Mazkur maqolada emotsional zo‘riqish (stress) tushunchasi va uni kamaytirish yo‘llari tahlil qilinadi. Emotsional zo‘riqish inson salomatligiga, ruhiy holatiga va kundalik faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli, uni oldini olish va yengillashtirish bo‘yicha samarali yondashuvlarni o‘rganish bugungi kunda muhim hisoblanadi. Maqolada kognitiv-behavioral terapiya, mindfulness, psixologik moslashuv (rezilyentlik), ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va jismoniy faollik kabi yondashuvlar ilmiy manbalar asosida bayon qilinadi. Har bir yondashuvning afzalliklari va amaliy qo‘llanilish imkoniyatlari muhokama qilinadi.

Mazkur maqolada Qurolli Kuchlar tizimidagi harbiy xizmatchilarning kasbiy faoliyati davomida duch keladigan stress omillari va ularning ruhiy holatiga ta’siri tahlil qilingan. Xususan, jangovar tayyorgarlik, intizomiy talablar, xavfli vaziyatlar va uzoq muddatli ajralishlar harbiy xizmatchilarda psixologik zo‘riqish holatlarini keltirib chiqarishi ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada stressga qarshi barqarorlikni shakllantirishda psixologik tayyorgarlik, ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlash, motivatsion va moslashuvchan yondashuvlarning o‘rni ochib berilgan.

Kasbiy faoliyatda emotsional zo‘riqish kelib chiqishiga ijtimoiy-psixologik omillar ta’sir qiladi. Bular ish sharoiti, mehnat jamoasidagi munosabatlar, rahbariyatning boshqaruv uslubi, psixologik iqlim, stressga bardoshlilik darajasi va shaxsiy xususiyatlarni o‘z ichiga oladi. Doimiy stress va professional talablar insonning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, charchoq, motivatsiya pasayishi va psixosomatik kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Shu sababli, kasbiy faoliyatda emotsional zo‘riqishni kamaytirish uchun samarali psixologik yondashuvlar, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va stressni boshqarish strategiyalarini ishlab chiqish muhimdir.

Tishlarning patologik yemirilishi turli omillar, jumladan noto‘g‘ri tishlov, tish qatori anomaliyalari, chaynov mushaklarining disfunksiyasi va gigiyenik vositalardan noto‘g‘ri foydalanish natijasida yuzaga keladi. Ushbu holat nafaqat estetik muammolar, balki funksional buzilishlar, og‘riq va tishlarning ortib boruvchi sezuvchanligiga ham olib keladi. Bunday bemorlarni samarali reabilitatsiya qilish uchun og‘iz bo‘shlig‘i salomatligini tiklashga qaratilgan diagnostika, profilaktika va davolash choralarini o‘z ichiga olgan kompleks yondashuv zarur. Hozirgi vaqtda stomatologik amaliyotda tishlarning patologik yeyilishi keng tarqalgan muammolardan biri hisoblanadi. Bu holat ko‘pincha kariozsiz, ya’ni karies bilan zararlanmagan tishlarda ham uchraydi va bemorlarning hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Patologik yeyilish natijasida tishlarning shakli, balandligi va funksiyasi buziladi, bu esa nafaqat estetik, balki chaynash va nutq funksiyalarining ham izdan chiqishiga olib keladi. Bundan tashqari, tishlarning sezuvchanligi oshishi, og‘riq paydo bo‘lishi va og‘iz bo‘shlig‘i to‘qimalarida turli noqulayliklar yuzaga kelishi mumkin.

Mazkur maqolada ijtimoiy gadjetlardan foydalanishning inson psixologiyasiga ta’siri masalasi yoritiladi. Bugungi kunda raqamli texnologiyalar, xususan, smartfon va boshqa mobil qurilmalardan keng foydalanish yoshlarning hayot tarziga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, talabalar orasida gadjetlardan haddan tashqari foydalanish diqqat tarqoqligi, uyqu buzilishi, hissiy zo‘riqish hamda ijtimoiy qaramlik kabi muammolarni yuzaga keltirishi mumkin.

Maqolada talabalarning o’qish faoliyatidagi stressga chidamlilik darajasin eksperimental jihatdan o’rganilganligi tahlil qilinadi. Yu.V. Sherbatix tomonidan ishlab chiqilgan "O‘quv faoliyati bilan bog‘liq stress" testi asosida 114 nafar respondent o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, talabalarda o’quv faoliyati bilan bog‘liq stress holati yuqori darajada, ammo adaptatsion  funksiyalar bo‘yicha nisbatan past ko‘rsatkichlar qayd etildi.

Mazkur maqola qurolli kuchlar tizimi kursantlarida emotsional zo‘riqishlar kelib chiqishiga ta’sir etuvchi psixologik jihatlari mavzusiga bag‘ishlangan. Shuningdek, maqola matnida kursantlarning emotsional sohasidagi mummolari, o‘quv faoliyati bilan bog‘liq emotsional zo‘riqishlar va unga sabab bo‘luvchi omillar, emotsional-hissiy kechinmalar haqidagi ilmiy yondoshuvlar, emotsional zo‘riqishlarni bartaraf etishning psixologik chora tadbirlari, ta’lim-tarbiya sharoiti va shaxs intellektual imkoniyatlari kabi masalalar ham batafsil yoritilgan. 

Mazkur maqolada internet va ijtimoiy tarmoqlarning oilaviy munosabatlarga ko‘rsatadigan ijobiy hamda salbiy ta’siri tahlil qilinadi. Axborot texnologiyalarining tezkor rivojlanishi oilaviy hayotning deyarli barcha jabhalariga kirib kelgani ta’kidlanib, oila a’zolari o‘rtasidagi muloqot, o‘zaro ishonch, tarbiya jarayonlari hamda ijtimoiy qadriyatlarning shakllanishida internetning o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanishning oilaviy aloqalarni mustahkamlashdagi imkoniyatlari va ularni noto‘g‘ri qo‘llash oqibatida kelib chiqadigan muammolar – ajralish, befarqlik, psixologik zo‘riqish kabi masalalar yoritiladi.

Ushbu maqolada dori vositalariga qaramlikning psixologik sabab va oqibatlari batafsil tahlil qilingan. Ushbu muammo nafaqat bizning mamlakatta, qolaversa butun jahondagi global muammo. Bugungi kunda psixotrop moddalar istemolini oldini olish dolzarb masalalardan biri. Qaramlikni keltirib chiqaruvchi asosiy omillar – stress, depressiya, ijtimoiy bosim va ruhiy travmalar kabi bir qancha holatlar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, dori vositalariga qaramlikning shaxsiy, oilaviy va ijtimoiy hayotga salbiy ta’siri, jumladan sog‘liq muammolari, moliyaviy inqiroz va ijtimoiy izolyatsiya kabi oqibatlari muhokama qilingan. Maqola dori vositalariga qaramlikni oldini olish va davolash usullariga ham e’tibor berilgan va sog‘lom turmush tarzi, psixoterapiya va reabilitatsiya markazlarining ahamiyatini ta’kidlab o’tilgan. Ushbu ish dori vositalarining nazoratsiz iste’moli bilan bog‘liq muammolarga e’tiborni qaratishga va ularni hal qilish yo‘llarini izlashga va bu chora tadbirlarning qanchalik ahamiyatli ekanligiga urg’u berilgan.

Mazkur tezisda huquq-tartibot idoralari xodimlarida stressga bardoshlilikni rivojlantirishning psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Kasbiy faoliyat jarayonida uchraydigan yuqori xavf, keskin vaziyatlar, jismoniy va emotsional bosim xodimlarning ruhiy holatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois stressga bardoshlilik — professional samaradorlikni ta’minlovchi va shaxsiy barqarorlikni mustahkamlovchi muhim psixologik sifat hisoblanadi. Tezisda stressning manbalari, huquq-tartibot xodimlarida uchraydigan psixologik zo‘riqish omillari, shuningdek, stressga bardoshlilikni rivojlantirish mexanizmlari yoritiladi.

O‘tkir bosh miya qon aylanishining buzilishi – bu o‘choqli belgilar, umumiy miya belgilari, meningial belgilar yoki bu belgilarning birgalikda kechishi bilan ifodalanuvchi, qon-tomir o‘zgarishlari ta’sirida yuzaga keluvchi miyaning zararlanishidir. Bemordagi nevrologik nuqsonlarning qancha vaqt saqlanib qolishiga qarab o‘tib ketuvchi miya qon aylanishining buzilishi va insultlar tafovut etiladi. Tez-tez emotsional zo‘riqish, kam harakatlik, chekish, tana vazni yuqori bo‘lishi, qandli diabet, arterial gipertenziya, dislipoproteinemiya, yurak qon-tomir sistemasi kasalliklariga irsiy moyilligi bor bemorlar ushbu kasallikka ehtimolligi yuqori bo‘lgan bemorlar hisoblanadi.

  Ingiliz tilidan olingan “stress” so‘zi- “bosim, “zo‘riqish, “taranglik” degan ma‘noni anglatadi. Odamlarda kuchli  ta‘surotlar natijasida sodir bo‘ladigan kuchli asabiylik holati. Stresslarning kuchi, ta‘sir etish muddati, odamning fiziologik sistemasi va ruhiy holatiga bog‘liq.