Universal Index Library of Science and technology in the modern world

Ushbu maqolada mikrobiologiyada keng qo‘llaniladigan Gram bo‘yash usuli, uning ahamiyati va gramm musbat hamda gramm manfiy bakteriyalar o‘rtasidagi morfologik, biokimyoviy va tuzilma jihatidan farqlar yoritilgan. Gram bo‘yash usuli bakteriyalarni differensial ajratishda asosiy bosqichlardan biri hisoblanadi. Bu usulning mohiyati, bosqichlari hamda amaliy ahamiyati talaba nuqtai nazaridan tahlil qilingan.

Ushbu maqolada nutq kamchiligi mavjud aqli zaif o’quvchilarni psixologik hamda pedagogik qo’llab-quvvatlash qay darajada ahamiyatli ekanligi, psixologo-pedagogik qo’llab-quvvatlash usullari bayon etilgan. Bunday jarayonni amalga oshirishda olib boriladigan ishlar ketma-ketligi ochib berilgan. Shuningdek, aqli zaif o’quvchilar nutqini rivojlantirishda pedagogik hamda psixologik tavsiyalar berib o’tilgan.

В статье рассматривается влияние параметров буровзрывных работ (БВР), физико-механических свойств горных пород и характеристик взрывчатых веществ (ВВ) на эффективность дробления в условиях глубоких карьеров. Представлены эмпирические зависимости, описывающие изменение плотности, размеров естественной отдельности и модуля Юнга пород с увеличением глубины залегания. Предложена классификация массивов по степени трещиноватости, основанная на средних размерах блоков и распределении крупной отдельности, и сформулирована математическая модель, учитывающая влияние этих факторов на гранулометрический состав после взрыва. Полученные результаты позволяют прогнозировать эффективность взрывных работ и оптимизировать параметры БВР для снижения затрат энергии на разрушение массива.

The present work deals with the socio-economic efficiency of the development of transport service in the Qashqadaryo region of Uzbekistan in 2024-2025 from the regional model perspective. The study shows the importance of transport for economic performance, social accessibility and institutional reform in a transitional setting. Evidence is found that investment in transport services brought about tangible gains in employment generation, access to rural areas, and contribution to the regional GDP from the transport sector. The growing use of information and communications technology in the region, the increasing involvement of the private sector in these sectors, and the emergence of new public sector investment in these areas can further illustrate that regional efforts are increasingly oriented toward national modernisation.

Neftni qayta ishlash sanoatining murakkab texnologik jarayonlarini samarali boshqarish va optimallashtirishda intellektual boshqarish tizimlarining rolini oshirish zarur. Bu esa neftni qayta ishlashning zamonaviy talablariga javob beradigan, jarayonlarning texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini yaxshilashga va ekologik xavflarni kamaytirishga qaratilgan intellektual boshkaruv tizimini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish imkonini beradi.

изучить морфологические особенности поражения суставных и околосуставных тканей у детей с ювенильным идиопатическим артритом (ЮИА) и установить закономерности гистологических изменений в зависимости от формы и длительности заболевания.

Распространенность сенсоневральной тугоухости среди детского населения составляет 1-3 случая на 1000 новорожденных, при этом у 70-80% детей с данной патологией отмечаются нарушения координации различной степени выраженности. Координаторные расстройства существенно ограничивают физическое и психомоторное развитие ребенка, влияют на формирование навыков самообслуживания и социальную адаптацию.

На обогатительных фабриках АГМК перерабатываются полиметаллические руды, содержащие благородные металлы, такие как золото и серебро.

Maqolada polietilentereftalat (PET) chiqindilarini utilizatsiya qilish asosida qimmatbaho komponent – plastifikator olish texnologiyasining ilmiy asoslari va amaliy jihatlari bayon etilgan. Tadqiqotda PET chiqindilarining fizik-kimyoviy xossalari tahlil qilinib, aminospirtlar aralashmasi yordamida aminolitik degradatsiya jarayoni olib borildi. Olingan oligomerlar va plastifikator mahsulotlari zamonaviy fizik-kimyoviy usullar yordamida tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ishlab chiqilgan texnologiya PET chiqindilarini qayta ishlash samaradorligini oshiradi, ekologik muammolarni kamaytiradi va polimer sanoatida amaliy qo‘llanilishi mumkin.

Maqolada ayollarning shaxs va oilaning axloqiy asoslarini rivojlantirishdagi ahamiyati,ularning bugungi kunda jamiyatimizda va jamiyatimizning poydevori bo’lgan oilada tutgan o’rni haqida so’z boradi.Shuningdek ushbu maqola ayollarning bugungi kunda oiladagi tarbiyaviy RO 'Lini takomillashtirish  va mustahkamlashga qaratilgan.

The article discusses the concept, principles, and importance of a balanced diet for maintaining human health. It describes the main components of nutrition, the role of proteins, fats, carbohydrates, vitamins, and minerals, as well as the physiological norms of nutrition for various groups of the population. The article also highlights the negative consequences of an unbalanced diet and presents modern approaches to promoting healthy eating.

Foodborne diseases remain a global health concern, with bacterial pathogens playing a major role in outbreaks and sporadic cases of food poisoning. Among the most significant agents are Salmonella spp., Clostridium botulinum, Proteus spp., and Staphylococcus aureus. These microorganisms are characterized by distinct pathogenic mechanisms, ranging from enterotoxin production to invasive disease, leading to diverse clinical outcomes from mild gastroenteritis to life-threatening systemic intoxications. This review highlights the epidemiology, pathogenesis, clinical manifestations, diagnostic approaches, treatment strategies, and preventive measures related to these four key pathogens.

The analysis of the literature data on the use of modern organizational technologies for the prevention of hypertension is carried out. The basic principles and stages of diagnosis of this pathology, risk groups for the development of arterial hypertension, and features of the organization of preventive programs are considered. The basic principles of the application of the blood pressure selfmonitoring system in organizations and public places are considered.

maqola assertivlik o‘z-o‘rnini, o‘z fikrini hurmat bilan izhor eta olish, chegaralarni belgilash muhimligini  o‘quvchilarda assertiv xulq-atvorni shakllantirishga qaratilgan pedagogik texnologiyalarni , rolli oʻyinlar, muloqot mashqlari, kognitiv-xulqiy yondashuv elementlarini integratsiyalash, guruh jihatdan qo‘llab-quvvatlash va reflektiv jurnal yuritishni o‘z ichiga oladi.

Пневмония оъпка инфекциясининг турли шаклларида намоён боъладиган касаллик боълиб, унинг турлари этиологияга (бактериал, вирусли, фунгал), сабаблари эса патогенлар ва хавф омилларига богълиқ. Мақола касаллик турларини, сабабларини ва замонавий даволаш усулларини батафсил таҳлил қилади, шу жумладан антибиотиклар, антивирал дорилар ва симптоматик ёрдамни. Ўзбекистон контекстида маҳаллий эпидемиология ва адабиётлар асосида ёритилган бўлиб, тиббиёт мутахассислари учун амалий тавсиялар берилади.

Ushbu maqolada zamonaviy global jarayonlar kontekstida Yangi O‘zbekistonning shakllanishi, rivojlanish yo‘nalishlari va xalqaro maydondagi o‘rni tahlil qilinadi. Unda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligida olib borilayotgan islohotlar, “Inson qadri uchun” tamoyiliga asoslangan yangi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy yondashuvlar yoritiladi. Shuningdek, mamlakatning xalqaro hamkorlikda erishayotgan yutuqlari, barqaror taraqqiyot sari intilishi, raqamli transformatsiya, ekologik muammolar yechimi va yoshlarga e’tibor masalalari ham tahlil qilinadi. Maqola zamonaviy dunyoda O‘zbekistonning o‘ziga xos milliy manfaatlarini saqlagan holda ochiqlik, barqarorlik va taraqqiyot sari olib borayotgan harakatlarini aks ettiradi.

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim tizimida yuz berayotgan o‘zgarishlar, xususan, raqamli texnologiyalarning jadal joriy etilishi, masofaviy ta’lim shaklining ommalashuvi va “hayot davomida ta’lim” konsepsiyasining rivoji fonida pedagogik paradigmalar mazmunining o‘zgarishi tahlil etilgan. An’anaviy-konservativ, ratsionalistik, gumanistik, ezoterik, ilmiy-texnik, noindistitutsional kabi asosiy paradigmalar ko‘rib chiqilib, ularning asosiy tamoyillari, ustuvorliklari va ta’lim jarayoniga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy ta’limda insonparvarlik, individuallashtirish, axborotlashtirish, kompyuterlashtirish, uzluksizlik kabi yo‘nalishlarning ustuvor ahamiyat kasb etayotgani asoslab berilgan. Maqola pedagogik paradigma o‘zgarishlarini chuqur anglash, yangi ta’lim texnologiyalarini tatbiq etish zaruratini asoslab beradi.

This paper examines the comparative features of machine and human translation of English scientific articles into Uzbek. The study highlights semantic accuracy, terminological precision, and stylistic adequacy as the central points of evaluation. Drawing on international scholarship and Uzbek research, the analysis shows that machine translation provides speed and accessibility, yet struggles with terminological and contextual nuances. Human translation ensures academic reliability and stylistic cohesion, though it requires more time and resources. The paper argues for a hybrid approach in which machine systems are used for draft preparation, while human translators refine and standardize final versions. This model enhances the quality of Uzbek academic discourse and accelerates the integration of global knowledge.

In the era of globalization, fostering dialogue among diverse cultures has become one of the most important tasks facing humanity. The rapid exchange of information and ideas across borders has made mutual understanding more valuable than ever before. Although academic conferences are primarily organized to exchange knowledge, they also play a crucial role in deepening cultural connections and strengthening international cooperation.

Maqolada davlat budjeti va budjetdan tashqari mablag‘lar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikning mohiyati, ularning iqtisodiy tizimdagi o‘rni hamda moliyaviy resurslardan samarali foydalanish yo‘llari tahlil qilinadi. Shuningdek, respublikamizda budjetdan tashqari mablag‘larni boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish hamda ularni davlat moliyasining barqaror manbaiga aylantirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada hudlardagi ishlab chiqarish korxonalarining iqtisodiy samaradorligini oshirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Mavzu doirasida iqtisodiy samaradorlik tushunchasi, uni oshirish omillari va dolzarb muammolar ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijalari asosida korxonalarda innovatsion texnologiyalarni joriy etish, zamonaviy axborot tizimlarini qo‘llash, moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish, kadrlar salohiyatini oshirish va hududiy infratuzilmani yaxshilash orqali samaradorlikni oshirish imkoniyatlari aniqlanib, amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Maqola hududiy iqtisodiyotni rivojlantirish va milliy raqobatbardoshlikni mustahkamlashga qaratilgan tadqiqotlar uchun foydali bo‘ladi.

So‘nggi yillarda real vaqt rejimidagi ma’lumotlarni tahlil qilish va ularni vizual ko‘rsatish tizimlariga talab keskin oshdi. Fintech, IoT, transport monitoringi va kiberxavfsizlik kabi sohalarda soniyasiga millionlab hodisalar (events) hosil bo‘ladi. Ammo mavjud BI tizimlar (Tableau, PowerBI, Grafana) bu hodisalarni oqim shaklida vizual ko‘rsatishda kechikish (latency) va resurs isrofi muammolariga duch keladi. Shu bois, delta-based rendering — ya’ni faqat o‘zgargan ma’lumot segmentlarini yangilash konsepsiyasiga asoslangan yangi yondashuv ishlab chiqish dolzarb hisoblanadi.

Maqolada sun’iy intellekt (SI) va avtomatlashtirish texnologiyalarining inson resurslarini boshqarish (HRM) jarayonlariga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqotda AI texnologiyalari yordamida xodimlarni tanlash, motivatsiya, malaka oshirish va ish samaradorligini baholash jarayonlarida yuz berayotgan innovatsion o‘zgarishlar yoritilgan. Shuningdek, avtomatlashtirishning kadrlar boshqaruvi samaradorligiga, mehnat unumdorligiga va strategik qaror qabul qilish jarayonlariga ta’siri baholangan.

Neft va gaz sanoatida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish doimo dolzarb masala bo‘lib kelgan. Quduqlarning mahsuldorligini uzoq muddat davomida yuqori darajada ushlab turish uchun turli texnologik yechimlar ishlab chiqilgan. Shulardan biri – yon stvol ochish (зарезка бокового ствола) texnologiyasi bo‘lib, u mavjud quduqlarda qo‘shimcha yon stvol ochish orqali qatlamning yangi qismiga chiqish imkonini beradi.

Maqolada avtomobil yoʻllari sohasida maʼmuriy¬huquqiy boshqaruvning xorij tajribasi huquqiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Rossiya Federatsiyasi, Yevropa Ittifoqi va boshqa mamlakatlar tajribasidan yoʻl infratuzilmasini tenderlar, konsessiya shartnomalari va davlat nazorat mexanizmlari orqali boshqarish modellari oʻrganilgan. Maqolada yoʻl infratuzilmasida davlat nazorati bilan xususiy operatorlarning vazifalarini ajratish, tenderni ochiqlik bilan tashkil qilish va shartnomada huquqiy kafolatlar kiritish muhimligi taʼkidlangan. Xorij tajribasining Oʻzbekiston sharoitiga tatbiq etilishi uchun maʼmuriy-huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish boʻyicha takliflar ilgari surilgan. Ushbu tahlil davlat va xususiy sheriklik madaniyatini rivojlantirish, yoʻl infrastrukturasi loyihalarida huquqiy muammolarni bartaraf etish maqsadida amaliy qiymatga ega.

Axborot texnologiyalarining tez sur'atlarda rivojlanishi, inson hayotining barcha jabhalariga ta'sir ko‘rsatmoqda. Bunday o‘zgarishlar, albatta, jinoyatchilik sohasida ham o‘z aksini topmoqda. Axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlar, masalan, internet orqali firibgarlik, kiberhujumlar, shaxsiy ma'lumotlarni o‘g‘irlash va boshqa ko‘plab jinoyatlar, zamonaviy jamiyatda jiddiy muammolarga aylanishi mumkin. Shu sababli, prokuratura organlari axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashda o‘z faoliyatini yanada kuchaytirishi lozim.

Qadoqlash qishloq xo'jaligini etkazib berish zanjirida muhim rol o'ynaydi. Bu mahsulotlarni jismoniy shikastlanishdan, mikroblar bilan ifloslanishdan va namlikni yo'qotishdan himoya qiladi, shu bilan birga saqlash muddatini uzaytiradi, o'rim-yig'imdan keyingi yo'qotishlarni kamaytiradi va tovar qobiliyatini yaxshilaydi. Ko'pincha bir marta ishlatiladigan plastmassaga bog'liq bo'lgan an'anaviy qadoqlash ifloslanish va cheklangan biologik parchalanish tufayli ekologik muammolarni keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, an'anaviy qadoqlash, ayniqsa, meva, sabzavot va sut mahsulotlari kabi tez buziladigan qishloq xo'jaligi mahsulotlari uchun saqlash va tashish paytida sifatni saqlab qolish uchun ba'zan etarli emas.

Дефицит витамина D в сыворотке крови повышает риск преэклампсии (ПЭ). Цель исследования: оценить обеспеченность витамином D и изучить течение беременности у женщин с ПЭ.

Ushbu tezisda Buxoro shahridagi madrasalar tarixiy taraqqiyoti, ularning jamiyat ma’naviy hayotidagi o‘rni hamda o‘quv jarayonining o‘ziga xos xususiyatlari yoritilgan. Maqolada o‘rta asrlardan boshlab Buxoro ta’lim maskanlarining tashkil topishi, ularning moddiy manbalari, dars jarayonlari va mashhur tadqiqotchilarning Buxoro madrasalari haqidagi fikrlari tahlil qilinadi. Shuningdek, Buxoro madrasalarining ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasi, ularning me’moriy tuzilishi va ijtimoiy ahamiyati haqida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot natijasida Buxoro qadimdan ilm va ma’rifat markazi sifatida shakllanganini ko‘rish mumkin.

The financial market plays an important role in investment activities, risk management and optimal allocation of capital resources in modern economic systems. This article deeply studies the theoretical and practical aspects of making effective financial decisions based on financial market analysis. The main goal of the study is to determine the effectiveness of the analysis of various segments of the financial market (stock market, bond market, currency market, derivatives market) in making financial decisions for investors, companies and financial institutions.

Narx bozor mexanizimlarining muhim tarkibiy unsurlaridan biridir. U O’zining vazifalari orqali barqaror iqtisodiyotning shakillanishi hamda samarali amal qilishiga, bozor muvozanatining ta’minlanishiga, milliy daromadga, iqtisodiyotning turli tarmoq va sohalariga, xo’jalik yurituvchi sub’yektlari bo’yicha taqsimlanishiga, aholining ijtimoiy jihatdan himoya qilinishiga sharoit yaratadi. Shuningdek, u ishlab chiqaruvchilarni rag’batlantirib, sog’lom raqobat muhitining yaratilishiga kata muhit yaratadi. Ushbu tezisda biz bozozr mexanizimi va narxning shakillanishini ko’rib chiqamiz.

Ushbu mаqоlаdа mini quyоsh-shаmоl stаnsiyаlаri yоrdаmidа хоnаdоnlаrning energetik mustаqilligini tа’minlаsh imkоniyаtlаri tаhlil qilinаdi. Maqolada shamol-quyosh gibrid elektr stansiyalar haqida yoritilgan. Gibrid stansiyaning ish jаrayonlari va qanda  holatda gibrid stansiya qurish mumkinligi va aholi eхtiyojiga qarab turli quvvаtlarda shamol-quyosh gibrid elektr stansiyalarni o’rnatish mumkinligi to’g‘risida yoritilgan.

Maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotida barqaror o‘sishni ta’minlash jarayonida fiskal siyosatning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Davlat budjeti, soliqlar, byudjet xarajatlari hamda ularning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri yoritilgan. Shuningdek, so‘nggi yillarda mamlakatda amalga oshirilayotgan fiskal islohotlar, ularning natijalari va istiqbollari tahlil etilgan.

Энергетика сектори иқтисодий ўсиш, экологик ҳимоя ва глобал бозорлар орасидаги муносабатлардан таъсирланади. Нархлар динамикаси — энергетика бозори учун муҳим иқтисодий кўрсаткич бўлиб, энергия таъминоти, экологик сиёсатлар, валюта курси ва халқаро вазиятдан келиб чиқиб ўзгариб боради. Энергетика секторининг нархларини моделлаштириш ва прогнозлаш, унинг ўзгаришларини аниқлашга ва иқтисодий таҳлилларни шакллантиришга ёрдам беради.

Madaniy konnotatsiya — bu so‘z, obraz yoki ifodaning lingvistik ma’nosi bilan bir qatorda, muayyan milliy, tarixiy yoki madaniy kontekstda qo‘shimcha ma’no va emotsional qiymat kasb etishidir. U adabiy matnda xalqning dunyoqarashi, qadriyatlari va mentalitetini ifodalovchi eng muhim semantik qatlamlardan biridir.

Ushbu maqolada zamonaviy kompozitsion, lokbo‘yoq va rezina materiallarining kimyoviy tarkibi, ularning sanoatdagi ishlab chiqarish texnologiyasi, fizik-kimyoviy xususiyatlari va amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Maqolada ushbu materiallarning afzalliklari, ishlab chiqarish jarayonida energiya tejamkorlik va ekologik xavfsizlik tamoyillarini qo‘llash masalalari yoritilgan. Shuningdek, polimer kimyosi yutuqlarining sanoat texnologiyalarida tutgan o‘rni va istiqbollari ham ko‘rib chiqiladi.

Mazkur tezisda O‘zbekiston sharoitida ayollar tadbirkorligini kuchaytirishda oilaviy biznesning o‘rni, afzalliklari, duch kelinadigan muammolari va ularni hal etish yo‘llari tahlil qilinadi. Tezisda, bir tomondan, oilaviy biznes ayollarga moliyaviy mustaqillik, ish-oila muvozanati, ko‘nikmalar rivojlanishi kabi imkoniyatlar yaratishi; ikkinchi tomondan, moliyaviy cheklovlar, bozor muammolari, raqamli savodxonlik yetishmovchiligi kabi to‘sqinliklar mavjudligi ko‘rsatib o‘tiladi. Ularning bartaraf etilishi uchun davlat siyosati, kredit qo‘llab-quvvatlash, trening va grant tizimlari hamda raqamli platformalardan foydalanish kabi mexanizmlar taklif qilinadi.

Maqolada Sidqiy Xondayliqiy ijodi shaxsiyati bilan boĝlab talqin qilingan va uning asarlarida namoyon bòlgan  ijtimoiy-siyosiy hayot voqeyliklari tòlaligicha aks ettirishga harakat qilindi.

Ushbu maqolada oiladagi psixologik salomatlik borasida turli psixoanalitik maktablarning yondashuvlari qisman keltirib o‘tiladi. Oila a’zolarning shaxs taraqqiyoti, aynan shu faktorning oiladagi psixik salomatlik darajasini belgilab berishi hamda shaxsiyat shakllanishi va taraqqiyoti borasidagi savollarga ilk bolalik davrini o‘rganish orqali javob topish mumkinligi mavzusiga to‘xtalib o‘tamiz.

Ushbu tezisda o‘qituvchilar faoliyatida stress omillarining kasbiy so‘nish (professional burnout) holatiga ta’siri psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari o‘qituvchilarda stressning kuchayishi kasbiy motivatsiyaning pasayishiga, emotsional charchoqqa va shaxslararo munosabatlarda sovuqlikka olib kelishini ko‘rsatadi.