Mazkur maqolada psixik kasalliklarning kelib chiqishi va uni davolash haqida yozilgan. Psixik kasalliklarni o'rganuvchi psixiatriya fani haqida aytib o'tilgan bo'lib ruhiy kasalliklarning zamonaviy davolash choralari haqida so'z boradi. Shuningdek psixiatriyaning bir tarmog'i hisoblangan narkologiya haqida ham yozilgan. Narkologiya yoxud giyohvandlikning zararli tomonlari haqida qisqacha bayon qilingan. Inson psixik kasalliklarini o'rgangan olimlar va ularning mulohazalari, bugungi kundagi psixik kasallarni, narkologik bemorlarni davolashning yakka tartibdagi ya'ni individual davolash kursi haqida so'z yuritilgan. Narkologiyaga asoslangan 644-son Qonunga binonan endilikda bemorlarni davolashning yangi usullari kuchga kirdi. Shuningdek hozirgi kunda psixik bemorlarni davolash hech qanday taziqlarsiz, bemor xohishiga binonan olib borilmoqda. Maqolada shu va shu kabi mulohazalar haqida so'z boradi.

Maktabgacha yosh davri bolaning psixik rivojlanishida muhim bosqich hisoblanadi. Ushbu davrda kognitiv, emotsional, ijtimoiy va nutqiy rivojlanish jarayonlari jadallashadi. Bolalar tafakkuri konkret-obrazli shaklda bo‘lib, xotira, diqqat va tasavvur kabi psixik jarayonlar shakllanadi hamda takomillashadi. Emotsional holatlar va ijtimoiy munosabatlar rivojlanib, bola kattalar va tengdoshlar bilan muloqot qilish ko‘nikmalarini o‘zlashtiradi. Mazkur bosqichdagi psixik rivojlanish xususiyatlarini o‘rganish pedagog va psixologlar uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, tarbiyaviy jarayonni samarali tashkil etishga yordam beradi.

Ushbu maqolada kichik maktab yoshi davrida psixik rivojlanishning nazariy asoslari, psixik jarayonlarning o‘ziga xos xususiyatlari, shuningdek, bolalarning shaxsiy va ijtimoiy jihatdan shakllanishiga ta’sir qiluvchi omillar tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari psixologlar, pedagoglar va ota-onalar uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ta’lim-tarbiya jarayonini psixologik nuqtai nazardan to‘g‘ri tashkil etish imkonini beradi.

Psixologiya voqelikning alohida bir sohasi bo’lgan psixik hayot sohasini o’rganadi. Har kimga ma’lum hodisalar -  sezgilarimiz, idrok, tasavvurlarimiz, fikr, his, intilishlarimiz va shunga o’xshash hodisalar psixika hodisalari jumlasidandir. Psixik hayot hodisalari juda xilma-xil, ammo bir-biri bilan o’zaro bog’langan bo’ladi. Psixologiyaning vazifasi ana shu munosabat va bog’lanishlarning qonuniyatlarini ochib berishdir. Psixologiya fanining ma’lumotlaridan amaliy maqsadda va, avvalo, ta’lim-tarbiya ishida va, shuningdek, ishlab chiqarishda, mehnatni tashkil etish va ixchamlashtirishda, tibbiyotda, san’at va shunga o’xshash sohalarda foydalanmoq uchun psixikaning taraqqiyot qonunlarini bilish kerak.

С детского возраста начинают проявляться и индивидуальные особенности ребенка, которые будут складываться на протяжении всей его дальнейшей личной жизни. По этой причине всестороннее развитие и, в частности, психический рост человека во многом зависят от образования и воспитания, полученных им в детском возрасте, в данной статье проанализированы научные взгляды ученых-психологов на психическое развитие детей детсадовского возраста, сделаны выводы и рекомендации

Bugungi kunda o’smirlar orasida suitsid holatlarining ortib borishi global va ijtimoiy muammo sifatida ko’rilmoqda.Maqolada ushbu xavfli tendensiyaning sabablari-depressiya, stress, oilaviy nizolar, virtual olam va psixik kasalliklar ta’siri haqida tahlil qilinadi. Shuningdek, o’smirlarning ruhiy salomatligini saqlashda oila, maktab va jamiyatning hamkorligi va psixologik yordam haqida fikr yuritiladi.

Oʻsmirlik davri qizgʻin va dinamik rivojlanish bosqichi bo‘lib, ushbu davrda shaxsning psixik xususiyatlari qanday faoliyat olib borayotganini, o'z-o'zini anglash va ijtimoiy munosabatlarni shakllantirish jarayonida qanday o‘zgarishlarga uchrayotganini o‘rganish muhimdir. Ushbu maqola orqali o‘smerlarning psixik xususiyatlarini tahlil qilish, ularning o'zligini anglash, ijtimoiy oqimlarda ishtirok etishi va stressga bardosh berish kabilarni ko'rib chiqamiz.

Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar psixik jarayonlaridan biri bo’lgan xayol haqida yozilgan bo’lib, unda bolalar psixik rivojlanishida xayolning o’ziga xosligi, ahmiyati, rivojlanishi to’g’risidagi psixolog olimlar tomonidan olib borilgan ilmiy tadqiqotlari hamda ilmiy qarashlari taxlil qilingan.

Bizga ma’lumki bolalar psixalogiyasida eng muhim narsa bu ota - ona yoki bolaga ma’sul bo‘lgan shaxsga chambarchas bog’liq. Bu vaziyatda yani bolasining biror narsaga qay darajada qiziqishini, nima qilishga qiziqishini, kim bilan o‘ynashni xoxlashini yo aksincha nimani xohlamayotganini bilish uchun ular bolaga e’tiborli bo‘lishlari kerak bu borada esa ularning temperamentlarini bilish muhim hisoblanadi. Bolalar psixologiyasi bolalarda psixik jarayonlar [ma’rifiy, nutqiy, hissiy, irodaviy va h.k.] paydo bo‘lishi va rivojlanishi, psixik xususiyatlar qaror topishini, xilma xil faoliyatning [o‘yinlar, o‘qish, mehnat] rivojlanishini bolaning shaxs sifatida shakllanishini o‘rganadi va tadqiq etadi. Fanning asosiy masalasi bola psixik taraqqiyotini o‘rganishdan iborat, bu masalani hal qilishda, uni tushuntirib berishda turli xil qarashlarni o‘rganish, tahlil qilish muhimdir.

Ushbu maqolada psixologik va psixik infantilizmning farqlari, kelib chiqish sabablari va rivojlanish xususiyatlari adabiyotlar tahlili asosida o'rganiladi. Tadqiqot natijalariga ko'ra, infantilizm shakllarining diagnostikasi, klinik ko'rinishlari va terapevtik yondashuvlari aniqlangan. Xulosa qismida infantilizm holatlarini davolash va korreksiya qilish bo'yicha tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada ilk o‘spirinlik va yoshlik davrida kuzatiladigan psixik rivojlanishning asosiy xususiyatlari yoritilgan. Unda bu davrda yoshlarning shaxsiy o‘ziga xosligi, ijtimoiylashuvi, emotsional holati va aqliy faoliyatidagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, yoshga xos psixologik muammolar, ularni bartaraf etish yo‘llari hamda ota-onalar va pedagoglarning bu jarayondagi roli haqida fikr yuritiladi. Maqola psixologiya sohasidagi mutaxassislar, o‘qituvchilar va ota-onalar uchun foydali bo‘lishi mumkin.

Mazkur maqolada o‘smirlik va yoshlik davrlarida psixik rivojlanishning xususiyatlari tahlil qilinadi, bu davrlarda yuzaga keladigan o‘zgarishlar, emotsional va ijtimoiy jarayonlar, shuningdek, yoshlar rivojlanishiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning psixologik xususiyatlarining rivojlanishi haqida ma'lumot beriladi. Jumladan, maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning maktabga berish jarayonida sodir bòladigan psixologik òzgarishlar haqida ma'lumotlar yoritilgan.

Ushbu maqolada o‘smirlik davridagi psixik rivojlanishning asosiy xususiyatlari, bu davrda yuzaga keladigan psixologik o‘zgarishlar, ichki ziddiyatlar, shaxsiy o‘sish va ijtimoiy muhit ta’siri haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, o‘smirlarning o‘zini anglash, mustaqillik sari intilishi, jamoada tutgan o‘rni va ota-ona bilan munosabatlaridagi psixologik jihatlar tahlil qilinadi. O‘smirlik — bu nafaqat fiziologik, balki ichki ruhiy o‘sish bosqichidir.

Mazkur maqolada maktabgachayosh davrida psixik rivojlanish xususiyatlari to’g’risida fikr yuritilgan.

Ushbu maqolada temperamentning inson tanasidagi to‘rtta unsurning qaysi biri ustunlik qilishi bilan belgilanishi tahlil qilingan. Shaxsning o‘ziga xos xususiyatlari, ya’ni, tezlik, temp, ritm, intensivlik temperament va aqlin faoliyuatni tashkil etuvchi psixik jarayon va holat ekanligi isbotlangan.

Bola hayotining dastlabki yillarida ular kelajakdagi xulq-atvori, xulq-atvori va ijtimoiy rivojlanishini shakllantiruvchi qator tezkor psixologik yutuqlarni boshdan kechiradilar. Ota-onalar, o‘qituvchilar va g‘amxo‘rlar sifatida ushbu o‘zgarishlarni tan olish va ushbu o‘zgarishlarni qo‘llab-quvvatlash va maksimal darajada oshirish uchun samarali strategiyalarni qo‘llash muhimdir. Ushbu maqolada erta bolalikda va boshlang‘ich sinf yillarida psixik rivojlanishning asosiy xususiyatlarini o‘rganamiz.

Ushbu maqolada maktabgacha va maktab yoshidagi eshitishida nuqsoni bo’lgan bolalarning pedagogik va psixik rivojlantirish. Shunday bolalarning rivojlanishida Surdopedagog va psixologlarning  xissalari to’g’risida. 

Ushbu maqolada o’smirlik davrining psixo-fiziologik xususiyatlari, ularning bilish jarayonlari, emotsional hayoti, o’smirlar shaxsining tarkib topishi va bu davrida o’quvchilarning o’qish faoliyati va kasb tanlash masalalari batafsil yoritilgan.

Bola hayotining dastlabki yillarida ular kelajakdagi xulq-atvori, xulq-atvori va ijtimoiy rivojlanishini shakllantiruvchi qator tezkor psixologik yutuqlarni boshdan kechiradilar. Ota-onalar, o'qituvchilar va g'amxo'rlar sifatida ushbu o'zgarishlarni tan olish va ushbu o'zgarishlarni qo'llab-quvvatlash va maksimal darajada oshirish uchun samarali strategiyalarni qo'llash muhimdir. Ushbu maqolada erta bolalikda va boshlang'ich sinf yillarida psixik rivojlanishning asosiy xususiyatlarini o'rganamiz.

Mazkur maqola bolalarning psixik rivojlanishida korrektsiya va kompensatsiya jarayonlarining o‘rni haqida.  Maqolada bolalar psixikasidagi og‘ishlarni tuzatish (korrektsiya) va ushbu og‘ishlarni bartaraf etish uchun zarur bo‘lgan to‘ldirish (kompensatsiya) usullari batafsil tahlil qilinadi. Psixologik va pedagogik tuzatish metodlari, shuningdek, individual va guruh terapiyasining samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Korrektsiya va kompensatsiyaning bolalarning ijtimoiy moslashuvi hamda shaxsiy o‘sishiga qanday ta’sir qilishi ham o‘rganiladi. Ushbu mavzu psixologiya, pedagogika va bolalar bilan ishlashda tajribaga ega mutaxassislar, shuningdek, ota-onalar uchun juda muhimdir.

Hozirgi zamonda yoshlar turli ijtimoiy, akademik va shaxsiy bosimlar ostida hayot kechirmoqda. Stress va nizolarni kamaytirish uchun inson ongida turli psixik himoya mexanizmlari faoliyat ko‘rsatadi. Ulardan biri — ratsionalizatsiya (rationalization) bo‘lib, u shaxs kundalik hayotdagi noqulay yoki xatolik holatlarni mantiqiy, maqbul sabablar bilan oqlash orqali o‘zini tinchlantiradi. Ratsionalizatsiyaning yoshlar psixologiyasida o‘ziga xosligi va uning ijtimoiy-psixologik omillar bilan bog‘liqligini aniqlash muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.

Ushbu maqolada ekstremal vaziyatlarda (urush, tabiiy ofatlar, pandemiyalar va boshqa favqulodda holatlar) inson psixikasining barqarorligi masalasi o‘rganiladi. Bugungi kunda dunyo miqyosida stress omillarining ortib borayotgani sharoitida psixologik chidamlilik va moslashuvchanlik muhim ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada psixik barqarorlik tushunchasi, unga ta’sir etuvchi omillar va zamonaviy psixologik yondashuvlar (kognitiv-behavioral terapiya, mindfulness, resilensiya modeli) ilmiy asosda tahlil qilinadi. Bundan tashqari, amaliy misollar orqali ekstremal vaziyatlarda ruhiy holatni boshqarish usullari ochib beriladi.

Til va nutq, dialektikasida til o‘ziga xos murakkab tuzilishga (strukturaga) ega bo‘lgan bir butun sistema sifatida faoliyat ko‘rsatadi. Til “tashqi” jihatdan ham moddiy, ham psixik hodisa. Uning moddiyligi – tovush materiyasi bo‘lsa, psixik hodisaligi xotirada saqlanish xususiyatidir. Tilning ijtimoiy vazifasi moddiylikda ko‘rinadi. Tildagi moddiylik so‘z, so‘z birikmasi va morfemalarning tovush materiyasiga o‘ralganligida namoyon bo‘ladi. Xuddi shu xususiyat tildan ijtimoiy maqsadda foydalanish imkoniyatini beradi.

Ushbu matnda psixologiyada kuzatish metodining mohiyati, turlari va qo‘llanilish sohalari yoritib berilgan. Kuzatish — voqelikdagi hodisalarni rejali, tizimli va mukammal tarzda idrok qilish orqali psixik holatlarni o‘rganishga xizmat qiluvchi asosiy ilmiy metodlardan biridir. Metodning obyektiv (tashqi) va subyektiv (o‘zini-o‘zi) turlari mavjud bo‘lib, ular insonning xatti-harakati, his-tuyg‘ulari, nutqi va faoliyatini o‘rganishda qo‘llaniladi. Kuzatish jarayonida ilmiy xulosalar chiqariladi, farazlar ilgari suriladi va psixik holatlar tahlil qilinadi. Matnda kuzatish metodining tarixiy rivoji, uni qo‘llash shartlari va bosqichlari ham ko’rsatib o’tilgan