Qora va rangli metallurgiya sanoatining metallurgiya shlaklari qurilish materiallari ishlab chiqarish uchun bebaho xom-ashyolardan biri hisoblanadi. Maqbul tarkib asosida beton tayyorlash texnologiyasida metallurgiyasi sanoati chiqindilari shlaklar o’zining barcha parametlari va xossalari bo’yicha to’liq tabiiy to’ldiruvchilarning o’rnini bosishi mumkin.

Mazkur tezisda metallurgiya sohasida amalga oshirilayotgan loyihalar samaradorligini oshirish yo‘llari, baholash mezonlari va ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Shuningdek, innovatsion texnologiyalarni joriy etish, xavf-xatarlarni boshqarish va “yashil metallurgiya” tamoyillarini qo‘llash orqali iqtisodiy hamda ekologik samaradorlikni oshirish masalalari yoritiladi.

Ma’lumki, ishlab chiqarish korxonalaridan turli xil chiqindilar va shu bilan birga zararli moddalar ajralib chiqadi. Masalan, rangli metallurgiya sanoatidan – rangli metall tuzlari, mashinasozlik korxonalaridan-sianitlar, berilliy birikmalari, margimush va hokazolar, kimyo – sanoatidan benzin, efir, fenol metilakriat, stirol, xlorbenzol, katronlar va hokazolar, sellyuloza - qog‘oz ishlab chiqarish korxonalaridan etil spirti, skipidar, fenol va boshqalar, plastmassa va sintetik kauchuk ishlab chiqarish korxonalaridan davlat standartlariga mos kelmaydigan mahsulotlar, masalan, g‘ijimlangan plyonkalar, turli diametr va uzunlikka ega bo‘lgan sirtida tirqishlar, yorishmalar va g‘adir - budirliklari bo‘lgan mahsulotlar yig‘ilib qoladi. Bunday chiqindilar suyuq holatda ham, qattiq holatda ham bo‘lishi mumkin.

O'zbekiston Respublikasi eng boy tabiiy resurslarga asoslangan, rivojlangan metallurgiya sanoatiga ega. O'zbekiston yettinchi uran zaxiralari joy va mis jahon zaxiralari o'n birinchi-o'n ikkinchi joyda, oltin tasdiqlangan zahiralari bo'yicha dunyoda to'rtinchi joyda va uning ishlab chiqarish uchun ettinchi joyda, deb aytish uchun kifoya. Respublikamizda boshqa metallar, jumladan, kumush, molibden, vismut, volfram, lityum va boshqalar kabi qimmatbaho metallar va noyob erlarning katta zaxiralari mavjud. O'zbekiston Respublikasi hududida keng miqyosda foydali qazilmalar, jumladan 100 ga yaqin mineral xom ashyo turlari aniqlandi, ulardan 60 tasi milliy iqtisodiyotda ishlatilgan.

Ushbu maqolada Xonjiza polimetall ruda konihaqida va bu kon joylashgan joyi olib borilgan ishlar, olib borilgan qazilma ishlari haqilda zaruriy ma’lumotlar keltirilga.

Pоrtlendtsement klinkerlarining fizik-kimyоviy gidratlanish jarayоnlari va fizik-mexanik xоssalari metallurgiya sanоati chiqindilari yоrdamida о‘rganildi. Aniqlanishicha, asоsiy kоmpоnentlar tarkibiga kо‘ra оlingan ikki va uch kоmpоnentli eksperimental tо‘yinganlik kоeffitsientlari va silikat mоdullari har xil bо‘lgan pоrtlend tsementlari sanоat sementlariga qо‘yiladigan talablarga javоb beradi. Pоrtlendsement klinkeri, gil slanets, оhaktоsh, shlak, hidratsiya, kuyish, tо'yinganlik kоeffitsienti, silikat mоduli, erkin kaltsiy оksidi, kimyоviy, kоmpоnent, rentgen fazasi, fizik-kimyоviy. Pоrtlendsement klinkerlarining fizik-kimyоviy hidratsiya jarayоnlari va fizik-mexanik xоssalari metallurgiya sanоati chiqindilari yоrdamida о‘rganildi. Aniqlanishicha, asоsiy kоmpоnentlar tarkibiga kо'ra, оlingan ikki va uch kоmpоnentli tо'yinganlik kоeffitsienti va silikat mоduli har xil bо'lgan tajriba pоrtlend tsementlari sanоat sementlariga qо'yiladigan talablarni qоndiradi.

O’zbekiston Respublikasi o’zininng konchilik sanoatida yetakchi mamlakatlardan biri ekanligi bilan e’tirof etiladi shu bilan birga respublika hududi geologik jihatdan yangi konlarga boyligi alohida ahamiyat kasb etadi. Hususan “OKMK” (Olmaliq Kon Metallurgiya Kombinati . A.J) tasarrufidagi Yoshlik 1 koni yangi, istiqbolli karyerlardan sanalib ishlab chiqarish hajmini oshirish, innovatsion ratsionalizatorlik ishlaridan foydalanish va bu orqali rentabil o’sishni ta’minlash muhum ishlardan sanaladi. Shu o’rinda konda yuk aylanmasini zamonaviy turdagi avtosamasvallardan kombinatsiyalashgan holda foydalanish, ularni karyerning chuqurlashib borishiga asosan tanlash iqtisodiy jihatdan tejamkorlikka va ishlab chiqarish quvvatining o’sishiga sabab bo’ladi..

Ushbu maqolada Chiqindi asosida shina va rezina mahsulotlarini qayta ishlab ikkilamchi rezina mahsulotlarini olish, neft-kimyo, qora va rangli metallurgiya, elektrotexnika, “Angren” maxsus industrial zonasi “Angren” erkin, Shavkat Mirziyoyev 2016-yil 20-sentabr kuni Angrenga tashrif buyurib, konveyer, intensiv rivojlanish yoʻli, kompozitlarning fizik-mexanik, eksponensial xususiyatlarini yaxshilash, Strukturaviy, Kauchuk kompozit matritsalar ishlab chiqarish, polimerlar, plomba moddalarini olish.

Ushbu maqolada tog‘- kon korxonalari, kon korxonalarida ishlatiladigan konveyer transporti to‘grisida ma'lumot berilgan.

Hozirgi vaqtda qora metallurgiyada hosil bo’layotgan changlarning miqdori sezilarli darajada ko'payishi bilan bog'liq muammo mavjud. Har yili ushbu metallurgik korxonalarda tarkibidagi rux miqdori yuqori bo'lgan changlar chiqindixonaga chiqarib yuboriladi, ularning massasi ishlab chiqarilgan metall umumiy massasiga nisbatan 5 – 10 % ni tashkil qiladi. Dunyo bo'ylab tarkibida rux saqlagan changning yillik umumiy miqdori 10-15 million tonnani tashkil etadi. Bunday changlarda rux miqdori juda keng diapazonda o'zgarib turadi: 2 dan 20% gacha; Ruxdan tashqari, chang tarkibida temir oksidlari (30-60%) va jami 20% gacha qo’shimcha oksidlar (kremniy, kaltsiy va qo'rg'oshin) mavjud. Yuqorida keltirilgan tarkibli changni to'g'ridan-to'g'ri asosiy metallurgik ishlab chiqarishga qaytarish texnologik jarayonning buzilishiga olib kelishi mumkin. Hozirgi paytgacha kashf qilingan usullar bilan bunday changlarni qayta ishlash unchalik samara bermayapti shu sababli ko’pchilik metallurgik zavodlar bu turdagi changni shunchaki yig’ib qo’yishmoqda. Ushbu maqolada esa bu changni qayta ishlashning bir qancha zamonaviy usullari ko’rib chiqiladi.

Maqolada tog‘-kon ishlab chiqarishi tarixini o‘rganish va tahlil etishga bag‘ishlangan tadqiqotlar ko’rib chiqilib, XX asrning 20-yillaridan boshlab tog’li hududlarda olib borilgan tadqiqotlar va ularning natijalari borasida fikr yuritiladi.

Maqolada ikkinchi jahon urushi yillarida O‘zbekiston sanoati ishchi va xizmatchilarining fashizm va yapon militarizmi ustidan qozonilgan buyuk g‘alabaga qo‘shgan xissasini urush yillarida frontlarda nashr etilgan gazetalar saxifalaridagi maqola va habarlar orqali yoritilgan.

Ushbu maqolada metrologiya va avtomatlashtirishning hamjihatlikdagi rivojlanishi haqida yoritib o’tilgan.

Maqolada metallurgiya ishchi hodimlari maxsus kiyimda qollaniladigan zamonaviy maxsulotlar turli adabiyotlar hamda internetmanbaalardan o’rgangan holda tahlil qilindi.

Bugungi kunda metallurgiyaning rivojlanishi, xom- ashyodan kompleks foydalanish atrof – muhitni va mehnatni muhofaza qilishning umumiy masalalariga chambarchas bog’liqdir. O’zbekiston Respublikasining qarori 24.06.2021- yildagi PQ-5159 son,Kon metallurgiya sanoati va unga bog’liq sohalarni rivojlantirish bo’yicha qo’shimcha chora tadbirlar to’g’risidagi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni,30.10.2019- yildagi PF-5863 son va 2030-yilgacha bo’lgan davrda O’zbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasidan kelib chiqqan holda Marjonbuloq oltin qazib olish tog’-kon sanoati chiqindilarining xosil bo’lish  xajmlarini kamaytirish,hamda mavjud xajmlarini qisqartirish,shu jumladan xavfli chiqindilarning aholi salomatligiga va atrof muhitga salbiy ta’sirining oldini olish,ekologik jihatdan  xavfsiz saqlanishini tashkil etishni ta’minlash dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. 

Ma’lumki, metallurgiya kombinatlarida turli xil markali po‘latlar, cho‘yanlar, rangli metallar va ularning qotishmalari quyib tayyorlanadi va ular normal yumshoq holatda bo‘ladi. Ammo ayrim metallar va umuman po‘latlar borki, ular yumshoq yoki qattiq puxta holatda ham uchraydi. Ishlab chiqarish korxonalarida ishlatiladigan dastgohlar bilan o‘ta yumshoq va yumshoq metallarni keskichlar bilan kesib ishlash uncha muammo bo‘lmasa-da, ammo puxtalangan qattiq metallarga kesib ishlov berish birmuncha qiyinchiliklar tug‘diradi. Bunday hollarda albatta belgilangan dastgohlar va ularning maxsus keskichlaridan unumli foydalanish maqsadga muvofiq bo‘ladi

Oʻsimlik dunyosini baholash uchun birinchi navbatda uning taksonomik tuzilishini oʻrganish kerak. Olib borilgan floristik tadqiqotlar asosida oʻrganilayotgan hududlar florasining antropogen komponentining umumiy roʻyxatini tuzildi. U 192 turkum va 49 oiladan 263 turni oʻz ichiga oladi. Ma'lumotlar 1- jadvalda keltirilgan. Tavsiya etilgan yirik taksonlar roʻyxati akademik A.L. Taxtajyan [3] tizimi boʻyicha tuzilgan.