadrlar tayyorlash jarayonini yanada samarali qilish bo'yicha tavsiyalar berildi.

Ushbu maqolada hozirgi kunda xotin-qizlarga berilyotgan keng imkoniyatlar, shart-sharoitlar hamda  informatsion texnologiyalar asosida yuqori malakali, zamonaviy xotin-qizlarni tayyorlashning dolzarb muammolari haqida fikr yuritiladi. Jamiyatda xotin-qizlarning  o‘rni beqiyosdir. Har bir sohada talab qilinayotgan zamonaviy axborot texnologiylarni bilish xotin-qizlarning ish faoliyatlarida o‘z ta’sirini o‘tkazmoqda. Nafaqat ilm-fan balki iqtisodiy-siyosiy jabhalarni rivojlantirishda  informatsion texnologiyalar asosida yuqori malakali kadrlarni tayyorlash bugungi kunning muhim masalalaridan biri hisoblanadi. Aynan shu sohada qilingan ishlar to‘g‘risida maqolamizda atroflicha yoritilgan. 

Milliy Kurash sport turini butun dunyoga taratish va yozgi Olimpiada dasturiga kiritish bo‘yicha bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. Shu nuqtai nazardan yuqori malakali kurashchilarning tayyorgarlik tizimini optimallashtirish, sportchilarning morfofunksional ko‘rsatkichlarini inobatga olgan holda ularning texnik-taktik harakatlari samaradorligini oshirishning ilmiy asoslangan uslubiyatlarini ishlab chiqish muhim axamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kurash sport turi bilan shug‘ullanuvchilarning jismoniy rivojlanish darajasini baholash bo‘yicha tadqiqot ishlari olib borilgan.

Maintaining the health of the younger generation, including student youth, has been and remains one of the most important social problems of society. The main task of student youth is to replenish the number of qualified members of society. It is obvious that training highly qualified specialists is possible only when they have good mental and somatic health. Students are especially susceptible to the impact of negative environmental factors, since entering a university places a young person in new living conditions to which they must adapt. In addition, the learning process is accompanied by high emotional and mental stress.

Ushbu maqolada oliy o’quv yurtlarida iqtidorli talabalarni aniqlash, tanlash va malakali kadrlar tayyorlash uchun bajariladigan ishlar tizimini tashkil etish va amalga oshirish masalalari yoritilgan.  

Ushbu maqola raqamlashtirish davrida yuqori malakali xotin-qizlarni jamiyatga tayyorlashda yuzaga keladigan muammolarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Raqamli iqtisodiyotning tez rivojlanishi xotin-qizlar uchun yangi imkoniyatlar yaratish bilan birga, ularga nisbatan yangi qiyinchiliklarni ham keltirib chiqarmoqda. Maqolada ta'lim va kasbiy tayyorgarlik, raqamli tafovut va resurslar yetishmovchiligi, ijtimoiy va madaniy to‘siqlar, ish joylarida gender tengligi va tarmoq va hamkorlik imkoniyatlari kabi asosiy muammolar tahlil qilinadi. Ushbu muammolarni hal etish uchun zarur strategiyalar va chora-tadbirlar tavsiflanadi. Maqola xotin-qizlarni raqamli jamiyatga muvaffaqiyatli integratsiya qilish va ularning kasbiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.

Maqolada raqamli texnologiyalar asosida yuqori zamonaviy malakali xotin-qizlarni jamiyatga tayyorlash va ularni amalga oshirish usullari yoritib berilgan.  

Mazkur tezisda zamon talablari bilan belgilanadigan yuksak ma’naviyat va axloq talablariga javob beradigan rivojlangan demokratik davlatlar darajasida yuqori malakali kadrlar tayyorlashning samarali yaxlit tizimini yaratish imkoniyatlari muhokama qilinadi. Tezisda O‘zbekiston Respublikasida pedagog kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimida ta’lim sifatini monitoring qilish va baholash bo‘yicha axborot texnologiyalarini rivojlantirish tendensiyalari yoritilgan, avtomatlashtirilgan monitoring tizimini rivojlantirish bo‘yicha konseptual g‘oyalar tahlil qilingan.

Ushbu maqolada dastlabki maktablar qachon va qayerda paydo bo‘lgan va qay ko‘rinishda ekanligi, darslar tizimi, hozirgi zamon maktablari, maktablarimizda yuz berayotgan muammolar,malakali kadrlarning kamligi, o‘quvchilar va o‘qituvchilar o‘rtasidagi kelishmovchiliklar, yetarlicha maktab  darsliklari yetishmasligi, maktablardagi baholanish sistemasi, o‘quv rejalari dasturlarining eskiligi, jamiyatdgi o‘qituvchiga bo‘lgan munosabat,  xonalarning talabga javob bermasligi, ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan chora tadbirlar, ishlab chiqilgan qaror hamda qonunlar, yuqorida sanab o‘tilgan muammolarga batafsil javob hamda adikvat yechimlar

Ushbu maqola elektron tijorat sohasida buxgalteriya va auditorlik tekshiruvlarini takomillashtirish zaruriyatini va uning ahamiyatini ko’rib chiqadi. Maqolada buxgalteriya jarayonlarini avtomatlashtirish, auditorlik vositalarini integratsiyalash, real vaqtli monitoring va audit tizimlarining afzalliklari, shuningdek, kiberxavfsizlik va qonunchilikka rioya qilish kabi muhim masalalar tahlil qilinadi. Elektron tijorat korxonalari uchun buxgalteriya va audit jarayonlarini samarali boshqarish, xatoliklarni aniqlash va firibgarliklarni oldini olish imkoniyatlarini yaratadi. Yangi texnologiyalarni joriy etish va malakali mutaxassislarni tayyorlash orqali kompaniyalar moliyaviy hisobotlarni yanada aniq va ishonchli qilishlari mumkin.

Ushbu maqolada mustaqillik yillarida O‘zbekistonda sport sohasida o‘rta-maxsus va oliy malakali kadrlar tayyorlash jarayoni, Respublika Olimpiya zaxiralari kolleji va Jizzax davlat pedagogika universitetining jismoniy madaniyat fakultetining roli haqida so‘z boradi. Maqolada ushbu ta’lim muassasalari tomonidan sport kadrlarini tayyorlashdagi yutuqlar va mamlakat sportini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan.

Maqolada biomexanika nuqtayi nazaridan asosiy xolati tog‘ chang‘isi texnikasi elementi sifatida ko‘rib chiqildi. Uning stabil muvozanat holati tashqi kuchlarga muvozanatlovchi vaziyat hosil qiluvchi muskullar tonusi (katta burchakli qattiqlik) bilan ta’minlanadi. Sportchining oyoq sonning mexanik modeli misolida mushak tonusining oshishi chang‘ichining tayanch-harakat apparatining vertikal mustahkamligi bir necha marta oshishiga olib kelishi ko‘rsatilgan. Ongli, boshqariladigan nazorat imkoni bo‘lmay qoladigan tezlikda harakatlanganda, mushaklar tonusining haddan tashqari oshishi amortizatsion imkoniyatlarining bloklanishiga va pasayishiga olib keladi. Tog‘ chang‘i poygasi - bu jismoniy, texnik va taktik nuqtai nazardan murakkab va qiyin bo‘lgan mashhur xalqaro qishki sport turi hisoblanadi. Ushbu sport turiga, jumladan tog‘ chang‘ichilarning fiziologiyasi, chang‘ining qorda ishqalanishi va ushbu sportda jarohatlarni oldinin olishga oid dolzarb mavzular bo‘yicha ilmiy ishlar yozilgan hamda ko‘plab ilmiy adabiyotlar ishlab chiqilgan. Yuqoridagilarni inobatga olib olimlarning ayrimlari yuqori malakali tog‘ chang‘i poygachilarining biomexanikasi va uning samaradorligiga qaysi omillar ta’sir ko‘rsatishi haqida hech qanday ilmiy izlanishlar hamda ilmiy adabiyotlar hali ko‘rib chiqilmagan. Jahon kubogi musobaqalarida g‘alaba qozonish ko‘pincha soniyalarning zarralari bo‘lib, sportchining biomexanikasi shohsupani egallashda hal qiluvchi omil bo‘lishi mumkin.

Ushbu maqolada muallif tomonidan ta'limni zamon talabi darajasida isloh qilish, uning sifatini yuksak talab darajasiga ko‘tarish muammolari atroflicha ko'rib chiqilgan bo'lib, yuqori malakali kadrlar tayyorlashda milliy va xorijiy tajriba keng yoritilgan. Shuningdek maqolada yuqori malakali kadrlar tayyorlashda ta'lim jarayonining sifatini belgilovchi asosiy xususiyatlar ko'rsatib berilgan hamda oliy o'quv yurtidagi sifat tizimi tushunchasini asosini ifodalovchi qoidalar keltirilgan.

В Республике Узбекистан проводятся работы по реформированию системы образования путём подготовки высококвалифицированных кадров, соответствующих требованиям рынка труда, оценки качества образования, создания эффективных механизмов внедрения в практику инновационных научных достижений. Это обусловлено  необходимостью совершенствования национальной системы профессионального образования на основе передового зарубежного опыта, подготовки квалифицированных и конкурентоспособных кадров для рынка труда путем внедрения уровня начального, среднего и средне-специального профессионального образования, а так же широкого привлечения работодателей в данному процессу. При этом качество образования становиться одной из главных целей развития образования.

Bebog’li kurashning o‘xshash uslublari Misr, Hindiston, Yaponiya, Xitoy va Yevropada topilgan bo‘lib, u eramizdan avvalgi birinchi asr o‘rtalariga borib taqaladi. Sport kurashi eng qadimgi sport turlaridan biri bo’lib, juda qiziqarli va yorqin tarixga ega. Qadimda inson ko’p ming yillar davomida instinktli hujum va himoyalanish harakatlaridan to zamonaviy kurash turlari usullariga yaqin bo’lgan koordinasiyalashgan harakatlargacha qiyin yo’lni bosib o’tgan. Ushbu maqolada, malakali belbogʻli kurashchi qizlarning mashg'ulot jarayonida pedagogik nazorat qilishning nazariy-metodik asoslari haqida fikr va mulohazalar yuritiladi.

Ushbu maqolada ta’limni zamon talabi darajasida isloh qilish, uning sifatini yuksak talab darajasiga ko’tarish muammolari atroflicha ko’rib chiqilgan bo’lib, yuqori malakali kadrlar tayyorlashda milliy va xorijiy tajriba keng yoritilgan. Shuningdek maqolada yuqori malakali kadrlar tayyorlashda ta’lim jarayonining sifatini belgilovchi asosiy xususiyatlar ko’rsatib berilgan hamda oliy o’quv yurtidagi sifat tizimi tushunchasini asosini ifodalovchi qoidalar keltirilgan. Ta’limda zamonaviy pedagogic texnologiyalardan foydalanishning samaradorligi keng yoritilgan.

Jahon iqtisodchi olimlari bugungi raqamlashib borayotgan global olamda raqamli iqtisodiyotning qiymati va samaradorligini baholash bo‘yicha yagona integral indikatorni yaratish bo‘yicha muammolarga duch kelishmoqda. Ushbu holatlarni bartaraf etishda empirik va statistik ma’lumotlarning etishmasligi, texnologik boshqarish va rivojlanish jarayonlarining shiddat bilan o‘zgarib borayotganligi, institutsional o‘zgarishlarning tez sur’atlarda amalga oshayotganligi sabab bo‘lmoqda.

Har bir mamlakatning iqtisodiy qudrati, ijtimoiy-ma’naviy hayot darajasining yuksalishi ta’lim tizimining raqobatbardoshligi, ilm-fan taraqqiyoti bilan belgilanadi. Shu bois, O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha “Harakatlar strategiyasida” ta’lim sohasini tubdan takomillashtirish, ta’lim sifatini oshirish, intellektual salohiyatli, jismoniy barkamol avlodni shakllantirish, aniq fanlarni chuqurlashtirib o‘qitish va iqtisodiyotning turli sohalari uchun malakali kadrlarni tayyorlash ustuvor vazifalar sifatida belgilangan bo‘lib, pirovardida bugungi davr talabiga javob bera oladigan ta’lim tizimni yaratish ko‘zda tutildi.

Ushbu maqolada malakali kurashchilarning tezkor-kuch sifatlarini rivojlantirishda ularning maxsus tezkor-kuch sifatlarini, ularni rivojlantirish usuliyatini aniqlashda o'quv-trenirovkalardagi mashq yuklamalarini ishlab chiqish va ularni rivojlantirish usuliyati bo'yicha trenirovka jarayoni o'rganish yoritilgan.