Универсальная индексная библиотека Центрально-Азиатского журнала образования и инноваций

COMPARATIVE ANALYSIS OF ENGLISH AND UZBEK WORD FORMATION

Shahnoza Daniyarova — Mon, 06 Oct 2025 00:00:00 +0300

This paper presents a comparative study of word formation processes in English and Uzbek, focusing on morphological structures, types of word formation, and the productivity of each process in both languages. While English is an analytic language with a tendency toward affixation and compounding, Uzbek is an agglutinative language that extensively employs affixation, especially suffixation, to create new words. The study highlights similarities, differences, and the cultural and historical influences that have shaped the development of word formation mechanisms in both languages..

СПЕЦИФИЧЕСКИЕ МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ В ОРГАНАХ ЗРЕНИЯ

Азимова Шахноза Абдуллаевна, Каратаева Лола Абдуллаевна — Tue, 07 Oct 2025 00:00:00 +0300

В нашей работе отмечены аспекты специфического процесса в глазах на основе литературного обзора.

ICHKI ISHLAR ORGANLARIDA XIZMAT TEKSHIRUVLARINI O‘TKAZISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Qushboqov Shohrux Xasan o‘g‘li, Mirzayorov Bexruzbek Faxriddin o‘g‘li — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ichki ishlar organlarida xizmat tekshiruvlarini o‘tkazishni takomillashtirish borasida ilg‘or xorijiy davlatlar tajribasining o‘rni zamonaviy davlat boshqaruvi va xavfsizlik tizimining samaradorligini oshirishda muhim o‘rin tutadi, chunki bu mexanizm nafaqat organlar ichidagi faoliyatni nazorat qilish, balki korrupsiyaning oldini olish, xodimlar mas’uliyatini kuchaytirish va aholi ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. O‘zbekistonda ichki ishlar organlari reformalari doirasida 2025 yilda xizmat tekshiruvlari tizimini yangilash borasida bir qator choralar kuzatilayotgan bo‘lib, masalan, PQ-10-son Prezidenti qaroriga muvofiq, organlarni xalqchil va professional tuzilmaga aylantirish, kadrlar tanlash tartibini soddalashtirish va "E-nomzod" elektron tizimini joriy etish orqali xizmat intizomi va sifatini oshirish kuzatilayotgan [1]. Biroq, bu jarayonni tezlashtirish va global standartlarga moslashtirish uchun ilg‘or xorijiy davlatlar – AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya va Singapur tajribasidan foydalanish zarur, chunki ularda xizmat tekshiruvlari tizimi raqamli texnologiyalar, mustaqil nazorat va jamoatchilikni jalb etish asosida yuqori samaradorlikka erishgan.

IMPROVING THE EFFICIENCY OF PROVIDING GREEN INFRASTRUCTURE SERVICES IN UZBEKISTAN Y AND FOREIGN EXPERIENCE

Makhfuza Azimova — Thu, 09 Oct 2025 00:00:00 +0300

This article examines the effectiveness of the provision of green infrastructure services, including projects and services aimed at creating and managing environmentally friendly and sustainable infrastructure. Such services, as a rule, are green infrastructure services with a scientific analysis of the issues of effective use of the tourist opportunities of the regions in the formation

UNIVERSITETLARDA O‘ZBEK TILI VA ADABIYOTINI O‘QITISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR SAMARADORLIGI

Sadriddinova Zarina Shuhrat qizi — Sat, 11 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqolada oliy ta’lim muassasalarida o‘zbek tili va adabiyotini o‘qitishda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Raqamli platformalarning ta’lim samaradorligiga ta’siri, talabalar mustaqilligini va faolligini oshirishdagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, zamonaviy raqamli vositalar yordamida darslarni tashkil etish metodikasi, ularning ta’lim jarayoniga integratsiyasi hamda amaliy natijalari yoritiladi.

EFFECTIVE STRATEGIES FOR IMPROVING STUDENTS’ ACADEMIC WRITING SKILLS

Gulshoda Damirova, Malika Nu’monjonova — Sat, 11 Oct 2025 00:00:00 +0300

This paper explores effective strategies for improving students’ academic writing skills in higher education. Academic writing is an essential component of students’ academic success and professional development. However, many students struggle with organization, coherence, and appropriate academic style. The study analyzes pedagogical approaches, instructional tools, and digital technologies that contribute to the enhancement of writing competence. Using a qualitative descriptive method, data were collected through classroom observations, interviews, and analysis of students’ written works. The findings reveal that explicit instruction, peer feedback, process-based writing, and the integration of digital tools significantly improve students’ academic writing. Recommendations are provided for teachers to implement these strategies effectively.

MOTOR ALALIYALI BOLALARDA IXTIYORIY DIQQAT- MULOQOT KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISHNING ENG MUHIM OMILI

Xalilova Shaxnoza Ikrom qizi, Utbasarova Umida Mexmanovna — Sat, 11 Oct 2025 00:00:00 +0300

ushbu maqolada motor alaliyali bolalarda ihtiyoriy diqqatning muloqot ko‘nikmalarini shakklantirishdagi asosiy omil ekanligi hamda diqqatning jamlanishi bolalarda noverbal muloqot qilish ko’nikmalarini bosqichma-bosqich shakklanish jarayoni keng yoritilgan.

ICHKI ISHLAR ORGANLARIDA FUQAROLARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARINI HURMAT QILISH: XORIJIY TAJRIBA ASOSIDA AMALIY YONDASHUVLAR

Umarov Zakir Ravupovich — Mon, 13 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida ichki ishlar organlari (IIO) fuqarolarning huquq va erkinliklarini hurmat qilishdagi rolini, xorijiy tajriba (AQSH, Yaponiya, Janubiy Koreya) asosida amaliy yondashuvlarni tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada IIO faoliyatining tashkiliy va huquqiy asoslari, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (18-modda) va “Ichki ishlar organlari to‘g‘risida”gi Qonunga asoslanib ko‘rib chiqiladi. Fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishda mahalla huquq-tartibot maskani, shaffoflik va raqamli texnologiyalarning roli tahlil qilinadi.

BOLALARDA STRESSNI KAMAYTIRISHDA ART TERAPIYANING AHAMIYATI

Amirova Nodira Shamshiyevna, Talipova Feruza Tairovna — Mon, 13 Oct 2025 00:00:00 +0300

Mazkur maqolada bolalarda stressni kamaytirishda art terapiyaning ahamiyati tahlil qilingan. Bolalarda stressning kelib chiqish sabablari oilaviy, ta’limiy va ijtimoiy omillar bilan bog‘liq ekanligi ko‘rsatib o‘tilgan. Art terapiya usullari – rasm chizish, loydan buyum yasash, qo‘g‘irchoq terapiyasi va ranglar bilan ishlash orqali bolalarning ichki dunyosini ifodalash, salbiy emotsiyalarni chiqarish va ruhiy barqarorlikni ta’minlashdagi roli yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, art terapiya bolalarda stressni kamaytirishning samarali usullaridan biri bo‘lib, ularning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirish, ijtimoiy muhitga moslashuvini yengillashtirish hamda psixologik salomatligini mustahkamlashda muhim ahamiyat kasb etadi..

NIKEL (Ni), RUX (Zn), VANADIY (V) VA MIS (Cu) IONLARINING LIGAND BILAN KOMPLEKS BIRIKMALARI: SINTEZI, TERMODINAMIK BARQARORLIGI, SPEKTRAL VA BIOLOGIK XOSSALARI.

Saydullayeva Gulirayxon — Tue, 14 Oct 2025 00:00:00 +0300

O‘tish davri metallari, ayniqsa nikel, rux, vanadiy va mis, kimyoviy faol elementlar sifatida ko‘plab ligandlar bilan kompleks birikmalar hosil qiladi. Bu komplekslar biologik tizimlar, kataliz, dori kimyosi, va materialshunoslik sohalarida muhim rol o‘ynaydi. Kompleks hosil bo‘lishida metall ion va ligand o‘rtasidagi koordinatsion bog‘lanishning tabiati (kovalent yoki ion), liganddagi donor atomlar (O, N, S) hamda eritmaning fizik-kimyoviy xususiyatlari (pH, dielektrik doimiylik, ion kuchi) asosiy omillardir.

BUXORO DAVLAT MUZEY-QO‘RIQXONASIDA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETILISHI VA YUTUQLARI

Sultonova Nigina — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 11-dekabrdagi 975-sonli qarorida belgilangan “2017–2027-yillarda davlat muzeylari faoliyatini yanada takomillashtirish va rivojlantirish chora-tadbirlari” rejasining mazmun-mohiyati, ayniqsa, muzeylarni axborotlashtirish va raqamlashtirish jarayonlari, interaktiv xizmatlarni rivojlantirish va ularning amaliy natijalari tahlil etilgan. Tadqiqotda Buxoro davlat muzey-qo‘riqxonasi misolida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish jarayoni, ularning madaniy merosni saqlash va targ‘ib etishdagi o‘rni yoritilgan

XALQ OG'ZAKI IJODIDA AKSIOLOGIK KONSEPTLAR

Zaynabutdinova Guzalxon Xatamovna — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqolada xalq og‘zaki ijodida aks etgan aksiologik konseptlarning mohiyati, ularning turlari va badiiy ifoda vositalari tahlil qilingan. Tadqiqotda xalq ertaklari, dostonlari, maqol va matallari asosida o‘zbek xalqining qadriyatlar tizimi, ezgulik va yovuzlik, mehnat, halollik, sadoqat kabi konseptlarning semantik tuzilishi yoritilgan. Maqolada aksiologik konseptlarning yoshlar ma’naviyatini shakllantirishdagi roli ham ochib berilgan..

ABU NASR FAROBIYNING FALSAFIY VA LINGVISTIK QARASHLARI

Adiba Otaqulova Olimovna — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada sharq falsafasi, xususan, islom falsafasining mohiyati ochib berilgan. Abu Nasr Farobiyning falsafiy va lingvistik qarashlari tahlil qilinib, bugungi kundagi ahamiyati ko’rsatilgan.

УСОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ФИЛЬТРОВ СИСТЕМ КАПЕЛЬНОГО ОРОШЕНИЯ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА

Абдулахаев Абдукодирхон Саматхонович — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

В статье рассмотрены проблемы эксплуатации и совершенствования фильтров систем капельного орошения в условиях Узбекистана, где вода для орошения часто содержит взвешенные частицы, соли и биологические включения. Проведён анализ эффективности различных типов фильтров — сетчатых, дисковых и гидроциклонных. Особое внимание уделено адаптации конструкций к местным условиям и разработке новых композитных материалов для фильтрационных элементов. Результаты исследований показывают, что модернизированные фильтры позволяют повысить срок службы систем капельного орошения на 30–40% и сократить засоряемость эмиттеров в 2 раза.

ОСОБЕННОСТИ ВОДОСНАБЖЕНИЯ СЕЛЬСКИХ МЕСТ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ

Абдулахаев Абдукодирхон Саматхонович — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

Статья посвящена проблемам и особенностям водоснабжения сельских территорий Центральной Азии в условиях климатических изменений и износа инфраструктуры. Рассмотрены вопросы управления водными ресурсами, модернизации инженерных систем, внедрения энергоэффективных и цифровых технологий. Отмечена необходимость комплексного подхода, сочетающего инженерные, экологические и социальные решения для обеспечения устойчивого водоснабжения.

GRAMMATIK KO‘NIKMALARNI SHAKLLANTIRISHDA O‘YINLI METODLARNING O‘RNI

Aytimbetova Dilbar Azirbaevna — Sat, 18 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada o‘zbek tili ta’limida grammatik ko‘nikmalarni shakllantirish jarayonida o‘yinli metodlardan foydalanishning samaradorligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — grammatik bilimlarni o‘quvchilarga qiziqarli va faol ishtirok asosida yetkazish, ularning nutqiy va grammatik kompetensiyasini rivojlantirishdir. Tadqiqot jarayonida umumta’lim maktabining 3–4-sinfida tahsil olayotgan 30 nafar o‘quvchi ishtirok etdi. Tajriba davomida “Grammatik domino”, “So‘z zanjiri”, “Top va javob ber”, “Kim chaqqon?” kabi interfaol va o‘yinli topshiriqlar qo‘llanildi. Natijada tajriba guruhi o‘quvchilarining grammatik qoida va shakllarni anglash, ularni og‘zaki va yozma nutqda to‘g‘ri qo‘llash ko‘rsatkichlari an’anaviy metod bilan taqqoslaganda sezilarli darajada oshgani kuzatildi. Tadqiqot grammatik ko‘nikmalarni shakllantirishda o‘yinli metodlar motivatsiyani kuchaytirishi, faol ishtirokni ta’minlashi va o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirishga yordam berishini ko‘rsatdi. Ushbu natijalar o‘zbek tili ta’limida interfaol metodlarni keng joriy etish zarurligini asoslaydi.

TOPOLOGIK MA’LUMOTLAR TAHLILI (TDA) ASOSIDA YADRO KOMPYUTERING ARXITEKTURALARINI OPTIMALLASHTIRISH

Shomurodov Akmal Akbar o’g’li — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqolada topologik ma’lumotlar tahlili (TDA) usullaridan foydalangan holda yadro kompyuterlari arxitekturalarini optimallashtirish masalalari yoritilgan. TDA yondashuvi yordamida tizimdagi yadro, xotira va ma’lumot oqimlari o‘rtasidagi fazoviy bog‘lanishlar aniqlanadi. Persistent homologiya asosida tizimning ichki topologik tuzilmasi — bog‘lanish darajasi, halqalar va bo‘shliqlar tahlil qilinib, samaradorlikni oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi. Natijada, energiya tejamkorligi va hisoblash tezligi yaxshilanadi.

АРТ-ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ПОДХОД К ФОРМИРОВАНИЮ У УЧАЩИХСЯ НАВЫКОВ САМОСТОЯТЕЛЬНОГО МЫШЛЕНИЯ И ТВОРЧЕСКОГО ПОДХОДА

Нажимова Айжамал Шамшетдиновна — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

В данной статье научно обоснованно анализируется роль арт-педагогических методов в формировании у школьников навыков самостоятельного мышления и творческого подхода в системе общего образования. Рассматриваются возможности развития когнитивного, эмоционального и креативного потенциала учащихся за счёт интеграции элементов искусства в образовательный процесс. В статье освещается значение арт-педагогики как инновационного подхода в обучении, её роль в развитии нестандартного мышления и умений творческого решения проблем. Также представлены рекомендации по эффективному применению арт-педагогических методов в педагогической практике.

FORMATIVE ASSESSMENT AS A DRIVER OF CONTINUOUS LEARNING

Ilmira Rakhmanova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Formative assessment has become one of the most effective strategies for supporting student achievement and fostering a culture of continuous learning. Unlike summative tests, which measure learning at the end of an instructional cycle, formative assessment provides ongoing feedback to both learners and teachers, guiding the teaching process and improving outcomes. This paper explores the role of formative assessment as a driver of lifelong learning, its theoretical basis, practical strategies, and its implications for teacher professional practice. The study highlights how formative assessment promotes self-regulation, motivation, and reflection, positioning it as an indispensable element of modern pedagogy.

РОЛЬ ИСТОРИЗМА В ФОРМИРОВАНИИ НАЦИОНАЛЬНОЙ ИСТОРИЧЕСКОЙ ПАМЯТИ (НА ПРИМЕРЕ РОМАНА ВАЛЕНТИНА ПИКУЛЯ «ФАВОРИТ»)

Шевченко Е.В. — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Статья посвящена анализу роли историзма в романе Валентина Пикуля «Фаворит» как фактора формирования национальной исторической памяти. Рассматривается специфика художественного осмысления эпохи Екатерины II, а также механизмы, посредством которых литературный текст транслирует определённые исторические нарративы в массовое сознание. Особое внимание уделяется способу конструирования образа Григория Потёмкина, исторической личности, чья судьба становится символом государственного служения и патриотизма.

“TURLI GEOGRAFIK KENGLIKLAR UCHUN YORITKICHLARNING GORIZONTDAN BALANDLIGINI ANIQLASHGA DOIR MASALALAR YECHISH” NI O‘RGATISH METODIKASI

Shukurova Mavluda Shokir qizi, Kamalova Dilnavoz Ixtiyorovna — Tue, 21 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada turli geografik kengliklarda joylashgan yoritkichlarning gorizontdan balandligini aniqlashga doir masalalar yechish jarayoni va ularni o‘quvchilarga o‘qitish metodikasi yoritilgan. Ishda astronomic koordinatalar tizimi, kenglik, og‘ish, azimut, zenit, nadir va soat burchagi tushunchalari asosida masalalar yechish bosqichlari ko‘rsatilib, dars jarayonida ushbu mavzuni o‘rgatishning samarali usullari tahlil qilingan. Maqolada o‘qitishning vizual, amaliy va muammoli yondashuv metodlari asosida o‘quvchilarda ilmiy fikrlash, kuzatuvchanlik va matematik tahlil ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.

FIZIKA DARSLARIDA INTERAKTIV METODLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI

Jamalova Aynagul Orazbaevna — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada fizika fanini o‘qitishda interaktiv metodlardan foydalanish samaradorligi, ularning o‘quvchilarning bilim darajasi, fanga bo‘lgan qiziqishi va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot Chimboy tumani 33-sonli umumta’lim maktabining 8–10-sinflarida olib borildi. O‘quv jarayonida “Aqliy hujum”, “Bumerang”, “Klaster”, “Blits-so‘rov”, “Debat” kabi interaktiv metodlardan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, interaktiv metodlar o‘quvchilarning faolligini oshiradi, darslarni qiziqarli va samarali qiladi.