Ushbu tezisda pragmatikada tadqiq etiluvchi nutqiy aktlar va ularning amalga oshish bosqichlari bayon etilgan. Badiiy asarlardan nutqiy aktlar tanlab olinib, ularning lokutiv, illokutiv, perlokutiv aktlari tahlil qilingan.

Nutqiy aktlar nazariyasini anglash til vositalarining ijtimoiy hayotdagi roli va ta’sir doirasini chuqurroq tushunishga xizmat qiladi. So‘zlar nafaqat tovushlar majmuasi yoki yozuv belgilarining ketma-ketligi, balki ular inson tafakkuri, ijtimoiy ong va kommunikativ maqsadlarni amalga oshirish vositasidir. Har bir nutqiy akt orqali shaxs mavjud munosabatlarni mustahkamlashi, o‘zgartirishi yoki yangidan vujudga keltirishi mumkin. Shu bois, nutqiy aktlar tilning faqatgina axborot uzatuvchi emas, balki ijtimoiy harakatni amalga oshiruvchi mexanizm sifatidagi funksiyasini ochib beradi. Bu esa insonni til orqali o‘z irodasini ifoda etish, boshqalarga ta’sir o‘tkazish va ijtimoiy muhitga faol tarzda aralashish imkoniyati bilan ta’minlaydi.

Ushbu maqolada Zamonaviy tilshunoslikning eng dolzarb muommolaridan bo’lgan nutqiy akt masalasiga bag’ishlangan bo’lib, unda nutqiy akt hamda kommunikativ maqsadning ifodalanishi xususida so’z boradi.  

Ushbu maqolada nutqiy aktlarning o‘qitilishida Blum taksonomiyasidan foydalanish metodikasi ko‘rib chiqiladi. Nutqiy aktlar nazariyasi lingvistika va pragmatikaning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, unda so‘zlovchining intension (maqsad) va kontekstga mos ravishda qanday til birliklari, uslublar, ifodalar tanlashi hamda suhbatdoshga qanday ta’sir o‘tkazishi o‘rganiladi. Biroq odatda grammatik va leksik omillarga e’tibor kuchliroq bo‘lganligi bois, nutqiy aktlarning chuqur ma’no jihatidan tahlili hamisha ham dars jarayonida keng o‘rin olavermaydi. Blum taksonomiyasi esa bosqichma-bosqich kognitiv rivojlanishni inobatga olib, o‘quvchilarning “eslash”, “tushunish”, “qo‘llash”, “tahlil”, “baholash”, “yaratish” bosqichlarida nutqiy aktlardagi ma’noni anglash, nutq strategiyasini tanlash va ijodiy ifodalash ko‘nikmalarini sistemali shakllantirish imkonini beradi. Mazkur maqolada ushbu yondashuvning nazariy asoslari, metodik xususiyatlari hamda amaliy qo‘llash yo‘llari yoritilib, nutqiy aktlarni tahlil qilish, baholash va ijodiy yaratish bo‘yicha bosqichma-bosqich strategiyalar taklif etiladi.

Ingliz va o‘zbek badiiy adabiyoti, ingliz tilining so‘zlashuv korpusidagi manbalardagi nutqiy akt namunalarida uchraydigan gender xususiyatlarini tadqiq etish pragmalingvistika, kognitiv lingvistika, lingvomadaniyatshunoslik hamda amaliy tarjima nuqtayi nazaridan dolzarb ahamiyat kasb etadi. Nutqiy aktlarda gender xususiyatlari namoyon bo‘lishining lingvokognitiv, lingvopsixologik, lingvokulturologik xususiyatlarini tavsiflash, tasniflash, chog’ishtirish asnosida ushbu ma’noga ega elementlarni semantik teglash, tarjima matnlarini mazmunan takomillashtirish imkoni yuzaga chiqadi.

Ushbu maqolada nutqiy aktlar va ularning  tilshunoslikka kirib kelishi, turlari hamda diniy qasamlarda namoyon bo`luvchi nutqiy aktlarni Qur’oni Karimdagi qasam oyatlari misolida tahlil qilingan.

Ushbu maqolada nemis va o‘zbek tillarida nutqiy aktlarning lingvopragmatik jihatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Til egalarining kommunikativ niyatlarini ifodalovchi nutqiy aktlar madaniy kontekst, ijtimoiy muomala qoidalari va til strukturasi bilan chambarchas bog‘liq holda ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda taqqoslama-lingvistik va diskursiv tahlil metodlari asosida ikki tilga oid real nutqiy vaziyatlar o‘rganilgan. Maqolada nemis tilidagi nutqiy aktlarning ratsional va to‘g‘ridan-to‘g‘ri ifoda shakllari, o‘zbek tilidagi esa kontekstga bog‘liq, yumshatilgan va odob-axloq me’yorlariga asoslangan kommunikativ modellari yoritilgan. Olingan natijalar tarjima nazariyasi, chet tilini o‘qitish va til o‘rganish metodikasida qo‘llash uchun nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Ushbu maqolada O‘zbek tilida nutqiy aktlar nazariyasining shakllanishi, rivojlanishi va amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Zamonaviy kommunikatsion ehtiyojlar asosida nutqiy aktlar nazariyasining konseptual asoslarini takomillashtirish zarurati asoslab beriladi. Maqolada madaniyatlararo pragmatika, kognitiv tilshunoslik va kommunikativ kompetensiya kabi yondashuvlar asosida O‘zbek tilida nutqiy aktlarni o‘rganishning yangi metodologik usullari taklif etiladi. Raqamli kommunikatsiya va sun’iy intellekt kontekstida nutqiy aktlar nazariyasining amaliy qo‘llanilishi ham ko‘rib chiqiladi

Ushbu tezisda pragmatikada tadqiq etiluvchi nutqiy akt va uning perlokutiv akt bosqichi tahlil qilingan.

Mazkur maqolada nutqiy akt tushunchasi, uning o‘rganilishi, bu bo‘yicha jahon va o‘zbek olimlarining qarashlari, nutqiy akt turlari va tasnifi, ularda maqollarning pragmatik imkoniyatlari masalasi mavjud manbalarni qiyoslash, tavsiflash, tasniflash asosida ko‘rib chiqildi.

Bu tezisda nutqiy akt nazariyasining gaplar va nutqiy aktlar doirasidagi o’ziga xos qiyofalari aks etgan va turli misollar orqali tasniflangan.

Ushbu maqolada o‘zbek xalq maqollarida nutqiy aktlarning voqelanishi, ya’ni ularning illokutsional va perlokutsional xususiyatlari tahlil qilinadi. Maqollar faqatgina til birliklari emas, balki ijtimoiy munosabat va axloqiy qadriyatlarni ifoda etuvchi pragmatik vositalar sifatida ko‘riladi. J. Ostin va J. Searlning nutqiy akt nazariyalari asosida maqollarning assertiv, direktiv, komissiv, ekspressiv va deklarativ turlariga mansubligi aniqlanadi. Shuningdek, maqollar orqali bajariladigan kommunikativ vazifalar – nasihat qilish, ogohlantirish, undash, baholash kabi illokutsional maqsadlar va ular orqali tinglovchiga ta’sir o‘tkazish (perlokutsional samaradorlik) yoritiladi. Maqola tilshunoslikda pragmalingvistik tahlilning amaliy namunasi sifatida alohida ahamiyatga ega.

Bu tezisda nutqiy akt nazariyasining gaplar va nutqiy aktlar doirasidagi o’ziga xos qiyofalari aks etgan va turli misollar orqali tasniflangan.

Mazkur maqolada illokutiv akt nazariyasi va uning ishlatilish o'rinlari haqida tanishib o'tamiz. Pragmalingvistikada nutqiy aktning ishlatilishi, illokutiv RALZ’OS TILAK a ktning tasnifi haqida fik

Ushbu tezisda nutqiy ta’sir ko‘rsatish akti va uning noverbal ifodalanishi haqida fikr yuritilgan. Badiiy asrlardan perlokutiv aktlar tanlab olinib, ularning noverbal ifodalanishi tahlil qilingan.

Ushbu tezisda nutqiy ta’sir ko‘rsatish akti va uning xususiyatlari haqida fikr yuritilgan. Badiiy asrlardan keltirilgan misollar asosida nutqiy ta’sir ko‘rsatish akti tahlil qilingan.

Ushbu maqolada  so‘roq gaplarning mazmun qirralari, nutqiy muloqot bilan bog‘liq xususiyatlari, lingvopragmatikaning nutqiy aktda shakllanishi, so‘roq gaplarda  kommunikativ intensiyaning o‘rni haqida fikr yuritilib, misollar orqali yoritiladi.

Maqolada badiiy matnning sotsiopragmatik aspektda o‘rganilishi haqida so‘z yuritiladi. Ijtimoiy maqom va rol nutq vaziyatiga mos leksik birliklarni tanlash sotsiopragmatik tahlilni talab qiladi.

Ushbu maqola alohida ta`lim ehtiyojiba ega bo’lgan bolalarning nutqini rivojlantirishda fonetik ritmika texnologiyasini qo’llash uchun AKT ning o’rni haqida.

Ushbu tezisda nutqiy aktlarning illokutiv akti va ularning turlari haqida fikr yuritilgan. Turli badiiy asarlardan nutqiy aktlar tanlab olinib, ularning illokutiv akti tahlil qilingan.

Pragmatika tilshunoslikning muhim boʻlimlaridan biri boʻlib, u soʻzlovchining gapirishdan maqsadi, tinglovchining vaziyati, shaxslarning ruhiy holati, oldingi dialog va boshqa omillarni oʻrganish bilan shug’ullanadi. Pragmatikaning asosiy obyekti nutqiy aktdir. Nutqiy akt 3 ta asosiy qisimdan iborat boʻladi: akt muallifi, matn va aktni oʻzlashtiruvchi.

Ushbu maqolada suggestiv direktiv nutqiy aktlarning turlari va ularning turli leksik vositalar orqali ifodalanishi xaqida so’z yuritiladi.

Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikning muhim yo‘nalishlaridan biri bo’lgan pragmalingvistika sohasi haqida ma’lumot beriladi. Turli tizimli tillar ingliz, o‘zbek hamda nemis tillarida “buyruq” nutqiy aktini voqelantiruvchi pragmatik kompetensiya tadqiq qilinadi.

Reklama sohasida  tilning pragmatik imkoniyatlari kommunikativ jarayonda nutq predmeti yoki matn bilan qabul qiluvchi (iste’molchi)ning muloqotdagi o‘zaro munosabati yoki mahsulot haqidagi axborotning qay darajada tushunarli yoki tushunmovchiligidan iste’molchilarning mahsulotni sotib olishigacha bo‘lgan jarayonlar majmuasini o‘zida qamrab oladi. Ushbu maqolada aynan shu jarayon haqida so’z yuritiladi

Bugungi  kunda  tilshunosligimizda  pragmalingvistika  alohida  soha sifatida  shakllanib  ulgurdi.  Bu  jarayonda  professor  Sh.Safarovning izlanishlari, ayniqsa, diqqatga sazovor. Olim “Pragmalingvistika” nomli  monografiyasida  mazkur  sohaning  shakllanishi,  taraqqiyoti  va  istiqboli haqida  fikr  yuritadi,  lisoniy  faoliyatning  pragmatik  xususiyatlari,  bu xususiyatlarni  yuzaga  keltiruvchi  omillarni  o‘rganish  tilning  ijtimoiy mohiyatini  aniqlash  uchun  muhim  ekanligini  ta’kidlaydi. Mazkur  o‘quv qo‘llanmada  kommunikativ-pragmatik  yo‘nalishning  shakllanishi, pragmatikaning lisoniy-semiotik tizimdagi ustuvorligi, pragmalingvistikaning  predmeti,  nutqiy  akt  nazariyasi,  semantika  va pragmatika  munosabati,  pragmatik  mazmunni  shakllantiruvchi hodisalar, samarali muloqot tamoyil va qoidalari, deyksis va nutqiy muloqot matni, diskursning  tuzilishi  va  uning  tahlili  masalalari  jahon pragmalingvistikasiga  oid qator  manbalarni  qiyoslagan holda  nazariy jihatdan  asoslab  beriladi.  Pragmatik  tahlil  tamoyillarini  belgilovchi asosiy metodologik g‘oya bu faoliyat nazariyasi ekanligi ko‘rsatib o‘tiladi.