Универсальная индексная библиотека Центрально-Азиатского журнала междисциплинарных исследований и исследований управления

RAQAMLI PLATFORMALAR ASOSIDA DXSH LOYIHALARINI BOSHQARISH IMKONIYATLARI

G‘ayratjon Hamroyev — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Davlat-xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarini boshqarishda raqamli texnologiyalar va platformalar qo’llanilishi jarayonning shaffofligi, samaradorligi hamda xavflarni kamaytirish imkoniyatini sezilarli darajada oshiradi. Ushbu maqolada DXSh loyihalarida raqamli platformalar yordamida boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish masalalari o’rganildi. Tadqiqot davomida ilg’or xalqaro tajribalar (Buyuk Britaniya, Singapur va Estoniya misolida) tahlil qilinib, O’zbekiston sharoitida ularni joriy etish imkoniyatlari baholandi. Natijalarga ko’ra, DXSh jarayonida raqamli monitoring, kontraktlarni boshqarish tizimlari va ochiq ma’lumotlar bazasi orqali ishonch va samaradorlikni oshirish mumkinligi aniqlangan.

СУРУНКАЛИ ИЧКИЛИКБОЗЛИК ВА ГИЁҲВАНДЛИККА РУЖУ ҚЎЙГАН ШАХСЛАРНИ МАЖБУРИЙ ДАВОЛАШ МУАССАСАЛАРИГА ЖОЙЛАШТИРИШ ТАРТИБИ ВА ШАРТЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ БОРАСИДА АЙРИМ МУЛОҲАЗАЛАР

Қушбоқов Шоҳрух Хасан ўғли, Холмуродов Шербек Икром ўғли — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақола юртимизда сурункали ичиликбозлик ва гиёхвантликка ружу қўйган шахсларни мажбурий даволаш муассасаларига жойлаштириш тартиби ва шартларини такомиллаштиришга бағишланган. Мақолада мажбурий даволашнинг назарий асослари, юртимиздаги амалий тажриба ва Украина, Беларус, Қозоғистон, Хитой давлатлари тажрибаси таҳлил қилинади. Мавжуд муаммолар, хусусан, моддий-техник база етишмаслиги, мутахассислар сонининг чекланганлиги ва даволаш муддатининг етарли индивидуаллаштирилмагани кўриб чиқилади. Моддий-техник базани модернизация қилиш, мутахассислар малакасини ошириш, даволаш муддатини индивидуаллаштириш ва маҳалла тизими билан ҳамкорликни кучайтириш бўйича таклифлар берилган. Ушбу чора-тадбирлар юртимизда жамоат хавфсизлигини мустаҳкамлашга ва ижтимоий муаммоларнинг олдини олишга хизмат қилади.

ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ ОИЛА ТУРМУШ ДОИРАСИДАГИ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАРНИ ВИКТИМАЛОГИК ПРОФИЛАКТИКАСИНИ ТАШКИЛ ЭТИШНИНГ АЙРИМ ЖИҲАТЛАРИ

Қушбоқов Шоҳрух Хасан ўғли, Норбаев Диорбек Хамза ўғли — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Оила турмуш доирасидаги ҳуқуқбузарликлар юртимизда ижтимоий барқарорлик ва жамоат хавфсизлигига жиддий таъсир кўрсатувчи муаммолардан биридир. Профилактика инспекторлари ушбу соҳада виктималогик профилактика усулларини қўллаган ҳолда оила зўравонлигининг олдини олиш, қурбонларнинг хавфсизлигини таъминлаш ва рецидивларни камайтиришда муҳим рол ўйнайди.

ИЧКИ ИШЛАР ВАЗИРЛИГИ ЖАМОАТ ХАВФСИЗЛИГИ ДЕПАРТАМЕНТИ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ ХИЗМАТЛАРИНИНГ ФУҚАРОЛИК ЖАМИЯТИ ИНСТИТУТЛАРИ БИЛАН ҲАМКОРЛИГИНИНГ ИЖТИМОИЙ ЗАРУРАТИ

Аманов Аброржон Абдуллаевич — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Мақолада Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси хизматларининг фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорлигининг ижтимоий зарурати хусусида фикр юритилиб, мазкур фаолиятни янада самарали ташкил этишга оид таклиф ҳамда тавсиялар билдирилган.

ISSUES OF IMPROVING THE PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL COMPETENCE OF TEACHERS IN THE SYSTEM OF MILITARIZED HIGHER EDUCATION

Abdusattor Kulakhmetov — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

The article expresses opinions on the specific qualities of increasing the pedagogical and psychological competence of a teacher in the militarized higher education system and the factors of its development.

AGROTURIZM VA MAHALLIY AHOLI BANDLIGI: IMKONIYATLAR VA MUAMMOLAR

Farhod Kenjayev — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Agroturizm so'zi, qishloq xo'jaligi bilan bog'liq bo'lgan turizm faoliyatlarini anglatadi, bu esa qishloq hududlarida yashovchi mahalliy aholi uchun iqtisodiy rivojlanishning muhim manbaiga aylanishi mumkin. Ushbu maqolada agroturizmning mahalliy aholi bandligiga ta'siri, uning imkoniyatlari va muammolari tahlil qilinadi. Agroturizm, nafaqat qishloq xo'jaligi bilan bog'liq bo'lgan ishlarga qo'shimcha ravishda yangi ish o'rinlarini yaratish imkoniyatini yaratadi, balki mahalliy aholi uchun o'zlarining madaniyati, urf-odatlarini va hayot tarzini turistlarga tanishtirish orqali iqtisodiy foyda olish imkoniyatini ham beradi. Biroq, bu sohada yuzaga keladigan ba'zi muammolar ham mavjud, masalan, infratuzilmaning yetishmasligi, resurslarning nomutanosib taqsimlanishi va ekologik muammolar. Maqolada, shuningdek, agroturizmni rivojlantirish uchun mahalliy hokimiyat va davlat tomonidan amalga oshirilishi kerak bo'lgan siyosatlar ham ko'rib chiqiladi. Agroturizmning o'sishi va mahalliy aholi bandligining yaxshilanishi uchun kompleks yondashuv va samarali strategiyalar zarurligi ta'kidlanadi.

IKKI O‘LCHAMLI SIMPLEXDA ANIQLANGAN KVADRATIK NOSTOXASTIK OPERATORLAR DINAMIKASI

Madina Shamshiddinova — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada ikki o‘lchamli simplexda aniqlangan kvadratik nostoxastik operatorlarning dinamikasi o‘rganiladi. Kvadratik operatorlar murakkab tizimlarning evolyutsion rivojlanishini matematik modellashtirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, nostoxastik holatlarda ularning yangi xususiyatlari namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda fiksir nuqtalar, invariant to‘plamlar hamda davriy trayektoriyalar tahlil qilinib, nostoxastik operatorlarning stoxastik operatorlardan farqli jihatlari ko‘rsatib berilgan. Olingan natijalar ushbu operatorlarning biologik, iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni modellashtirishdagi qo‘llanish imkoniyatlarini kengaytiradi.

ISLOM HUQUQI (FIQH) ISLOM HUQUQIDA BURHONIDDIN AL-MARG`INONIYNING TUTGAN O`RNI VA ROLI

Abdullajon Axunov — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqolada fiqhshunoslik ya’ni islom huquqining nafaqat davlatimiz huquqida balki xalqaro huquq hamjamiyatida tutgan o’rni , islom huquqi tarixi va ushbu sohaga ajdodimiz Burhoniddin Al-Marg`inoniyning qo`shgan hissasi qisman o`rganilib , tahlil qilingan.Shuningdek bobomizning “Hidoya” asariga ham murojaat qilingan

BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARDA STEAM VA SMART TA'LIMI TEXNOLOGIYALARI RIVOJLANTIRISH

Qo‘ysintosh Abdiyeva, Shodiya Bo'riyeva — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

Zamonaviy ta'lim tizimida fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika sohalarini birlashtirishga asoslangan yondashuv juda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu yondashuv o‘quv jarayonini xalqaro darajada ilg‘or pedagogik metodlar asosida tashkil etish, o‘quvchilarning bilim olish jarayonini maksimal darajada samarali va qiziqarli qilish imkonini beradi. Fanlararo integratsiyaning asosiy maqsadi talabalar uchun ko‘proq real hayotga yaqin bo‘lgan vazifalarni yaratib, ularda tanqidiy va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishdan iboratdir. Bu jarayonlarda nafaqat fanlar doirasida bilimlarni egallash, balki ulardan amaliyotda foydalanishning ko‘nikmalarini rivojlantirish ustuvor ahamiyatga ega.

DEVELOPING VOCABULARY AND DIGITAL LITERACY IN ENGLISH LEARNING

Sevinch Rustamova — Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 +0300

This paper examines digital literacy in the EFL classroom and compares it with traditional literacy in vocabulary learning. While traditional literacy focuses on print-based reading and writing, digital literacy emphasizes using technology to communicate, create, and evaluate information.

«ПРОБЛЕМЫ КОНТРОЛЯ ЗООНОЗНЫХ БАКТЕРИАЛЬНЫХ ИНФЕКЦИЙ НА ФОНЕ АНТИМИКРОБНОЙ РЕЗИСТЕНТНОСТИ»

Эгамберганов Огабек Исмоил ўғли — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

В статье рассмотрены зоонозные бактериальные инфекции с точки зрения биологической безопасности. Основное внимание уделено антибиотикорезистентности таких возбудителей, как Salmonella spp., Campylobacter spp. и Brucella spp., а также их влиянию на здоровье населения и развитие животноводства. На примере Хорезмской области показаны санитарно-гигиенические проблемы, связанные с качеством питьевой воды и безопасностью пищевых продуктов, а также подчеркнута необходимость междисциплинарного подхода «One Health». Полученные результаты подтверждают важность мер контроля при борьбе с зоонозными бактериальными инфекциями.

THE IMPORTANCE OF INTRODUCING AN ADMINISTRATIVE RESTRICTION MEASURE IN THE FORM OF AN ADMINISTRATIVE BAN ON ATTENDING VENUES WHERE OFFICIAL SPORTS COMPETITIONS ARE HELD ON THE DAY THEY ARE CONDUCTED.

Fayzulla Abdullayev — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

This article explores the importance of applying an administrative restriction measure in the manner of administrative Prohibition of arriving on the day they are held at official sporting events in relation to individuals who have violated public order at sporting events or urged the public to commit disorder, as well as advanced foreign experience in applying these restriction measures.

SHAXSGA YOʻNALTIRILGAN TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA DARSLARNI MUAMMOLI TASHKIL ETISH TEXNOLOGIYALARI

Ruxsora Shodmonova — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

Shaxsga yoʻnaltirilgan ta’lim texnologiyalari asosida darslarni muammoli tashkil etish texnologiyalari yoritilgan.

KORRUPSIYAGA QARSHI KURASHISHDA SINGAPUR METODIKASI VA KOMPLAYENS – NAZORATI

HOJIAKBAR UMARALIYEV — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada Singapur davlatining korrupsiyaga qarshi kurashdagi muvaffaqiyatli tajribasi hamda zamonaviy davlat boshqaruvi va korporativ faoliyatda korrupsiyaga qarshi “Komplayens – nazorat” tizimining ahamiyati tahlil qilinadi. Singapurning mustaqillikka erishgan dastlabki yillarida yuzaga kelgan chuqur ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va keng tarqalgan korrupsiyaga qarshi sobiq Bosh vazir Li Kuan Yu rahbarligida joriy etilgan qat’iy siyosiy islohotlar, mustaqil nazorat organlari, kuchli huquqiy bazalar va shaffof boshqaruv tamoyillari asosida samarali kurashish modeli yaratildi. Shu bilan birga, maqola “Komplayens – nazorat” tizimining davlat va xususiy sektor faoliyatida korrupsiya xavfini oldini olish, profilaktik chora-tadbirlar ko‘rish va xalqaro hamda milliy qonunchilik asosida samarali boshqaruvni ta’minlashdagi roli yoritilgan. Ushbu tizim, o‘z navbatida, tashkilotlarda shaffoflikni oshirish, xodimlarda murosasiz munosabatni shakllantirish va korrupsiyaga qarshi kurashda milliy va xalqaro standartlarga muvofiq amaliy model sifatida xizmat qiladi. Singapurning tajribasi va “Komplayens – nazorat” tizimi boshqa davlatlar uchun samarali korrupsiyaga qarshi strategiyalarni ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy manba hisoblanadi.

ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ УЙ ҚАМОҒИ ЭҲТИЁТ ЧОРАСИ ТАНЛАНГАНГАН ШАХСЛАР БИЛАН ИШЛАШ ФАОЛИЯТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Мустофақулов Бобур Aсрор ўғли, Ахмедов Авазбек Бахриддинович — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақолада профилактика инспекторларининг уй қамоғи эҳтиёт чораси танланган фуқаролар билан ишлаш фаолияти, улар билан амалга ошириладиган профилактик чора-тадбирлар, халқаро тажриба, муаммо ва камчиликлар ҳамда уларнинг ечимлари юзасидан фикр ва мулоҳазалар ёритилган.

O‘TA O‘TKAZUVCHANLIKDAN MISOL TARIQASIDA MURAKKAB FIZIK HODISALARNI O‘RGATISHNING SAMARALI USULLARI

Munisa Abdimuratova — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada o‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasini o‘rganish orqali murakkab fizik tushunchalarni o‘quvchilarga tushunarli tarzda yetkazishning samarali yo‘llari tahlil qilinadi. O‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasi kvant mexanikasining eng muhim yutuqlaridan biri bo‘lib, uni o‘rgatishda interfaol, tajriba asosli, vizual va modellashtirishga tayangan yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada ushbu metodlarning nazariy asoslari, amaliy qo‘llanilishi hamda o‘quvchilarda ilmiy tafakkurni rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi.

СОЦИАЛЬНАЯ РОЛЬ ДЕВОЧЕК И ЖЕНЩИН В СОВРЕМЕННОМ ОБЩЕСТВЕ

Муслима Файзуллаева Отабек Кызы, Худойбердиева Дилафруз Абидовна — Fri, 10 Oct 2025 00:00:00 +0300

В работе рассматривается социальная роль женщин и девочек в современном обществе и прослеживается историческая эволюция их статуса — от традиционной роли хранительницы домашнего очага до активного участия в общественной, профессиональной и политической жизни. Особое внимание уделено значению образования как основного фактора гендерного равенства и личностного развития. На примере успешных женщин Узбекистана, таких как Маъмура Йулдошева и Нозимахон Кадымова, показано, что трудолюбие, настойчивость и вера в себя открывают путь к достижению высоких целей. Работа подчёркивает, что равные возможности для девочек с детства являются ключом к устойчивому и гармоничному развитию общества.

DAVLAT IQTISODIYOTIDA TURIZMNING ROLI VA O`ZBEKISTONDA TURIZM ISLOHATLARI

ABDULLOH MO`YDINOV — Mon, 13 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada O‘zbekistonda mustaqillikning dastlabki kunlaridan boshlab turizm sohasini rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralganligi yoritiladi. Turizmni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tashkiliy-huquqiy mexanizmlar yaratilib, muhim qonunlar, Prezident farmonlari va qarorlar, Vazirlar Mahkamasining qarorlari, shuningdek, Turizm qo‘mitasi tomonidan ishlab chiqilgan nizomlar amaliyotga tatbiq etilmoqda. “O‘zbekiston–2030” strategiyasi doirasida tashqi va ichki turizm uchun qulay shart-sharoitlar yaratish orqali xorijiy sayyohlar sonini 15 millionga, mahalliy sayyohlarni 25 millionga yetkazish rejalashtirilgan. Shuningdek, turizm klasterlarini rivojlantirish, madaniy meros ob’ektlarini tiklash, sog‘liqni saqlash va ta’lim turizmini rivojlantirish, “Tax Free” tizimini joriy etish, transport infratuzilmasini kengaytirish kabi kompleks chora-tadbirlar nazarda tutilgan. Mazkur islohotlar mamlakat iqtisodiyotida turizmning o‘rnini mustahkamlash va barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga xizmat qiladi.

ROBOTLASHTIRILGAN PATRUL VA UCHUVCHISIZ APPARATLAR YORDAMIDA TOIFALANGAN OB`EKTLARNI QO`RIQLASHNI AVTOMATLASHTIRISH

Bexzod Ziyayev — Wed, 15 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqola robotlashtirilgan patrul va uchuvchisiz apparatlar (UAA) orqali toifalangan obʼektlarni qoʻriqlash jarayonini avtomatlashtirishning zamonaviy usullari va afzalliklarini tahlil qiladi. Tahlil jarayonida robot patrullar va dronlar xavfsizlikni oshirish, inson omilini kamaytirish hamda real vaqt rejimida monitoring olib borish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Avtomatlashtirilgan tizimlarning samaradorligi sensorlar, sunʼiy intellekt va masofadan boshqarish texnologiyalari asosida baholanadi. Shuningdek, maqolada xavfsizlik tizimlarini monitoring qilish va tezkor javob berishni taʼminlash uchun robotlashtirilgan patrul va UAAlarning integratsiyasi, shuningdek, ularning qo‘llanilish sohalari ham yoritiladi. Natijada, ushbu yondashuv toifalangan obʼektlar xavfsizligini yuqori darajada taʼminlashda muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatiladi.

THE ROLE OF METAPHORS IN CREATING IMAGERY AND IMAGERY (ON THE EXAMPLE OF THE WORKS OF UTKIR HOSHIMOV)

S.A Komilova — Wed, 15 Oct 2025 00:00:00 +0300

This article discusses the use of metaphors in literary texts to achieve imagery and descriptiveness, and the ideas expressed are explained based on examples from literary works.

INSON TANA QISMLARINING LOTINCHA NOMLANISHI VA ULARNING TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI

Sarvinoz Mamajonova , Yorqinoy Nasriddinova — Wed, 15 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada inson tana qismlarining lotincha nomlanishi, ularning kelib chiqishi, ma’nosi hamda zamonaviy tibbiyotdagi o‘rni yoritilgan. Lotin tili qadimdan tibbiyot fanining asosiy ilmiy tili bo‘lib kelgan. Shuning uchun anatomiya, fiziologiya, patologiya kabi yo‘nalishlarda ishlatiladigan terminlarning aksariyati lotin tilidan olingan. Maqolada inson tana qismlarining lotincha nomlari nafaqat ularni oson eslab qolish, balki xalqaro miqyosda yagona tibbiy tushuncha yaratishdagi ahamiyati bilan tahlil qilinadi. Lotin terminlarini to‘g‘ri qo‘llash shifokor va talaba uchun nafaqat ilmiy saviyani oshiradi, balki kasbiy muloqotni aniq va to‘g‘ri yuritishga yordam beradi. Shuningdek, maqolada lotin tili asosidagi anatomiya atamalari tibbiyot ta’limida, klinik amaliyotda va xalqaro tibbiy aloqalarda qanday rol o‘ynashi haqida fikr yuritilgan.

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI KONSTITUTSIYASI VA UNING YARATILISH TARIXI VA AHAMIYATI

Adhamjon G'ayratov — Wed, 15 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada mustaqillik bosqichidagi konstitutsiya yaratishga qaratilgan ilk harakatlar hamda O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yaratilish tarixi,sabablari hamda bosqichlari o`rganilgan,shuningdek Yangi O`zbekiston poydevorini qurishda hamda Taraqqiyot strategiyasini amalga oshirishda konstitutsiyaning ahamiyati tahlil qilingan.

PROFILAKTIKA INSPEKTORI TOMONIDAN PROFILAKTIK SUHBATLARNI AMALGA OSHIRISH TARTIBI VA SHARTLARI

Shohrux Qushboqov , Sunnatbek Toliboyev — Thu, 16 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqola O‘zbekiston Respublikasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risida”gi Qonunining 30-moddasiga tayanib, profilaktika inspektori tomonidan profilaktik suhbatlarni amalga oshirish tartibi va shartlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ushbu suhbatlarning maqsadi shaxslarni jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalariga rioya etishga yo‘naltirish, g‘ayriijtimoiy xulq-atvorning oqibatlarini tushuntirish va ijtimoiy reabilitatsiyani ta’minlashdan iborat. Maqolada suhbatlarning tayyorgarlik, o‘tkazish va natijalarni baholash bosqichlari, shuningdek, ularning mahalliy darajadagi kriminogen vaziyatni yaxshilashdagi roli ko‘rib chiqiladi.

COMPARATIVE ANALYSIS OF MORPHOLOGICAL STRUCTURES OF ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES: SIMILARITIES AND DIFFERENCES IN THE VERB CATEGORY

Shakhnoza Norova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

This article provides a comparative analysis of the morphological structures of English and Uzbek languages using the verb category as an example. During the research, the morphological features, word formation, and modification processes of both languages are examined to identify similarities and differences. The article compares the morpheme system and tense-aspect expressions in English with the agglutinative suffixes and person-mood categories in Uzbek. The research results contribute to a deeper understanding of verb morphology in linguistics and help develop more effective methods for language teaching.

PLATSENTAR YETISHMOVCHILIK PATOGENEZI VA ERTA ANIQLASH UCHUN BIOMARKERLAR

Gavharoy Sodiqova , Odiljon Sotvoldiyev — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Platsentar yetishmovchilik - homiladorlik davrida ona va homila o‘rtasidagi moddalar almashinuvi, gazlar transporti hamda gormonal muvozanatning buzilishi natijasida rivojlanadigan murakkab patofiziologik holat hisoblanadi. Ushbu sindrom homilaning o‘sishdan orqada qolishi, intrauterin gipoksiya va perinatal asoratlarning asosiy sababi sifatida qaraladi. Platsentar yetishmovchilikning patogenezi ko‘p omilli bo‘lib, unda oksidlovchi stress, immun yallig‘lanish reaktsiyalari, endotelial disfunktsiya hamda angiogenez jarayonining buzilishi muhim rol o‘ynaydi. So‘nggi yillarda ushbu kasallikni erta aniqlashga yo‘naltirilgan biomarkerlarni o‘rganish tibbiy tadqiqotlarning dolzarb yo‘nalishiga aylandi. Ayniqsa PlGF, sFlt-1, VEGF va Hcg kabi ko‘rsatkichlar platsentar funksional holatini baholashda yuqori diagnostik ahamiyatga ega ekanligi aniqlanmoqda. Ushbu maqolada platsentar yetishmovchilikning patogenezi, molekulyar mexanizmlari, hamda uni erta bosqichda aniqlash imkonini beruvchi asosiy biomarkerlarning diagnostik va prognostik qiymati tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy adabiyotlar tahlili asosida platsentar yetishmovchilikka olib keluvchi patobiokimyoviy mexanizmlar, oksidativ stressning roli va angiogen omillarning o‘zaro ta’siri yoritilgan. Shuningdek, erta tashxis va profilaktika choralari bo‘yicha amaliy tavsiyalar ham keltiriladi. Ushbu tadqiqot natijalari perinatal o‘limni kamaytirish, onalik va bolalik salomatligini mustahkamlashda muhim klinik ahamiyatga egadir.

ALOE O’SIMLIGINING FOYDALI SIRLARI

Ziyodaxon Toxirjonova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada qadimdan shifobaxsh xususiyatlari bilan mashhur bo‘lgan aloe o‘simligi (Aloe vera) haqida batafsil ma’lumot beriladi. Tadqiqot davomida aloe bargida mavjud bo‘lgan tabiiy moddalar — vitaminlar (A, C, E, B guruhi), fermentlar, aminokislotalar, polisaxaridlar va minerallar — inson organizmiga ko‘rsatadigan foydali ta’siri o‘rganiladi. Maqolada aloesa o‘simligining tibbiyot, xalq tabobati va kosmetologiya sohalaridagi keng qo‘llanishi yoritiladi.Aloe sharbati va ekstraktlari terini tiklash, yallig‘lanishni kamaytirish, immunitetni mustahkamlash hamda ovqat hazm qilish tizimini yaxshilashda samarali vosita sifatida tanilgan. Shuningdek, aloe o‘simligi tarkibidagi tabiiy antioksidantlar organizmdan zararli moddalarning chiqishiga yordam beradi, hujayralarni yoshartiradi va sog‘lom turmush tarzini qo‘llab-quvvatlaydi.Maqola natijalariga ko‘ra, aloe o‘simligidan tayyorlanadigan mahsulotlarni dorivor vosita sifatida qo‘llash nafaqat sog‘liqni saqlash, balki tabiiy kosmetika sanoatida ham istiqbolli yo‘nalish hisoblanadi. Shu bois, aloe o‘simligini ilmiy asosda o‘rganish va uni xalq amaliyotida keng qo‘llash dolzarb masala bo‘lib qolmoqda.

QIZLARDA INSON PAPILLOMAVIRUSI (HPV) INFEKSIYASINING OLDINI OLISHDA VAKSINANING SAMARADORLIGI

Muhlisa Numonjonova , Go’zalxon Qutliqova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada qizlarda inson papillomavirusi (HPV) infeksiyasining oldini olishda vaksinaning samaradorligi, uning profilaktik ahamiyati va tibbiy amaliyotdagi o‘rni tahlil qilinadi. Inson papillomavirusi - jinsiy yo‘l bilan yuqadigan eng keng tarqalgan virusli infeksiyalardan biri bo‘lib, bachadon bo‘yni saratoni, jinsiy a’zolar o‘smalari hamda boshqa epitelial o‘zgarishlarning asosiy sabablaridan sanaladi. Shu bois, HPV infeksiyasiga qarshi emlash sog‘liqni saqlash tizimida eng samarali profilaktik chora sifatida qaraladi. Maqolada HPV vaksinalarining turlari bivalent, kvadrivalent, nonavalent, ularning immunogenligi, qamrov darajasi va yoshga qarab qo‘llanilish tavsiyalari keng yoritilgan. Shuningdek, qizlarda emlash samaradorligi bo‘yicha xalqaro tadqiqotlar tahlili keltirilgan, O‘zbekiston va boshqa mamlakatlarda qo‘llanilayotgan emlash dasturlarining natijalari solishtirib o‘rganilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, HPV vaksinasining 9–14 yosh oralig‘idagi qizlarda qo‘llanishi infektsiyaga qarshi kuchli immun javobni shakllantiradi hamda bachadon bo‘yni saratoni rivojlanish xavfini 70–90 foizgacha kamaytiradi. Shuningdek, maqolada vaksina samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar — emlash yoshi, vaksina turi, immun tizim holati, jamiyatdagi emlashga munosabat, ota-onalarning xabardorligi kabi jihatlar ham tahlil qilinadi. Qizlar o‘rtasida HPV haqida bilim darajasini oshirish, ota-onalarni xabardor qilish va emlash dasturlarini kuchaytirish zarurligi alohida ta’kidlanadi. Maqola yakunida, HPV infeksiyasining oldini olishda vaksina eng ishonchli va iqtisodiy jihatdan samarali chora ekani asoslab beriladi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida emlash dasturlarini kengaytirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Ushbu tadqiqot natijalari yosh qizlar salomatligini saqlash, reproduktiv sog‘lomlikni ta’minlash hamda bachadon bo‘yni saratoni kabi og‘ir onkologik kasalliklarning oldini olishda muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi.

“ODAM BO’LISH QIYIN” ASARI HAQIDA

Dudona Tursunova , Zilolaxon Kamolova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

O‘lmas Umarbekovning “Odam bo‘lish qiyin” romani yoshlarning ma’naviy-axloqiy iztiroblarini, jamiyatdagi murakkab mustaqil tanlovlarini yoritadi. Uning qahramonlari — Abdulla, Gulchehra, Samad, Sayyora — maktab yoshidan bugungi haqiqatga o‘tmoqda, o‘z orzulari, ehtiroslari bilan yuzma‑yuz keladi. Asarda insoniylik, vijdon, sadoqat va xiyonat tushunchalari ko‘p qirralar bilan ochiladi. Roman tilining sodda, tushunarli bo‘lishi, voqealarning realistikligi va ijtimoiy muammolar bilan bog‘lanishi uni bugungi kun kitobxonlari uchun ham aktual qiladi.

VOLEYBOLCHILARDA SAKRASH QOBILIYATI VA TEZKORLIKNI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Yulduz Abdurasulova — Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqolada voleybolchilarda sakrash qobiliyati va tezkorlikni rivojlantirishga qaratilgan metodik yondashuvlar ilmiy asosda tahlil qilinadi. Jismoniy tayyorgarlikning ushbu ikki muhim komponenti sportchining o‘yin samaradorligini oshirishda, ayniqsa hujum va himoya harakatlarining aniqligi hamda tezligida muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot davomida voleybolchilarning mushak kuchi, reaksiya tezligi va koordinatsion qobiliyatini rivojlantiruvchi mashg‘ulot komplekslari, plyometrik mashqlar va dinamik tezkorlik mashqlari o‘rganildi. Shuningdek, voleybolchilarning yosh, jins va tayyorgarlik darajasiga mos individual yuklama me’yorlari ishlab chiqildi. Natijada, mashg‘ulot jarayoniga ilmiy asoslangan metodikani tatbiq etish sportchilarning sakrash balandligi va tezkorlik ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirishi aniqlangan.

ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИДА ИЖТИМОИЙ РЕАБИЛИТАЦИЯ ҚИЛИШ ВА ИЖТИМОИЙ МОСЛАШТИРИШ ТАРТИБИ ШАРТЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ БОРАСИДА АЙРИМ МУЛОҲАЗАЛАР

Артиков Баходир Артикович, Ашурбоев Бобур Баҳром ўғли — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақола Ўзбекистон Республикасида ҳуқуқбузарликлар профилактикасида ижтимоий реабилитация ва мослаштириш тартиби шартини такомиллаштириш бўйича қабул қилинган қарорни академик услубда таҳлил этади. Қарорнинг асосий йўналишлари – оилавий-маиший зўрликнинг олдини олиш, жабрланганларни реабилитация қилиш, давлат органлари ва фуқаролик жамияти билан ҳамкорликни кучайтириш, инфратузилма яратиш ва "Маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тўғрисида"ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш сифатида кўриб чиқилади. Халқаро олимларнинг тадқиқотларига таяниб, қарорнинг рецидивни 20–50% га камайтириш ва жамият хавфсизлигини ошириш потенциали таҳлил қилинади. Натожада, қарор мамлакат ислоҳотларига ҳамоҳанг бўлиб, ижтимоий-ҳуқуқий тизимнинг самарадорлигини юксалтиради.

ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИДА ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИ ВА ҚЎРИҚЛАШ ХИЗМАТИ ХОДИМЛАРИНИНГ ҲАМКОРЛИГИ

Артиков Баходир Артикович, Зиёдуллаева Наргиза Шухрат қизи — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақола профилактика инспектори ва қўриқлаш хизмати ходимларининг ҳуқуқбузарликлар профилактикасидаги

ҳамкорлигини илмий таҳлил этади.

PROFILAKTIKA INSPEKTORINING MA’MURIY HUQUQBUZARLIKLAR TO‘G‘RISIDAGI ISHLARNI YURITISHDA HUQUQBUZARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARINI TA’MINLASH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH

Shohrux Qushboqov , Abdulaziz Azamatov — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqola profilaktika inspektorlari tomonidan ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni yuritishda huquqbuzarning huquq va erkinliklarini ta’minlash mexanizmlarining hozirgi holatini tahlil etadi. O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik kodeksining 294-moddasi asosida huquqiy normalar, amaliyotdagi muammolar va takomillashtirish yo‘llari ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi.

OILA VA TURMUSH MUNOSABATLARI DOIRASIDAGI HUQUQBUZARLIKLARNING MAHSUS PROFILAKTIKASINI TASHKIL ETISHNING NAZARIY JIHATLARI

Shohrux Qushboqov , Kamronbek Boranov — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ushbu maqola oila turmush munosabatlari doirasidagi huquqbuzarliklarning maxsus profilaktikasini tashkil etishning nazariy jihatlarini batafsil tahlil etadi. Olimlar fikrlariga tayanib, ijtimoiy-madaniy, iqtisodiy va psixologik sabablar tahlil qilinib, raqamli platformalar, mahalla tizimi, ta’lim dasturlari, ombudsmen yaratish va xalqaro standartlarni joriy etish taklif etiladi. Islohotlar zo‘ravonlikni 40% kamaytirib, jamiyat barqarorligini ta’minlaydi.

МАНИПУЛЯЦИЯ В МАССОВОЙ КОММУНИКАЦИИ ЧЕРЕЗ ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ СТРАТЕГИИ, УЯЗВИМОСТИ АУДИТОРИИ И СПОСОБЫ ЗАЩИТЫ

Жураева Вазира Фарходовна — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

В статье рассматриваются психологические стратегии, лежащие в основе манипуляции в массовой коммуникации. Анализируются когнитивные и эмоциональные уязвимости аудитории, которые делают возможным скрытое воздействие на её восприятие и поведение. Особое внимание уделено механизмам влияния через язык, образы и социальные установки.

BOLALARDA MILK TO‘QIMALARINING REGENERATSIYASIDA LAZER TERAPIYASINING SAMARADORLIGI

Akobir Karimov — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Mazkur maqolada bolalarda milk (gingival) to‘qimalarining regeneratsiya jarayonida lazer terapiyasining klinik samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqotda sut tishlari davrida surunkali gingivit bilan kasallangan 7–12 yoshli 84 nafar bola ishtirok etgan. Lazer terapiyasi “diode laser” uskunasi yordamida past intensivlikda qo‘llanilib, jarohatlarning bitish tezligi, yallig‘lanish belgilari va og‘riq sindromi dinamikasi tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, lazer terapiyasi qo‘llangan guruhda to‘qima regeneratsiyasi 1,8 marta tezroq kechgan, og‘riq va shish darajasi esa 42% ga kamaygan. Tadqiqot lazer energiyasining biostimulyatsion ta’siri bolalar stomatologiyasida xavfsiz va samarali bo‘lishini ilmiy asoslaydi.

UMUMTALIM MAKTABLARINING BOSHLAGʻINCH SINFLARIDA OʻQUVCHILARNI MUSIQA FANINI OʻQITISH METODIKASI

Gulruh Xayrullayeva — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Maqolada umumta’lim maktablarining boshlangʻich sinflarida musiqa fanini oʻqitishning zamonaviy metodik asoslari, oʻqituvchining pedagogik mahorati, musiqiy idrok va estetik tarbiyaning shakllanishida dars jarayonining ahamiyati tahlil etilgan. Shuningdek, dars samaradorligini oshirishda interfaol metodlardan foydalanish yoʻllari yoritilgan.

КОРРУПЦИЯГА ОИД ЖИНОЯТЛАРДА ЖИНОЯТ СУБЪЕКТИНИНГ ТАСНИФИ

Нурмуҳаммедова Гўзалхон Баҳодировна — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Мазкур мақолада коррупцияга оид жиноятларда жиноят субъектининг таснифи ва унинг ҳуқуқий-амалий аҳамияти атрофлича таҳлил этилган. Муаллиф коррупцион жиноятларнинг аксарият ҳолларда махсус субъект томонидан содир этилиши, жумладан мансабдор шахс, давлат ёки жамоат хизмати билан боғлиқ вазифаларни бажарувчи шахслар иштирокида амалга оширилишини таъкидлайди. Тадқиқотда Россия, Қозоғистон ва Беларусь Республикаси қонунчилиги мисолида коррупция субъектининг ҳуқуқий таърифлари қиёсий таҳлил қилинган.

ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ ЁШ АВЛОДНИ ТЕРРОРИЗМ, ЭКСТРЕМИЗМ ВА БОШҚА ИЛЛАТЛАРДАН ҲИМОЯ ҚИЛИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Мустофақулов Бобур Aсрор ўғли, Икрамов Ортиқжон Равшан ўғли — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг ёш авлодни терроризм, экстремизм ва бошқа иллатлардан ҳимоя қилиш бўйича фаолиятини такомиллаштириш йўллари, ушбу соҳада мамлакатимизда амалга оширилаётган чора-тадбирлар, террориз ва экстремизмни олдини олишда юзага келаётган муаммо ва камчиликлар ҳамда уларнинг ечимлари юзасидан фикр ва мулоҳазалар ёритилган.

ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ ХИЗМАТЛАРИНИНГ ЖАМОАТ ТАРТИБИНИ САҚЛАШ ФАОЛИЯТИНИ, БУ ТУРДАГИ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Мустофақулов Бобур Aсрор ўғли, Тошпўлатов Алибек Улуғбек ўғли — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Ушбу мақолада ички ишлар органлари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси хизматларининг жамоат тартибини сақлаш фаолиятини, бу турдаги ҳуқуқбузарликлар профилактикасини такомиллаштириш йўллари, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ҳизматларининг асосий вазифалари ва жамоат тартибини сақлашла юзага келаётган муаммо ва камчиликлар ҳамда уларнинг ечимлари юзасидан фикр ва мулоҳазалар ёритилган.

PROFILAKTIKA INSPEKTORINING TEZKOR-QIDIRUV XIZMATLARI BILAN HAMKORLIGI

O‘tkir Atajanov , Mahliyo Sitimova — Wed, 22 Oct 2025 00:00:00 +0300

Mazkur maqolada profilaktika inspektorining jinoyatchilikka qarshi kurashishdagi o‘rni, xususan uning tezkor-qidiruv xizmatlari bilan samarali hamkorligi tahlil qilinadi. Profilaktika inspektori faoliyatining huquqiy asoslari, amaliy vazifalari va ularning ichki ishlar organlari tizimidagi o‘zaro aloqasi yoritiladi. Tezkor-qidiruv xizmatlari bilan o‘zaro axborot almashinuvi, profilaktik tadbirlarning rejalashtirilishi va amalga oshirilishidagi muvofiqlik masalalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada, shuningdek, xalqaro tajriba asosida ushbu hamkorlikni yanada takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan. Tadqiqot jinoyatlarning oldini olish, xavfsizlikni ta’minlash va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda profilaktika inspektori hamda tezkor-qidiruv xizmatlari o‘rtasidagi integratsiyalashgan yondashuvning dolzarbligini asoslaydi.