Maqolada lezerli yer tekislagich bilan tekislangan yerlarda go’zani sug’orish bo’yicha olib borilgan tadqiqotlar keltirilgan bo’lib, lazerli yer tekislagich bilan tekislanib sug’orilganda tuproqning sug‘orish oldi namligi ChDNS ga nisbatan 70-80-65 % bo‘lganda, suv berish sxemasi 1-3-0, unib-chiqish gullash fazasida sug‘orish meyori 1060 m³/ga, gullash ko‘sak tugush fazasida  sug‘orish meyorlari 900-942 m³/ga, mavsumiy sug‘orish meyori-3402 m³/ga yoki nazorat variantiga nisbatan 2774 m³/ga kam miqdorni tashkil qilganligi keltirilgan.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyoda suv tanqisligi muammosi sharoitida barqaror sug‘orish tizimlarini joriy etish zarurati tahlil qilinadi. Suv resurslarining kamayishi, iqlim o‘zgarishi va qishloq xo‘jaligida suvdan samarasiz foydalanish natijasida mintaqada hosildorlik pasaymoqda. Maqolada asosiy e’tibor suvni tejaydigan texnologiyalar — tomchilatib sug‘orish, yomg‘irlatib sug‘orish, qayta ishlangan suvdan foydalanish va raqamli monitoring tizimlariga qaratilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, bunday texnologiyalarni joriy etish nafaqat ekologik, balki iqtisodiy barqarorlikni ham ta’minlaydi.

maqolada. Samarqand viloyatining sug‘oriladigan o‘tloqi-bo‘z tuproqlari sharoitida sug‘orish tartiblarining loviya ildizi shakllanishi tadqiq etildi. O‘simlikning ildiz tizimi bevosita navga xos xususiyat asosida shakllanib, sug‘orish tartiblari ta’sirida farqlar sezilarli darajada bo‘lganligi aniqlandi. Unib chiqish, shoxlanish davrlarida tuproq namligi (sug‘orish tartiblari) bir xil bo‘lganligi bois variantlararo va navlararo keskin farq kuzatilmadi. Ammo, Mahsuldor navida Ravot navidagiga qaraganda biroz ustun bo‘lganligi kuzatildi.

Suv xo‘jaligi O‘zbekiston bog‘dorchilik tarmog‘ining iqtisodiy barqarorligi va unumdorligini ta’minlashda markaziy o‘rin tutadi. Mamlakat iqlim o‘zgarishi, eskirgan sug‘orish tizimlari va qishloq xo‘jaligi tarmoqlaridagi raqobat tufayli suv tanqisligi ortib borayotgan bir paytda suvdan foydalanish samaradorligini optimallashtirish dolzarb ustuvor vazifaga aylandi. Ushbu maqola Oʻzbekiston bogʻdorchilik sohasida suv xoʻjaligining iqtisodiy samaradorligini siyosat asoslari, texnologik innovatsiyalar va institutsional islohotlarni kompleks tahlil qilish orqali koʻrib chiqadi. Tadqiqot takomillashtirilgan sug‘orish texnologiyalari, suv narxini belgilash mexanizmlari va fermerlarni o‘qitish dasturlarining hosildorlik va rentabellikka ta’sirini baholash uchun xalqaro va mintaqaviy tadqiqotlardan olingan dalillarni sintez qiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, sug‘orish infratuzilmasini modernizatsiya qilish, tomchilatib sug‘orish tizimlarini targ‘ib qilish va suv boshqaruvini kuchaytirish suv yo‘qotishlarini 40 foizgacha kamaytirish, hosildorlik samaradorligini 25-30 foizga oshirish va fermerlarning daromadlari barqarorligini oshirish imkonini beradi. Hujjat xulosasiga ko‘ra, suvni samarali boshqarish nafaqat texnik masala, balki O‘zbekiston bog‘dorchiligida uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash uchun muvofiqlashtirilgan, ko‘p tarmoqli yondashuvni talab qiluvchi iqtisodiy va institutsional muammodir.

Maqolada yomg‘irlatib sug‘orish qurilmasining ish unumini oshirish maqsadida uning konstruktiv strukturasi tahlil qilingan. Yomg‘irlatib sug‘orish qurilmalarining oqim strukturasi qurilgan. Qurilmaning ish unumini oshirish uchun ishlab chiqilgan texnik yechimda qo‘llanilgan fizik-texnik effektlar sharhlangan.

maqolada Samarqand viloyatining sug‘oriladigan o‘tloqi-bo‘z tuproqlari sharoitida sug‘orish tartiblarining oddiy loviya navlarini quruq modda to‘plashiga ta’siri o‘ganildi. Sug‘orish tartiblarini o‘simlikning quruq modda to‘plashiga ta’siri o’rganildi. Vegatatsiya davri davomida Mahsuldor navida Ravot naviga nisbatan ko‘proq quruq modda to‘plashi kuzatildi.

Maqolada yomg‘irlatib sug‘orish qurilmasining ish unumini oshirish maqsadida uning konstruktiv strukturasi tahlil qilingan. Yomg‘irlatib sug‘orish qurilmalarining oqim strukturasi qurilgan. Qurilmaning ish unumini oshirish uchun ishlab chiqilgan texnik yechimda qo‘llanilgan fizik-texnik effektlar sharhlangan.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo jumladan, O‘zbekiston Respublikasining agrar tarmog‘ida suv taqchilligini oldini olish, sug‘orishning tejamkor texnologiyalarni ishlab chiqarishda qo‘llash va bu sohada hukumatimiz tomonidan qabul qilingan tegishli me’yoriy hujjatlar, kuzgi bug‘doy yetishtirishda yomg‘irlatib sug‘orish usulining  iqtisodiy samarasi to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan.

Bugungi kunda qishloq xo‘jaligida suv resurslaridan samarali foydalanish muhim ahamiyatga ega. Tomchilab sug‘orish tizimi bu borada innovatsion yechimlarni taqdim etadi. Ushbu tadqiqotda tomchilab sug‘orish tizimida sug‘orish meʼyorlarini aniqlash, ularning samaradorligini oshirish va suv resurslarini tejashdagi roli o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari sug‘orish meʼyorlarini optimallashtirish orqali hosildorlikni oshirish va ekologik zararlarni kamaytirish imkoniyatlarini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada yuqori sifatli ozuqabop o‘simlik hisoblangan so‘ya o‘simligini sug‘orish tartiblarini vaqtida va to‘gri belgilash tog‘risida ma’lumotlar keltirilgan.

Maqolada Surxondaryo viloyatining O‘rtacha sho‘rlangan o‘tloqlashib borayotgan taqirsimon tuproqlar sharoitida, turli sug‘orish usullari va qator oralarini turli xil mulchalash natijasida mavsum davomida tuproqning g‘ovokligi, agregat holati o‘zgarishi va fizik holati to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan.

Ushbu maqolada ishida, G’o’zani tomchilab sug‘orishda sug‘orish shlanglarini yotqizadigan qurilmani ishlab chiqish orqali ish samaradorligini oshirishga qaratilgan. Bu dissertatsiya, g‘o’za qator arasida tomizg‘ichli shlanglarni tashlashda yuzaga kelgan muammolarga yechim topishni maqsad qiladi. Adabiyotlar va olib borilgan tadqiqotlar tahlili natijalariga ko’ra nazariy va tajriba tadqiqotlariga tayangan holda murakkab konstruksiyali ish jihoziga ega tomizg‘ichli shlanglarni tashlash qurilmani qo’llash ish samaradorligini oshirish ko’zda tutilgan. Takomillashtirilgan murakkab konstruksiyali ish jihoziga ega  qurilmaning asosiy parametrlarini asoslash bo’yicha nazariy va tajribaviy tadqiqotlar asosida maqbul parametrlari asoslangan.

Ushbu maqolada tomchilatib sug‘orish texnologiyasining qishloq xo‘jaligi loyihalarining samaradorligiga ta’siri tahlil qilinadi. Maqolada tomchilatib sug‘orishning suvni tejash, hosildorlikni oshirish, tuproq va atrof-muhit holatini yaxshilashdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, ushbu texnologiyani joriy etishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari tomchilatib sug‘orishning iqtisodiy va ekologik jihatdan samaradorligini tasdiqlaydi hamda kelajakda bu texnologiyani yanada rivojlantirish istiqbollarini ko‘rsatadi.

Maqolada sug‘orish tizimida qo‘llaniladigan QTEM asosidagi kichik energetik va nasos qurilmalar(KENQ) ning asosiy sxemalari, sug‘orish tizimidagi energetik va nasos qurilmalarning ba’zi bir texnologik sxemalari va kichik energetik qurilmalarda energiyani akkumulyatsiyalash qurilmalaridan foydalanish qaralgan.

Tadqiqot nazariy tahlil va empirik kuzatuvlar orqali sug‘orish texnologiyalarining yer osti suvlariga, tuproq namligi va sho‘rlanish darajasiga qanday ta’sir ko‘rsatayotganini baholaydi. Ushbu tadqiqot natijalari resurs tejamkor sug‘orish texnologiyalarining atrof-muhitga ta’sirini yaxshiroq tushunishga yordam beradi va shu kabi suv tanqisligi bilan yuzlashayotgan hududlarda barqaror suv resurslarini boshqarish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.

Manzarali daraxt ko‘chatlarini yaxshi o‘sishi va rivojlanishi uchun vegetasiya davomida tuproqqa ishlov berish, sug‘orish, o‘g‘itlash me'yorlarini o‘z vaqtida olib borish lozim bo‘ladi.

Hozirgi kunda, uzum yetishtirish davrida sug‘orishning suv tejovchi usullaridan foydalanish muhim vazifalardan biridir. Shunday ekan, xo‘raki uzum navlarini yetishtirishda tomchilatib sug‘orishni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish orqali, uzum sifatini yaxshilash, suvnitejash imkoni bor. Natijada iqtisodiy samarodorlikni oshirishga ham erishish mumkin.

Suv tanqisligi butun dunyo bo‘ylab, ayniqsa, suvga talab yuqori bo‘lgan qishloq xo‘jaligi tarmoqlarida tobora dolzarb muammoga aylanib bormoqda.  Barqaror qishloq xo'jaligi amaliyotini ta'minlash uchun suvni boshqarishning innovatsion usullari muhim ahamiyatga ega.  Bu innovatsiyalar nafaqat suvni tejash, balki ekinlar hosildorligini oshirish, xarajatlarni kamaytirish va ekologik barqarorlikni ta’minlashga ham yordam beradi.  Ushbu maqolada qishloq xo'jaligida suvdan foydalanishning turli innovatsion usullari muhokama qilinadi, ularning afzalliklari va iqtisodiy ta'siri yoritiladi.

Suv resurslarining demografik va ijtimoiy ko‘rsatkichlarga ta’siri – bugungi kunda global va mahalliy miqyosda dolzarb muammo. Ushbu maqolada suv manbalarining aholi zichligi, urbanizatsiya, migratsiya, sog‘liq, qishloq xo‘jaligi va iqtisodiy faoliyat kabi ijtimoiy-iqtisodiy jihatlar bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Misol tariqasida O‘zbekistonning turli hududlarida, xususan, daryo bo‘ylari va cho‘l zonalarida, aholi joylashuvi va yashash sharoitlarining suv bilan ta’minlanishga bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Shu jumladan, suv tanqisligi, yerosti suvlari pasayishi, sho‘rlanish, sug‘orish tizimidagi muammolar, migratsiya hamda infratuzilmalar va xizmatlar (ichimlik suvi, sanitariya, sog‘liqni saqlash) bilan bog‘liq ijtimoiy oqibatlar tahlil qilinadi. Maqolada davlat siyosati, suv boshqaruvi va barqaror foydalanish strategiyalarining ahamiyati va zarurati ta’kidlanadi.

Ushbu maqolada uzumchilikda zamonaviy agrotexnologiyalarni qo‘llashning ahamiyati va samaradorligi tahlil qilingan. Bugungi kunda uzum yetishtirishda yuqori hosildorlikka erishish, meva sifati va eksport salohiyatini oshirish uchun ilg‘or agrotexnik usullardan foydalanish dolzarb masalaga aylangan. Maqolada tomchilatib sug‘orish tizimlari, intensiv usulda uzumzorlar barpo etish, zamonaviy ko‘chatlar va klonlar ishlatish, shuningdek, zararli hasharot va kasalliklarga qarshi biologik hamda integratsiyalashgan himoya usullari yoritilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalar, dron va sensorlar yordamida monitoring olib borishning afzalliklari ko‘rib chiqilgan. Yo‘qoridagi texnologiyalarni O‘zbekiston sharoitida qo‘llanish imkoniyatlari va istiqbollarini tahlil qilib, amaliy tavsiyalar berilgan. Maqola uzumchilikni modernizatsiya qilish orqali resurslardan samarali foydalanish va raqobatbardosh mahsulot yetishtirishni maqsad qiladi

Mazkur maqolada ichimlik suvining inson salomatligi, ijtimoiy hayoti va qishloq xo‘jaligidagi o‘rni haqida batafsil ma’lumot berilgan. Suvning hayot uchun zarur omil ekani, uning organizmdagi biologik vazifalari, global miqyosda suv taqsimoti, toza suvga kirish imkoniyati, shuningdek, suv tanqisligi va iqlim o‘zgarishlari kabi tahdidlar yoritilgan. Qolaversa, suv resurslarining qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati, ayniqsa sug‘orish tizimlari va hosildorlikka ta’siri alohida ko‘rib chiqilgan. Suvdan oqilona foydalanish va uni kelajak avlodlar uchun saqlab qolish dolzarb masala sifatida e’tirof etilgan.

Sirdaryo viloyatida tarvuz va qovun ekilgan tajriba dalalarida ularni yetishtirish, ekinlarining hosildoriligini asosli ko‘rsatgichlari, ekinini yetishtirish agrotexnikasi, tuprog‘ining sho‘rlanish darajasi, sho‘r yuvishlardan oldingi tuproq namligi, ekinlarni sug‘orish uchun berilgan suv me’yori dastlab tuproq g‘ovakliklarini va naychalarini suv bilan tuproqda to‘liq to‘yinganligi ko‘rsatkichlar qayd etildi.

Sirdaryo viloyatida tarvuz va qovun ekilgan tajriba dalalarida ularni yetishtirish, ekinlarining hosildoriligini asosli ko‘rsatgichlari, ekinini yetishtirish agrotexnikasi, tuprog‘ining sho‘rlanish darajasi, sho‘r yuvishlardan oldingi tuproq namligi, ekinlarni sug‘orish uchun berilgan suv me’yori dastlab tuproq g‘ovakliklarini va naychalarini suv bilan tuproqda to‘liq to‘yinganligi ko‘rsatkichlar qayd etildi.

Ushbu maqolada Koson tumanidagi qadimiy suv inshootlari – jo‘ylar, ariq va sardobalar hamda bu infratuzilmalar asosida shakllangan dehqonchilik madaniyatining tarixiy taraqqiyoti tahlil qilinadi. Tuman hududidagi sug‘orish tizimlari orqali yillar davomida agrar madaniyat yuksak darajaga ko‘tarilgani, aholining o‘ziga xos yer ishlash madaniyati shakllangani ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, maqolada bugungi kunda suv resurslaridan oqilona foydalanish, agrotexnik yondashuvlar va yangi inshootlar haqida ham so‘z yuritiladi. Maqola tarixshunoslar, o‘lkashunoslar va agrar soha tadqiqotchilari uchun amaliy ahamiyatga egadir.

Maqolada Qashqadaryo vohasida yangi yerlarning o‘zlashtirilishi, sug‘orish inshootlarining qurilishi, dehqonchilik vohalarining vujudga kelishi bilan bog‘liq madaniyatning shakllanishi tarixiniga oid yaratilgan asarlar o‘rganilgan va tahlilga tortilgan.