Ushbu maqolada musiqaning imkoniyati cheklangan bolalar bilan ishlashdagi ahamiyati o‘rganilgan va quyidagi tahlillarga asoslanilgan: a) musiqa va imkoniyati cheklangan bolalar o‘rtasidagi bog‘liqlik; b) musiqiy terepiyaning maqsadi; c) imkoniyati cheklangan bolalarning biopsixologik va aqliy rivojlanishida musiqaning ta’siri; d) imkoniyati cheklangan bolalarni o‘qitishda musiqa va musiqiy asboblar chalishni o‘rganishning zaruriyati va boshqalar.

Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan bolalarni taʼlim jarayoniga jalb etish, imkoniyati cheklangan bolalar uchun taʼlim rivojlanishining tarixiy jihati, inklyuzivlik tamoyillari va uning mazmun-mohiyati, yuqori tashkilotlarning bu boradagi fikrlari va mamlakatimizda inklyuziv taʼlimni rivojlantirish chora-tadbirlari, qabul qilingan qonun xujjatlari haqida soʻz boradi.

Ushbu maqolada Yangi O‘zbekistonda imkoniyati cheklangan bolalar bilan ishlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning mohiyati, mazmuni va ahamiyati tahlil qilinadi. Imkoniyati cheklangan bolalarni qo‘llab-quvvatlash uchun qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar, amalga oshirilayotgan innovatsion loyihalar va ta’lim tizimidagi yangiliklar bayon qilinadi. Shuningdek, inkluziv ta’limning rivojlanishi hamda maxsus ta’lim muassasalarining roliga e’tibor qaratiladi.

Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o’quvchilarga “ko’rsatkichli funksiya” mavzusini interfaol metodlar asosida o’qitish metodikasi haqida fikr yuritiladi.

Maqolada imkoniyati cheklangan bolalarning ta'limga jalb qilinishi uchun zarur bo‘lgan sharoitlar, uslublar va texnologiyalar ko‘rsatilgan. Maqola, shuningdek, inkluziv ta'limni amalga oshirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan o‘qituvchilarni tayyorlash, pedagogik yondashuvlarni moslashtirish, maxsus texnologiyalar va yordamchi vositalardan foydalanish kabi jihatlarni ham muhokama qiladi. Bunda ta'limda texnologiyalarning roli, maxsus dasturlar va ilovalar yordamida o‘quvchilarning ehtiyojlariga moslashish muhimligi ta'kidlanadi. Maqola umumiy ta'lim tizimida imkoniyati cheklangan bolalar uchun o‘zgarishlarni amalga oshirish va inkluziv ta'limni kengaytirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi.

Mazkur maqolada Oʻzbekistonda imkoniyati cheklangan bolalar uchun inklyuziv taʼlimni joriy etish, milliy qonunchilik va davlat siyosati doirasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, mamlakatdagi mavjud muammolar,  pedagog kadrlar tayyorlash, Maqola yakunida inklyuziv taʼlimni kengaytirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan. Ushbu tadqiqot natijalari imkoniyati cheklangan bolalarning teng huquqli taʼlim olishlarini taʼminlashda amaliy ahamiyatga ega.

Ushbu maqolada hozirgi kunda imkoniyati cheklangan bolalarning ta'lim-tarbiya olishlari uchun qilinayotgan ishlar, inklyuziv ta'lim va bu ta'lim to'g'risidagi qabul qilingan qonun va bu borada bugungi kundagi muammo va kamchiliklar, imkoniyati cheklangan bolalarning ta'limiy marshrutini tashkil etish bosqichlari haqida so'z yuritilgan.

В качестве первого звена системы непрерывного образования в нашей стране определяются работа и приоритетные направления по дальнейшему совершенствованию системы дошкольного образования. Мы знаем, что сегодня делается упор на равные права в образовании семей с особыми потребностями и их детей-инвалидов, их социализации в обществе. В то время, когда сфера образования стремительно развивается, продвигается работа, направленная на интеграцию образования детей с особыми потребностями и инклюзивного образования. Семьи с особыми потребностями, дети с ограниченными возможностями и эффективная реализация инклюзивного образования в обществе, недаром первое звено непрерывного образования начинается с дошкольного образования. В дошкольных образовательных организациях продвигаются вопросы приема детей с особыми потребностями и ограниченными возможностями, оздоровления и обучения их наравне со здоровыми детьми.

Mazkur maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilarning ta’lim-tarbiya jarayonini samarali tashkil etishda pedagog va ota-ona hamkorligining ahamiyati yoritiladi. Imkoniyati cheklangan bolalar o‘quv jarayonida ko‘proq e’tibor va maxsus yondashuvni talab qilganligi sababli, ularning ta’lim-tarbiyasini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun pedagog va ota-ona o‘rtasida o‘zaro ishonchli hamkorlikni shakllantirish muhimdir. Ushbu hamkorlik o‘quvchining individual ehtiyojlarini aniqlash, moslashtirilgan ta’lim rejalarini ishlab chiqish va ularni amalda qo‘llashda hal qiluvchi omil sifatida namoyon bo‘ladi. Maqolada ota-ona va pedagog o‘rtasidagi muloqotni mustahkamlashning nazariy asoslari va amaliy yo‘nalishlari tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan insonlardagi nomukammallik tuygʻusi, ular duch keladigan turli ruhiy muammolar, yuz berishi mumkin boʻlgan suitsidal xulq-atvor tahliliga bagʻishlangan tadqiqot natijalari va imkoniyatlari cheklangan shaxslarda oʻtkazilgan shaxs xususiyatlari aniqlash savolnomasi tahlili yoritilgan.

Ushbu maqolada nogironligi bo‘lgan ya’ni imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyatdagi o‘rni va jamiyatda shaxs sifatida ko‘rilishi kerakligi , shuningdek, ularga berilayotgan e’tibor va yaratilayotgan shart-sharoitlar haqida bayon etilgan.

Mazkur maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilarni o‘qitishda multimediya vositalaridan foydalanishning samarali usullari tahlil qilinadi. “Texnologiya” fanida qo‘llash imkoniyatlari, amaliy misollar, jadval va grafiklar asosida o‘quvchilarning bilim o‘zlashtirish jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqola kichik maktab yoshidagi imkoniyati cheklangan bolalar uchun nomoddiy madaniy merosdan foydalanishning psixologik yordamdagi ahamiyatiga bag‘ishlangan boʻlib, unda nomoddiy madaniy meros elementlari (musiqa, ertaklar, raqslar) bolalarning ruhiy barqarorligi va ijtimoiy faolligini rivojlantirishda qanday rol o‘ynashi haqida yozilgan.

Ushbu maqolada Yangi Oʻzbekistonda imkoniyati cheklangan bolalar bilan olib borilayotgan ijtimoiy pedagogik faoliyatning mazmuni va mohiyati ularning toʻlaqonli hayot kechirishiga, jamiyatga integratsiyasiga va shaxs sifatida rivojlanishiga qaratilgan. Ushbu faoliyatning samaradorligini oshirish uchun doimiy ravishda takomillashtirish, innovatsion yondashuvlarni qoʻllash va barcha darajadagi manfaatdor tomonlarning faol ishtiroki zarurligi yoritilgan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda imkoniyati cheklangan bolalar uchun inklyuziv ta’lim tizimining hozirgi holati, mavjud imkoniyatlar va duch kelinayotgan muammolar tahlil qilinadi. Ta’limda inklyuziya konsepsiyasining rivojlanishi, davlat tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar, maktablar va o‘qituvchilar faoliyati ko‘rib chiqiladi.

Ushbu tezisda imkoniyati cheklangan bolalar uchun samarali inklyuziv ta'limni tashkil etishning asosiy shartlari tahlil qilinadi. Inklyuziv ta'lim – bu barcha bolalarga, jumladan, maxsus ehtiyojlarga ega bo‘lgan bolalarga ham, umumiy ta'lim tizimida teng imkoniyatlar yaratishga qaratilgan ta'lim yondashuvidir. Samarali inklyuziv ta'limni ta'minlash uchun bir qator pedagogik, ijtimoiy va tashkiliy shartlar mavjud. Tezisda bu shartlar o'qituvchining malakasi, ta'lim resurslari, o'quvchilarning individual ehtiyojlariga moslashuvchan yondashuvlar va inklyuziv maktab muhiti yaratishni o'z ichiga oladi. Shuningdek, inklyuziv ta'limni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun davlat siyosati, jamiyatdagi ijtimoiy me'yorlar va ota-onalarning faol ishtiroki haqida ham muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan kasb hunar maktabi talabalarni axborot vositalaridan to‘g‘ri foydalanish madaniyatini shakllantirishga doir muhim ma’lumotlar berilgan. Axborot vositalari, jumladan televidenie, radio, gazeta va internetning o‘quvchi yoshlar ongiga ta’siri, ularning mazmuni, turli g‘oyalar va qarashlar, yoshlar ongida milliy mentalitetga to‘g‘ri kelmaydigan yot g‘oyalarni paydo qilishga sabab bo‘lmoqda, shu sababdan, axborot vositalaridan to‘g‘ri foydalanish madaniyatini shakllantirish zamon talabidir.

Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida inklyuziv ta’limning pedagogik asoslari, uning maqsadi, tamoyillari va metodologik yondashuvlari yoritilgan. Inklyuziv ta’limning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, imkoniyati cheklangan bolalar uchun yaratilgan shart-sharoitlarning ahamiyati va ularni ta’lim jarayoniga muvaffaqiyatli integratsiyalashuv mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Shu bilan birga, pedagoglarning kasbiy malakasini oshirish, o‘quv jarayonini individual yondashuvlar asosida tashkil etishning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Maqola inklyuziv ta’limni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalarni ham o‘z ichiga olgan.

Ushbu maqolada maxsus ta'lim sharoitlari nogiron o’quvchilarni muvaffaqiyatli kasbiy tayyorlash uchun asos sifatida ekanligi haqida fikr
yuritiladi.

Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan foydalanuvchilar uchun  faoliyat yuritayotgan kutubxonalar tarixi, faoliyati xaqida ma’lumotlar keltirilgan. Мaqolada keltirilgan maxsus kutubxonalar fondini Brayil shreftidagi kitoblar va audiyo resurslar bilan boyitib turiladi. Bunday kutubxonalarni avtomatlashtirish yanada samarali bo‘lishi ko’rsatib o‘tilgan.

Ushbu maqola geografiya fanini o‘qitishning o‘ziga xos xususiyatlarini va bolalarning atrofdagi dunyoni idrok etish xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim jarayonini tashkil etish bilan bog‘liq asosiy muammolarni ko‘rib chiqadi. Imkoniyati cheklangan bolalar uchun geografiya darslarida ko‘rgazmali qurollardan foydalanishning uslubiy usullari tahlil qilinadi, didaktik material bilan ishlash tajribasi bayon qilinadi.

Ushbu maqolada Paraolimpiya sport musobaqalarida erishilgan natijalar tarixi tahlil qilinadi. Maqola Paraolimpiya harakatining paydo bo'lishidan to hozirgi kungacha bo'lgan davrdagi eng muhim yutuqlar va voqealarni o‘rganadi. Paralimpiyachilar tomonidan qo‘lga kiritilgan tarixiy natijalar nafaqat sport, balki ijtimoiy hayotda ham inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘lganligi tahlil qilinadi. Ushbu natijalar orqali imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyatda teng huquqli o‘rin egallashi va sport orqali o‘z salohiyatlarini namoyon etishlariga bo‘lgan ijtimoiy munosabat o‘zgarishiga diqqat qaratiladi. Shuningdek, maqolada Paraolimpiya harakatining global miqyosdagi rivojlanishi va kelajak istiqbollari ko‘rib chiqiladi.

Maqolada imkoniyati cheklangan bolalar bilan olib boriladigan ta’limiy-tarbiya ishlarini olib borish, ular rivojlanishida hayotiy maromni ta’minlovchi to‘g‘ri, jismoniy va aqliy-ruhiy o‘sishi uchun zaruriy shart-sharoitlar yaratuvchi tartib, maqsadga muvofiq odatlarni shakllantirish haqidagi fikr mulohazalar bayon qilingan.

Maqolada inklyuziv ta‟limni amaliyotga joriy qilinishi, imkoniyati cheklangan bolalarning ta‟lim olishiga qaratilgan e’tibor, maxsus yordamga muhtoj bolalarni umumta’lim muassasalari tizimida o'qitish borasida davlatimiz tomonidan chiqarilgan qarorlar va amalga oshirilgan yutuqlar bilan birga ayrim hal etilishi kerak bo’lgan muammolar haqida fikrlar bildirilgan.

Maqola orqali zamonaviy tendensiyalar imkoniyati cheklangan bolalar uchun yuqori samaradorlikka ega maktablarni talab qiladi. Bugungi yurtimizdagi yangilangan o'quv dasturlari qabul qilingan va shu bilan bir qatorda O’zbekiston maxsus ta'limga yuqori talablar qo'yadi. Ushbu maqola orqali imkoniyati cheklangan umumiy va o’rta ta’lim maktablar uchun mo'ljallangan ta'lim modelini taklif qiladi. Kar va zaif eshituvchi bolalar va ta'lim jarayonining samaradorligi va sifatiga qaratilgan ta'lim mazmunini yangilash. Ta'lim modelining tuzilishi berilgan, uning asosiy mazmuni ko'rib chiqiladi. Ushbu yondashuvda axborot texnologiyalari yordamida amalga oshirish stsenariylari. Sharoitlarni tahlil qilish yurtimizning zamonaviy ta'lim tizimida muvaffaqiyatli qo'llanilishi uchun zarur.