Ushbu maqolada Xalqaro baholash tadqiqotlarida komunikativ kompetentsiyalarini rivojlantirish usullari haqida so’z boradi. Komunikativ kompetentsiya haqida ma’lumotlar berilgan, komunikativ kompetentligini takomillashtirish o‘quvchi nutqini rivojlantirish uchun foydali xususiyatlari yoritilgan.

maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish, ularning kommunikativ ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotda bolalarning nutq rivojlanishiga ta'sir etuvchi omillar, o‘yinlar, muloqot va ertaklar orqali nutqni rivojlantirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Ertak terapiyasi esa bolalarning hissiy va ruhiy holatini yaxshilash, tasavvur va ijodkorlikni rivojlantirishda muhim vosita sifatida e'tirof etiladi. Ushbu ishda ertaklarning tarbiyaviy ahamiyati va bolalar nutqini rivojlantirishdagi o‘rni batafsil tahlil qilinadi.

Maktabgacha taʼlim muassasalarida bolalar nutqini rivojlantirishda asosiy va yetakchi o‘rin tutuvchi jihat bu kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirishdir. Bunda nutqni rivojlantirish jarayoniga innovatsion taʼlim texnologiyalarini tatbiq etish muhimdir. Maqolada bolalar nutqini o‘stirishda qo‘llaniladigan samarali usullarning afzalliklari o‘rganilgan.

Mazkur maqolada o‘qish savodxonligi darslarining adabiy nutqni shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Muallif matn ustida ishlashning bosqichlari, metodik yondashuvlari va bolalarning og‘zaki hamda yozma nutqini rivojlantirishdagi ta’sirini ochib beradi. Dars jarayonida badiiy matnlar asosida so‘z boyligini kengaytirish, nutq madaniyatini oshirish, obrazli fikrlashni rivojlantirish kabi jihatlar yoritiladi. Shuningdek, o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, matnga tanqidiy va tahliliy yondashish ko‘nikmalarini shakllantirishda matn ustida tizimli ishlashning ahamiyati asoslab beriladi. Ilmiy-nazariy qarashlar hamda amaliy tajribalar asosida taklif va tavsiyalar beriladi. Maqola boshlang‘ich ta’lim tizimida adabiy nutqni rivojlantirishga xizmat qiluvchi metodik vositalarni takomillashtirishga yo‘naltirilgan.

Har bir bolaning nutqining rivojlanishi ilk bolalik davridan boshlanadi. Ularning ayniqsa qiziqishlari yuqori darajada bo'lganligi tufayli nutqqa bo'lgan ehtiyojlar oshadi. Shu sababli ham boshdan bolalarning nutqini rivojlantirish orqali boshlangʻich sinfgʻa tayyorlash va nutqni shakillantirish usullarini o'rgatish haqida.

Mazkur maqolada  ona tili darslarida o‘quvchilarning yozish kompetensini rivojlantirish, ularning imlo savodxonligini oshirish, nutqdagi fonetik,  fonologik birliklarning o‘rni, og‘zaki va yozma nutqni o‘stirish, mulohaza, mushohada qilish malaka, munosabat bildirish hamda  tafakkurini, kreativ fikrlash qobiliyatini rivojlantirish bo‘yicha tilshunos, metodist olimlar va psixologlarning ilmiy qarashlari tahlil qilinib, subyektiv munosabatlar bildirilgan.

Ushbu maqolada Xalqaro baholash tadqiqotlarida komunikativ kompetentsiyalarini rivojlantirish usullari haqida so’z boradi. Komunikativ kompetentsiya haqida ma’lumotlar berilgan, komunikativ kompetentligini takomillashtirish o‘quvchi nutqini rivojlantirish uchun foydali xususiyatlari yoritilgan.

Bugungi kunda raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanish o’zining ijobiy samaradorligini ko’rsatmoqda. Shu boisdan ushbu maqolada raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanish orqali maktabgacha yoshdagi bolalarning nutq kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasi haqida fikr-mulohazalar yuritiladi.

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida adabiy nutq kompetensiyalarini shakllantirish jarayonidagi samarali usullar yoritib berilgan. Bugungi kunda ta’lim tizimida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish, ularni mustaqil fikrlashga, o‘z fikrini ravon bayon eta olishga o‘rgatish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, adabiy nutq kompetensiyasini shakllantirish boshlang‘ich sinflardayoq asos solinadigan muhim jarayondir. Maqolada o‘quvchilarning adabiy matnlarni anglash, ifodali o‘qish, personajlarni tahlil qilish, matn asosida yangi voqealar yaratish kabi ko‘nikmalarini rivojlantirish bo‘yicha metodik yondashuvlar keltirilgan. Shuningdek, dramatizatsiya, rolli o‘yinlar, suhbat metodi, vizual vositalardan foydalanish orqali adabiy nutqni boyitish yo‘llari tahlil qilingan. Muallif adabiy materiallar asosida o‘quvchilarning estetik didini shakllantirish, ularda milliy qadriyatlar va insoniy fazilatlarni singdirish imkoniyatlariga ham e’tibor qaratgan. Xulosa sifatida, boshlang‘ich ta’lim bosqichida adabiy nutq kompetensiyalarini rivojlantirish o‘quvchilarning umumiy tafakkuri, nutq madaniyati va ijtimoiy moslashuvchanligini oshirishga xizmat qilishi ta’kidlangan.

AKT (Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari) dan foydalanish orqali og'zaki nutqni rivojlantirish uchun Internet orqali mavjud bo'lgan turli xil vositalar va yangi paydo bo'layotgan Web 2.0 texnologiyalari va ilovalari har xil turdagi o'quv muhitlarida, masalan, masofaviy ta'lim1da qo'llanilishi mumkin.

Ushbu maqola  maktab yoshidagi bolalarning muloqotini o‘rganishga bag‘ishlangan. Unda oila, jamoa ta'sirida bola shaxsining rivojlanish xususiyatlari ko‘rsatilgan. Muloqot ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish, ulardan faoliyatda va undan tashqarida foydalanish tajribasi, nutq qobiliyatlarini rivojlantirish haqida gapiradi; ijtimoiy munosabatlarni, kommunikativ fazilatlarni, his-tuyg‘ularni shakllantirish. Maqolada nutqni rivojlantirish va natijada tabiatdagi va umuman hayotdagi aloqalarni muvaffaqiyatli bilish uchun muloqotning muhimligini isbotlaydi.

Ushbu maqolada aqli zaif o‘quvchilarni bog‘langan nutqni rivojlantirish uchun ertak terapiyasidan foydalanish usuli bayon etilgan. Bu usul orqali o‘quvchilarga hayvoning terapislik ta'siri orqali motivatsiya berish,  aloqalar va ijodiy hislarni rivojlantirishga yordam berish, shu bilan birga  shaxsiy fikrlarini, hissiyotlarini va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga ko‘maklashishi xaqida so’z yuritilgan. Terapevtik foydalanishning afzalliklariga alohida e'tibor berilgan, ertaklar va biblioterapevtik jarayonning samaradorligi uchun eng muhim funktsiyalar taqdim etilgan.

Zamonaviy ta'lim tizimida o'quvchilarda kerakli kompetensiyalarni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Bu kompetensiyalar orasida tinglab tushunish qobiliyati muhim o'rin tutadi, chunki bu kompetensiya faqatgina eshitilgan materialni anglash, balki uni tahlil qilish, baholash va o'z fikrlarini shakllantirishga ham qaratilgan. Tinglab tushunish qobiliyati o'quvchilarning umumiy bilim olish jarayonini yaxshilashga yordam beradi, ularning muloqot ko'nikmalarini rivojlantiradi va o'z-o'zini ifoda etish qobiliyatini oshiradi. Tinglab tushunish, bir tomondan, nutqni eshitish va anglashdan iborat bo'lsa, boshqa tomondan, bu faol jarayon bo'lib, o'quvchi o'z fikrlarini tashkil etish, ularga asoslantirish va yangi bilimlarni egallashda muhim rol o'ynaydi. O'quvchilarning tinglab tushunish qobiliyatini rivojlantirish, o'z navbatida, ularning tanqidiy fikrlash qobiliyatini, tafakkurini va dunyoqarashini kengaytiradi. Shu sababli, ta'lim jarayonida tinglab tushunish kompetensiyasini shakllantirish nafaqat o'quvchilarni ilmiy bilimlar bilan ta'minlash, balki ularda kommunikativ qobiliyatlarni ham rivojlantirishni maqsad qiladi.

Ushbu maqolada nutq uning  og’zaki va yozma shakli ,og’zaki va yozma nutqning turlari, og’zaki nutqning xususiyatlari, og’zaki nutqni rivojlantirish usullari va metodlari batafsil yoritilgan.O’quvchilarning og’zaki nutqini rivojlantirishga oid metodlar amalda sharhlab berilgan.

Mazkur maqolada Abdulla Avloniy qalamiga mansub “Turkiy Guliston yoxud axloq” asarining umumta’lim maktablarida, xususan, boshlang‘ich sinflarda o‘quv-tarbiyaviy jarayonlarda amaliy qo‘llash imkoniyatlari tahlil etilgan. Shu bilan birga, asar parchalari asosida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish, fikrlash madaniyatini o‘stirishga qaratilgan metodik tavsiyalar berilgan. Maqolada, shuningdek, asarning hozirgi ta’lim talablari va kompetensiyalariga uyg‘unligi, pedagogik-psixologik jihatdan qanday foydalanish mumkinligi ham ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan.

tezisda maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish muammosi ko'rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar tushunchasini ochib beriladi, ularning tuzilishini tavsiflaydi. Tajriba shuni ko'rsatadiki, maktabgacha yoshdagi bolalar guruhlarida raqamli texnologiyalardan foydalanish dasturini ishlab chiqish va kiritish ularning nutqini rivojlantirish darajasini oshiradi.

Rivojlanish jarayonida bola oldingi avlod odamlari tomonidan yaratilgan narsalar va hodisalar dunyosi bilan alohida munosabatda bo‘ladi.  Bola insoniyatning barcha yutuqlarini faol o‘zlashtiradi.  Bu ob’ektlar dunyosini, shuningdek, ular bilan sodir bo‘ladigan harakatlarni, tilni, shaxslararo munosabatlarni, motivatsiyani rivojlantirishni, qobiliyatlarni rivojlantirishni, kattalarning bevosita yordamini talab qiladi.  Asosan, aynan shu davrdan boshlab bolaning mustaqil faoliyati sa boshlaydi. Bog‘cha yoshidagi bolalarni tarbiyalash - ularning murakkab harakatlarini takomillashtirish, asosiy gigiena, madaniy va mehnat ko‘nikmalarini rivojlantirish, nutqni rivojlantirish, ijtimoiy axloq va estetik didning birinchi kurtaklarini shakllantirish davri.  Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga musiqa o‘rgatishning o‘ziga xos xususiyatlari va ahamiyati muhokama qilinadi.

Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim tizimida logopedik va defektologik yondashuvlarning ahamiyati yoritilgan. Unda alohida ehtiyojga ega bolalarni o‘qitishda logoped-pedagoglarning o‘rni, ularning metodik ishlari va nutqiy rivojlanishga oid texnologiyalar ta’lim sifatini oshirishdagi asosiy omil sifatida ko‘rsatiladi. Shuningdek, logopedik xizmatlarning samaradorligini oshirish, zamonaviy pedagogik metodlardan foydalanish va individual yondashuvni kuchaytirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Ushbu maqola orqali eshitishida nuqsoni bo’lgan bolalarning kasallik tarixi. Karlar va qisman kar bo’lib qolgan bolalar.eshitishida nuqsoni bor bolalarning nutqini rivojlantirish, nutqni harakatga keltiruvchi analizator eshituv analizatori bilan mahkam bog‘langan holda ishlaydi, eshituv analizatorining rivojlanish darajasi esa ko‘p jihatdan talaffuzga bog‘liq. Bola nutqining o‘sib borishi tovushlar talaffuzini kabi tomonlarini rivojlantirish usullari haqida ma’lumotlar yoritib o’tilgan.