Yevrosiyo ijtimoiy fanlar, falsafa va san'at jurnali

This thesis explores an integrative approach to teaching compositional analysis within the context of fine art and aesthetics. It investigates how the combined use of visual art principles and aesthetic theory can enhance students’ analytical abilities, artistic perception, and interpretive skills. The research emphasizes the importance of interdisciplinary teaching methods that bridge practical art education with theoretical reflection. By situating compositional analysis at the intersection of visual form and philosophical aesthetics, the study proposes effective strategies for developing both technical and critical understanding in art education. The integrative approach also supports deeper student engagement, creative thinking, and aesthetic sensitivity.

This article examines the social psychological factors that contribute to and sustain interpersonal abusive relationships. It explores the dynamics of power, control, and emotional manipulation between partners, highlighting the roles of personality traits, communication patterns, and social influences. The study analyzes how abusive behaviors develop and persist within intimate relationships, considering both perpetrators and victims. It also discusses the psychological impact of abuse, including trauma, dependency, and self-esteem issues. By integrating theories from social psychology, the article provides a comprehensive understanding of the complexities underlying abusive interactions and suggests potential pathways for intervention and prevention.

Ushbu maqolada chizma tasvirda ob'yektlarni qurish va shakllarni yaratish usullari yoritilgan bo’lib, chizma tasvirning mazmun mohiyati, chizmatasvirning rangtasvir, haykaltaroshlik kabilarni o’zlashtirishdagi o’rni va ahamiyati haqida so’z boradi, shuningdek chizma tasvir bajarishda bajarilayotgan tasvirning mazmun mohiyatiga qay yo’sinda e’tibor qaratish bayon etilgan.

В данной статье рассматриваются возрастные особенности формирования навыков общения у учащихся начальных классов, в частности у детей третьих и четвертых классов. Анализируются психологические и педагогические аспекты, влияющие на развитие коммуникативных умений в многонациональных классах Узбекистана. Отмечается, что возраст 8–10 лет является важным этапом становления личности и формирования базовых навыков общения. Подчеркивается значимость учебной и внеучебной деятельности как факторов развития коммуникативной компетенции младших школьников. Особое внимание уделяется роли учителя в создании условий для эффективного взаимодействия между детьми различных национальностей и культур. Приводятся практические рекомендации по формированию навыков общения через групповые формы работы, ролевые игры и проектную деятельность. Рассматриваются возможности внедрения современных образовательных технологий в процесс обучения. Делается вывод о том, что учет возрастных особенностей учащихся является важнейшим условием успешного развития их коммуникативных навыков.

Ushbu maqolada jadidchilik davrida tasviriy san'atning o’rni va ahamiyati o’rganiladi. Jadidlarning  g’oyalari  va estetik yondashuvlari tasviriy san’at orqali qanday ifodalanganligi ko’rib chiqiladi. Bu davrda ijod qilgan rassomlar va yaratilgan  asarlari haqida so’z boradi.

Mazkur maqola gender muammosining davlat siyosati va davlat tizimidagi o‘rnini o‘rganadi. Xalqaro va milliy adabiyotlar tahlili asosida gender tenglik muammosining siyosiy-mafkuraviy regulyatsiyadagi o‘rni ochib beriladi. Gender tenglikni ta’minlash, nafaqat, O‘zbekistonning balki butun dunyo davlatlari siyosatining ustuvor yo‘nalishi ekanligi ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi sohasida taxsil olayotgan talaba-muhandislarni sohaga oid bo‘lgan fanlarni o‘qitish jarayonida kasbiy mobilligini oshirish kompetensiyalarini takomillashtirish haqida to‘liq ochib beriladi. Shu bilan bir qatorda, nazariya bilan amaliyotni chambarchas olib borish, ya’ni integratsiyalashuv jarayonida erishiladigan yutuqlar va kasbiy mobillikni ta’minlash ko‘nikmalari haqida olimlarni fikr-muloxazalari hamda qarashlari haqida to’liq yoritilgan.

Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini «Tarbiya» fanini innovatsion ta’lim muhitida zamonaviy texnologiyalar asosida samarali o’qitishga tayyorlashning o‘ziga xos usullari, yondashuvlari, metodikasi xususida fikr yuritiladi.

Maqolada erkaklar va ayollar nutqidagi murojaat birliklari o‘zbek hamda turk tillari misolida genderolingvistik nuqtai nazardan tadqiq etiladi. Muallif jins (gender) va biologik jins o‘rtasidagi farqni izohlar ekan, jamiyatning erkaklik va ayollik haqidagi stereotipik qarashlari nutq xulqiga qanday ta’sir qilishini ko‘rsatadi. Tahlil ijtimoiy maqom, yosh, kasb, rasmiy-norasmiy vaziyat kabi omillarni qamrab oladi; -im egalik qo‘shimchasining erkalash funksiyasi, ayollar nutqidagi emotsional-ekspressiv birliklarning ko‘pligi, erkaklar nutqidagi kasbiy va qo‘pol leksikaning ustuvorligi kabi xususiyatlar qiyosiy yoritiladi. Tarixiy manbalardagi “begim”, “padişahum”, “hazrat momo” singari titul va deiktiqlar, zamonaviy nutqdagi “canım”, “jonim” kabi evfemistik shakllar va salbiy bo‘yoqdor “xumpar”, “chyort”, “jouvonmarg” tipidagi haqorat so‘zlari semantik-pragmatik jihatdan tasniflanadi. Natijada murojaat birliklarining jins, ijtimoiy muhit va madaniy kontekstga mos ravishda shakllanadigan kompleks tizimi ochib beriladi; tadqiqot sotsiolingvistika, pragmatika va madaniyatshunoslik uchun dolzarbligini namoyon etadi.

Ushbu maqolada o’quvchilarning ijtimoiy muvofiqlashuviga ta’sir etuvchi omillar va muloqot ko’nikmasi. Bunda o`quvchilarning ijtimoiylashuv jarayonida muloqot funksiyalari pedagogik muammo sifatida haqida yozilgan. O‘qituvchilarning o‘zaro axborot almashishi bilan bog‘liq xususiyatlari, uning sinf jamoasiga singib keta olish qobiliyati bilan bog‘liq. Sinf jamoasida ro‘y berayotgan har qanday voqea va hodisalar o‘qituvchilar nazoratida bo‘lishi, ularning oqibatini o‘qituvchilar tez va adolatli tahlil qilishi va oldini olishi lozim.

Chet tili ta’limida nazorat ishlarini ishlab chiqish va qo‘llash jarayoni ta’lim sifati va o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasini baholashda muhim o‘rin tutadi. Nazorat shakllarini tanlashda asosiy tamoyil – ularning sinovdan o‘tkaziladigan nutq faoliyati turlariga adekvatligidir. O‘qituvchi o‘quv jarayonining joriy bosqichlarida o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini tizimli kuzatish, ularning o‘quv faoliyatidagi faolligi, nutqiy tafakkuri hamda o‘zlashtirish dinamikasini aniqlash orqali samarali diagnostika olib boradi. Joriy va davriy nazorat turlari o‘qituvchiga o‘quvchining bilim darajasi, chet tilidagi amaliy nutq ko‘nikmalari, ta’lim jarayoniga munosabati hamda mustaqil fikrlash qobiliyati to‘g‘risida to‘liq ma’lumot beradi.

Ma’lumki, terminlar oddiy so‘zlar singari umumadabiy va maxsus leksikada bor bo‘lgan so‘z va o‘zaklardan yasaladi. O‘zbek tili terminlari sistemasi o‘zga qarindosh turkiy tillardagi singari mavjud struktur turlar, ya’ni sodda, yasama, qo‘shma, qisqartma va so‘z birikmalarini o’z ichiga oladi. O‘zbek terminologiyasini takomillashtirish borasida qilinishi lozim bo‘lgan vazifalar yetarlichadir.. Bugungi kunda o‘zbek tili soha terminologiyasi har tomonlama takomillashish jarayonini boshidan kechirmoqda. Terminlar o'ziga xos xusiyatlarga tashkil topgan. Ular asosan denotativ (o’z ma’no) ma'noda qo'llaniladi.Ammo malumki, jonli nutq juda boy va rang barang unda terminlar ham o'z ma'nosini yoqotishi mumkin ekan ular orasida omonimlik, sinonimlik ko’p manolik kabi hodisalarni uchratish mumkin va terminlar tuzilishi jihatidan ham tilimizda o'z o'rniga egaligini ko’rish mumkin. Maktab darsliklarida ham xusuan 5- sinf ona tili darsligi uchun qisqacha terminlar lug’atini yaratib o'quvchilar uchun tushunarli holada tadbiq etish maqsadga muvofiqdir.

The rapid evolution of technology, globalization, and societal needs has prompted significant changes in the field of education. Traditional teaching methods are no longer sufficient to meet the demands of modern learners. This paper explores innovative educational methods that have emerged to enhance student engagement, improve learning outcomes, and prepare learners for the complexities of the contemporary world. It discusses strategies such as active learning, flipped classrooms, project-based learning, gamification, and the integration of digital tools, highlighting their effectiveness and impact on educational practice.

Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayoniga STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) texnologiyasini integratsiyalashning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda o‘qituvchilarning metodik kompetensiyasi, fanlararo integratsiya mexanizmlari hamda o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirishga qaratilgan yondashuvlar o‘rganilgan. Maqolada STEAM ta’limining boshlang‘ich sinf o‘quvchilari tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rni, o‘qituvchilarning malaka darajasi hamda xalqaro tajribalar bilan qiyosiy tahlil yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, STEAM asosida tashkil etilgan darslar o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, muammoni tahlil qilish va ijodkorlik ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantirishi aniqlangan.

The article describes the approaches that should be used in the process of improving the methodical preparation of future primary school teachers for the development of students' written and spoken competences. In particular, the theoretical bases of person-oriented, competence-oriented, activity-oriented, integrative and innovative approaches and their importance in organizing an effective educational process are analyzed from a scientific and methodological point of view.

Ushbu maqolada koevolyusion rivojlanishning biotexnologik evolyutsiyaga o‘zgarish jarayoni hamda biotexnologiyaning insoniyat hayotidagi o‘rni, ahamiyati va biotexnogen oqibatlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Biotexnologiyaning shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tarixiy, mantiqiy va qiyosiy yondashuvlar asosida o‘rganilgan. Tadqiqotda biotexnologik taraqqiyotning ijobiy va salbiy jihatlari, xususan, gen injeneriyasi, rekombinant DNK texnologiyasi, sun’iy urug‘lantirish va ekologik xavfsizlik masalalari yoritilgan. Muallif biotexnologiyaning barqaror rivojlanishi uchun ilmiy nazorat va ekologik muvozanatni saqlash zarurligini asoslab beradi.

Ushbu maqola ingliz va oʻzbek tillarida kosmik-tabiiy timsollar (Quyosh, Oy, yulduzlar, yer, suv, havo kabi) orqali shakllangan metaforalarning kognilingvokulturologik xususiyatlarini oʻrganishga bagʻishlangan. Maqolada har ikki tildagi madaniy va lingvistik farqlar metaforik ifodalarning shakllanishiga qanday taʼsir etishi tahlil qilinadi. Tadqiqot tilning kognitiv va madaniy jihatlarini ochib berishga, dunyoni idrok etishning oʻziga xos usullarini aniqlashga qaratilgan. Asosiy eʼtibor inson ongining atrof-muhitni metaforalar orqali qanday tushunishi va tizimlashtirishiga qaratilgan.

Ushbu tadqiqot jins va madaniyatning o‘zaro ta’siri orqali lingvistik xulqni qanday shakllantirishini o‘rganadi hamda ingliz va o‘zbek tillarida so‘zlashuvchilarning kommunikatsiya uslublarini taqqoslaydi. Genderga asoslangan kommunikatsiya va sotsiolingvistika nazariyalariga tayangan holda, tadqiqot muloyimlik strategiyalari, hissiy ifoda, to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘zlashish darajasi va so‘z bo‘lishish (interrupsiya) naqshlarining jinslar va madaniy kontekstlar bo‘yicha qanday farqlanishini tahlil qiladi. Tabiiy suhbatlar, intervyular va so‘rovnomalardan olingan ma’lumotlar asosida olib borilgan tahlil shuni ko‘rsatadiki, ayollarning bilvosita nutqqa moyilligi va erkaklarning qat’iy ifodalar qo‘llashi kabi genderga oid nutq xususiyatlari har ikki til guruhida mavjud, biroq ularning motivatsiyasi farq qiladi. Ingliz tilida bunday xatti-harakatlar tenglikka asoslangan me’yorlar va suhbatdagi odobni ifodalasa, o‘zbek tilida ular ierarxik madaniy qadriyatlarga asoslanadi. Tadqiqot natijalari tildagi ifoda ijtimoiy me’yorlarning nafaqat aks ettiruvchisi, balki ularni shakllantiruvchi omil ekanini ta’kidlaydi. Bu esa madaniyatlararo muloqot va gender tengligi sohalarida muhim ahamiyat kasb etadi.

This article deals with analyzing the issues of linguistic regulation and unification of economic terminology actively used in the Uzbek language, particularly the terms that constitute its structural lexical layer are discussed in detail. Furthermore, in the process of standardizing the terminology of this field, there exists a principle of accurately expressing terms in each language and selecting their correct and optimal variants. However, in practice, some cases are observed where the same term is used for more than one concept or conversely, a single concept is denoted by different terms. Based on this criteria, the article provides practical examples illustrating such linguistic phenomena in terminology as internationalism, variation (doublets and synonymy), homonymy, polysemy, as well as expressive coloring, figurative meaning, and phraseological nuances found in certain terms.

Maqolada talabalarning mustaqil o‘qish ko‘nikmalarini rivojlantirish zamonaviy ta’lim tizimining asosiy tarkibiy qismi sifatida tahlil qilinadi. Globallashuv, raqamlashtirish va uzluksiz ta’lim sharoitida o‘quvchilar o‘zini o‘zi boshqaruvchi, motivatsiyalangan va tahliliy fikrlaydigan bo‘lishi zarurligi ta’kidlanadi. Zimmerman, Pintrich hamda Deci va Ryan nazariyalariga tayanilgan holda, o‘qishni rejalashtirish, strategiyadan foydalanish va fikr-mulohaza olish o‘zini o‘zi boshqaruvchi ta’limning muhim omillari sifatida ko‘rsatilgan. Buyuk Britaniya, Finlyandiya, Singapur, Avstraliya, AQSh va O‘zbekiston ta’lim tajribalari tahliliga asoslanib, aniq ko‘rsatma berish, formatif baholash va raqamli texnologiyalarga asoslangan o‘quv muhiti kabi umumiy strategiyalar aniqlangan. Mustaqil ta’limning samaradorligi erkinlik va tuzilma o‘rtasidagi muvozanat hamda institutsional qo‘llab-quvvatlashga bog‘liqligi qayd etilgan. O‘zbekiston ta’lim tizimidagi hozirgi islohotlar xalqaro ilg‘or tajribalarni integratsiya qilish yo‘nalishida tahlil qilinadi.

This study theoretically examines the impact of gamified learning platforms on student motivation in teaching English as a Foreign Language (EFL). Drawing on Self-Determination Theory, Constructivism, and Flow Theory, it analyzes how digital tools such as Kahoot! and Quizlet can enhance learner engagement, autonomy, and enjoyment. The paper argues that gamification fosters both intrinsic and extrinsic motivation when applied purposefully within pedagogical frameworks. It also highlights potential challenges, including overreliance on external rewards and insufficient teacher preparation. The study emphasizes the importance of balancing competition with collaboration to promote deep rather than surface learning. This theoretical synthesis provides a conceptual foundation for future empirical research in EFL contexts, particularly within higher education systems such as Uzbekistan.